VIII SA/Wa 258/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi R. M. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej. 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej R. M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...]Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a.") po rozpatrzeniu zażalenia R. M. (dalej: "skarżąca") na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: "organ I instancji", "Dyrektor ARiMR") z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora ARiMR z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] Nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. o odmowie przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009 - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 19 czerwca 2012 r. skarżąca wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora ARiMR Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] Nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. o odmowie przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009. Jako podstawę wniosku skarżąca podała przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wskazała bowiem, że w postępowaniu zakończonym wydaniem ww. decyzji nie były znane organowi okoliczności faktyczne oraz nie były znane dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, mające fundamentalne znaczenie dla istoty rozstrzygnięcia. Jednocześnie skarżąca dołączyła kopie dokumentów, które – w jej ocenie – nie były znane organowi I instancji przy wydawaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r., tj.: ostateczną decyzję [...] z dnia [...] września 2007 r., zmiany do wniosku o przyznanie płatności na 2006 r. z dnia [...] sierpnia 2006 r. wraz z pismem przewodnim, protokół z kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącej w dniu 7 września 2006 r. w zakresie pakietu rolnośrodowiskowego rolnictwo ekologiczne oraz ostateczną decyzję z dnia [...] marca 2008 r. Nr [...] przyznającą płatność za rok 2007. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...] organ I instancji odmówił wznowienia ww. postępowania zakończonego decyzją ostateczną Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. W uzasadnieniu Dyrektor ARiMR wskazał, że na podstawie powołanych przez skarżącą dokumentów oceniono, iż skarżąca o okolicznościach stanowiących jej zdaniem podstawę wznowienia postępowania dowiedziała się w latach 2006 - 2008. Tym samym, organ I instancji uznał, że od chwili powzięcia przez skarżącą informacji, która stanowi podstawę do wznowienia postępowania do dnia złożenia wniosku o wznowienie postępowania minęły ponad 4 lata. A zatem miesięczny termin przewidziany w art. 148 k.p.a. nie został zachowany. We wniesionym zażaleniu (uzupełnionym pismem z dnia 17 listopada 2012 r.) skarżąca wskazała, że skarżone postanowienie narusza prawo, dlatego wniosła o jego uchylenie w całości. W jej ocenie jeżeli nawet doszłoby do niezachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania to nie przesądza to jednak o odmowie wznowienia. Jeżeli bowiem organ stwierdzi przyczyny wznowienia, powinien wówczas dokonać wznowienia z urzędu. Powołała się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2002 r. sygn. akt II SA 2791/00 Lex nr 93816. Rozpoznając sprawę ponownie, na skutek wniesionego zażalenia, Prezes ARiMR wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] lipca 2012 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy przytoczył treść przepisów art. 145 § 1 k.p.a. oraz art. 148 § 1 k.p.a. Zauważył, że wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej, wyrażonej w art. 16 k.p.a. Może ono nastąpić wyłącznie w przypadkach określonych w art. 145 § 1 oraz art. 145 a-b k.p.a. Nadto przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Prezes ARiMR wskazał także, że z uregulowania art. 148 § 1 k.p.a. wynika, iż strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Stwierdzenie zatem, czy strona dochowała terminu wynikającego z art. 148 k.p.a. jest uzależnione w pierwszej kolejności od ustalenia, co stanowiło przesłankę wznowienia postępowania oraz kiedy strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji w zaskarżonym rozstrzygnięciu dokonał oceny terminowości złożenia przez skarżącą wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. Ustalił bowiem, że dokumenty stanowiące – w opinii skarżącej – nowe dowody nie znane organowi podczas wydawania decyzji Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. były w posiadaniu skarżącej jeszcze przed wydaniem ww. decyzji Dyrektora ARiMR. Dlatego też – w ocenie Prezesa ARiMR – powyższe uzasadniało wydanie przez organ I instancji postanowienia Nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. o odmowie wznowienia administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora ARiMR Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że we wniesionym zażaleniu skarżąca nie zakwestionowała stanowiska Dyrektora ARiMR w kwestii złożenia przez nią wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. Odnosząc się natomiast do naruszenia – według skarżącej – przez Dyrektora ARiMR przepisów o właściwości określonej w art. 148 § 1 k.p.a., Prezes ARiMR wskazał, że bezzasadnym byłoby przekazywanie podania skarżącej do organu I instancji, bowiem w związku z prowadzonym wcześniej postępowaniem odwoławczym od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] Nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. o odmowie przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009, Dyrektor ARiMR dysponował dokumentacją niezbędną do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Konkludując Prezes ARiMR wskazał, że ze względu na uchybienie przez skarżącą terminowi określonemu w art. 148 § 1 k.p.a. organ ma obowiązek odmówić wznowienia postępowania i nie ma możliwości badania w ramach tego postępowania wystąpienia przesłanek do wznowienia postępowania, określonych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, która pismem z dnia 12 lutego 2012 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie w całości skarżonych postanowień obydwu instancji. Uzasadniając wskazała, że w przypadku, gdy strona trafnie wskaże (znajdzie) przyczynę wznowienia obowiązkiem organu jest wznowienie postępowania z urzędu. Dlatego też – zdaniem skarżącej – organ rozpatrując sprawę winien, mimo ewentualnego uchybienia przez stronę terminowi do wniesienia podania, zbadać z urzędu zasadność wskazanych mu przesłanek wznowieniowych. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Nadto odnosząc się do treści skargi podniósł, że nie zawiera ona żadnych argumentów mających jakikolwiek wpływ na wynik niniejszej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 261/13 wydanym na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę. Sąd pierwszej instancji zgodził się z organami, że wniosek skarżącej o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w przepisie art. 148 § 1 k.p.a. W wyniku wniesionej przez skarżącą skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2146/13 uchylił ww. wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna trafnie wywodzi naruszenie wskazanych w niej przepisów postępowania, a w szczególności art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez nie odniesienie się do wniosków i zarzutów skarżącej dotyczących kwestii nie zbadania, czy w sprawie zachodziły przesłanki dla wznowienia postępowania z urzędu, stosownie do przepisu art. 147 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd pierwszej instancji, a uprzednio organy obu instancji nie odniosły się do wniosków i zarzutów skarżącej dotyczących kwestii nie zbadania, czy w sprawie zachodziły przesłanki dla wznowienia postępowania z urzędu, stosownie do przepisu art. 147 k.p.a. Taki zaś wniosek skarżąca, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2002 r. sygn. akt II SA 2791/00 Lex nr 93816 zawarła w zażaleniu na postanowienie Dyrektora ARiMR z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] wniesionym do Prezesa ARiMR. Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145ai art. 145b następuje tylko na żądanie strony. Tymczasem, Prezes ARiMR utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] nie wyjaśnił bliżej, dlaczego nierozpoznanie omawianego wniosku wykracza poza zakres postępowania wyznaczonego zażaleniem skarżącej. Tym samym, uznać należy, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak zaś zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną skarżącej, z tezy nr 2 wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2013 r., II OSK 2404/11 wynika, że organy obu instancji nie powinny bowiem poprzestać na samej tylko konstatacji braku podstaw do wznowienia postępowania z uwagi na przekroczenie przez skarżącego terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., ale w oparciu o zebrany materiał powinny rozważyć, czy w takiej sytuacji nie byłoby zasadne wznowienie postępowania z urzędu oraz dać tym rozważaniom wyraz w uzasadnieniu swoich decyzji. Stwierdzić należy, że powyższego zabrakło jednak w postanowieniach organów obu instancji. W związku z tym, organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę skarżącej, winien rozważyć, czy nie byłoby zasadne wznowienie postępowania z urzędu a następnie, zgodnie ze wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego dać tym rozważaniom wyraz w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. Nr 461), gdyż strona skarżąca była reprezentowana przed Sądem przez adwokata.