VIII SA/Wa 301/25
WyrokWSA w Warszawie2025-06-12
Skład orzekający: Sławomir Fularski, Leszek Kobylski, Iwona Owsińska-Gwiazda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor ARiMR, uchylając decyzję organu I instancji i umarzając postępowanie w sprawie przyznania pomocy na zalesienie, prawidłowo zastosował przepisy prawa, w szczególności uwzględniając wcześniejsze orzecznictwo NSA i zasady postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja Dyrektora ARiMR narusza prawo, ponieważ organ odwoławczy nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej i wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku sygn. akt I GSK 57/24. Sąd uznał, że Dyrektor ARiMR, uchylając decyzję organu I instancji i umarzając postępowanie, popadł w wewnętrzną sprzeczność, jednocześnie wskazując na potrzebę wyjaśnienia kwestii dotyczących powierzchni zalesionej nieruchomości, a także naruszył art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 i 80 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku T. O. o przyznanie pomocy na zalesienie gruntów rolnych w ramach PROW 2007-2013. Po wieloletnim postępowaniu, w którym wydawano różne decyzje i zapadały wyroki sądowe, Dyrektor ARiMR decyzją z 28 stycznia 2025 r. uchylił decyzję Kierownika ARiMR z 4 listopada 2024 r. umarzającą postępowanie w sprawie przyznania pomocy na zalesienie i umorzył to postępowanie. Skarżący wniósł skargę do WSA w Warszawie, domagając się wydania decyzji w przedmiocie płatności na zalesianie gruntów rolnych na 2016 r.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora ARiMR z dnia 28 stycznia 2025 r. oraz zasądził od Dyrektora ARiMR na rzecz skarżącego T. O. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi T. O. na decyzję Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia 28 stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania pomocy na zalesienie gruntów 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego ARiMR w [...]na rzecz skarżącego T. O. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia 28 stycznia 2025 r. nr [...] Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy, organ II instancji), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania T. O. (dalej: skarżący, strona, rolnik, beneficjent) orzekł o uchyleniu w całości decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej: Kierownik ARiMR, organ I instancji) z 4 listopada 2024 r. nr [...] i umorzył postępowanie prowadzone przez organ I instancji w zakresie przyznania pomocy na zalesianie.
Przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Skarżący 22 lipca 2011 r. w Biurze Powiatowym ARiMR złożył wniosek
o przyznanie pomocy na zalesianie PROW 2007 – 2013 na rok 2011. Do zalesienia zostały zadeklarowane dwie działki: A o pow. 1,14 ha oraz B o pow. 0,86 ha. Skarżący wnioskował o przyznanie wsparcia na zalesianie, w tym wsparcia na zabezpieczenie przed zwierzyną, premii pielęgnacyjnej i zalesieniowej do łącznej powierzchni 2 ha. Postępowanie w tym zakresie toczyło się wiele lat, organy administracji wydawały decyzje o przyznaniu płatności, następnie stwierdzały ich nieważność, sprawa była również rozpoznawana przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pod sygnaturą VIII SA/Wa 454/17, zakończona wyrokiem z 7 grudnia 2017 r.
Następnie decyzją z 23 sierpnia 2019 r. nr [...] Kierownik ARiMR przyznał stronie płatność z tytułu:
- wsparcia na zalesienie w wysokości 10.429,50 zł, płatne jednorazowo po wykonaniu zalesienia,
- premii pielęgnacyjnej w wysokości 1.328,90 zł, płatne corocznie przez okres 5 lat, poczynając od dnia wykonania zalesienia,
- premii zalesieniowej w wysokości 2.164,60 zł, płatne corocznie przez okres 15 lat, począwszy od dnia wykonania zalesienia.
Powyższa decyzja na skutek odwołania skarżącego została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora ARiMR z 24 października 2019 r. nr [...] oraz skontrolowana pozytywnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 912/19, który prawomocnym wyrokiem z 7 lipca 2020 r. oddalił skargę strony. Zarówno organy, jak i Sąd uznały, że powierzchnia zalesienia w wymiarze 1,37 ha została ustalona prawidłowo w oparciu o wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonych w dniach: 8 maja 2018 r. i 12 marca 2019 r. Powierzchnia zalesienia drzewami iglastymi wyniosła 0,48 ha, a liściastymi 0,89 ha. Sąd podzielił ustalenia organu odwoławczego i jego ocenę co do okoliczności wprowadzenia w błąd skarżącego w zakresie mapy zalesienia, na której nieprawidłowo wyznaczono powierzchnię 2 ha przeznaczoną do zalesienia, w sytuacji gdy wnioskodawca mógł maksymalnie wykonać zalesienie na powierzchni 1,37 ha.
Przedmiotowe postępowanie dotyczy wniosku strony z 13 czerwca 2016 r.
o wypłatę pomocy na zalesianie PROW 2007 – 2013 na rok 2016. Do zalesienia zadeklarował on wówczas działki: A – 1,20 ha, B – 0,80 ha oraz F – 4,30 ha.
Decyzją z 12 lipca 2017 r. nr [...] Kierownik ARiMR odmówił wypłaty pomocy na zalesianie na 2016 rok z uwagi na niezłożenie dokumentu potwierdzającego przekwalifikowanie gruntu zalesionego na grunt leśny, o którym mowa w § 13 pkt 9 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania ,,Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz.U
z 2016 r. poz. 153 t.j. ze zm., dalej: rozporządzenie MRiRW z 2009 r.). Na skutek rozpoznania odwołania strony decyzją z 4 września 2017 r. nr [...] Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wyrokiem z 5 kwietna 2018 r. w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 808/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi beneficjenta, uchylił obie ww. decyzje, podnosząc, że skarżący 31 października 2011 r. złożył do Kierownika ARiMR oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia. A zatem do końca roku 2016 powinien złożyć dokument określony w § 13 pkt 9 ww. rozporządzenia, czego bezspornie nie uczynił. Sąd nadto wskazał na decyzję Starosty K. z 2 lutego 2018 r. nr [...] o przekwalifikowaniu gruntu ornego w leśny, będącego własnością skarżącego (działka nr [...]) o powierzchni zalesionej 2 ha, obręb W. K., gmina G., powiat k., woj. M., z której wynika, że wnioskiem nr [...] Starosta wystąpił do ARiMR o przesłanie danych beneficjentów, którzy zalesili grunty rolne na terenie powiatu k.. ARiMR pismem z 18 marca 2013 r. przekazała wykaz tych beneficjentów wraz z powierzchniami zalesionymi, jednak zalesienie dokonane przez skarżącego nie znalazło się w tym wykazie. Dlatego Sąd nakazał wyjaśnić przyczyny niepoinformowania przez ARiMR Starostwa Powiatowego w K.
o fakcie nieumieszczenia skarżącego wśród beneficjentów wraz z powierzchnią zalesioną, co miało bezpośredni wpływ na wydanie stosownej decyzji, niezbędnej do przyznania płatności w tej sprawie. Zdaniem Sądu, obciążając stronę konsekwencjami błędu popełnionego przez organ I instancji, organy orzekające naruszyły zasadę zaufania wyrażoną w art. 8 k.p.a.
Następnie, Kierownik ARiMR decyzją z 16 stycznia 2023 r. nr [...],odmówił wypłaty premii zalesieniowej na rok 2016. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na podstawie wyników kontroli z 8 maja 2018 r. i 12 marca 2019 r. ustalono, iż faktyczna powierzchnia zalesienia w dacie składania wniosku o płatność na 2016 rok wynosiła 1,37 ha, w tym działka [A] - 0,72 ha, a działka [B] - 0,65 ha. W odniesieniu do działki [F] - 4,30 ha stwierdzono, że została ona zalesiona w 2010 r. z działania "Zalesianie gruntów inne niż rolne" i do tej działki nie przysługuje wypłata premii zalesieniowej, a jedynie premii pielęgnacyjnej. Skarżący zakończył program "Zalesianie gruntów innych niż rolne" w roku 2014, dlatego w roku 2016 żądana płatność do działki rolnej [F]-4,30 ha nie przysługuje. Na skutek rozpoznania odwołania strony decyzją z 11 kwietnia 2023 r. nr [...] Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wyrokiem z 21 września 2023 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 416/23) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę beneficjenta.
Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z 14 sierpnia 2024r. (I GSK 57/24) uchylił zaskarżony wyrok oraz uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika ARiMR z dnia 16 stycznia 2023 r. NSA przytoczył brzmienie § 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego do ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, podnosząc na podstawie dyspozycji ww. § 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia MRiRW uznać należy, iż wymogami skutecznej rezygnacji z pomocy na zalesianie jest jej złożenie: na piśmie, w terminie do dnia poprzedzającego dzień, w którym decyzja o przyznaniu pomocy na zalesienie stała się ostateczna. Natomiast kwestia ewentualnego skorygowania wniosku o płatność/wycofania go w części ma charakter odrębny, szczególnie zważywszy na uregulowania § 9 ust. 6 rozporządzenia MRiRW, które z oczywistych względów (z uwagi na wskazane, ograniczone terminy) nie mogą dotyczyć wszystkich przypadków dokonania przez rolnika rezygnacji z pomocy na zalesianie.
NSA, mając na uwadze wcześniej przytoczone oświadczenia skarżącego złożone w toku wyjaśnień udzielonych organowi I instancji, a w szczególności stwierdzenia: "o premię pielęgnacyjną i zalesieniową oraz JPO-L ubiegam się tylko do 2 ha lasu sadzonego czyli tak jak w ubiegłym roku"; "Do lasu 4,30 ubiegam się tylko o płatność JPO-L [tj. jednolitą płatność obszarową - dop. NSA]" (zawarte w piśmie z 8 listopada 2016 r., które wpłynęło do tego organu 10 listopada 2016 r.), uznało, że należało je ocenić właśnie w kontekście tego, czy stanowiły one rezygnację z pomocy na zalesianie w odniesieniu do działki [F] o pow. 4,30 ha - czego organy obydwu instancji nie uczyniły, i czego nie dostrzegł Sąd I instancji. NSA zasygnalizował potrzebę wyjaśnienia, czy powoływane przez organ I instancji wyjaśnienia skarżącego kasacyjnie datowane na 10 listopada 2020 r. są innymi/dodatkowymi jego wyjaśnieniami (nieznajdującymi się w aktach administracyjnych), czy też w datowanym oznaczeniu wyjaśnień nastąpił oczywisty błąd. Sąd II instancji przyznał rację skarżącemu, że: organy nie dokonały rozpatrzenia całego materiału dowodowego - poprzez brak ustosunkowania się do treści oświadczeń w piśmie skarżącego kasacyjnie zawierającego wyjaśnienia, o których mowa powyżej - co wskazuje na naruszenie art. 80 k.p.a. (stosowanego w związku z dyspozycją art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu), nakazującego dokonanie oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Naruszono także art. 11 k.p.a. Zasada bowiem w nim wyrażona nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy, gdyż wszelkie okoliczności lub zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane.
NSA stwierdziło, że nawet jeśli organ powziął wątpliwości odnośnie do tego, czy przytaczane wyżej oświadczenia stanowią rezygnację z pomocy na zalesianie odnośnie działki [F] o pow. 4,30 ha, powinien był - mając na uwadze m.in. dyspozycję art. 8 § 1 k.p.a. (a także art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu) wezwać skarżącego do złożenia dodatkowych wyjaśnień, ewentualnie złożenia dodatkowego oświadczenia. Mimo bowiem oddania inicjatywy dowodowej w takim postępowaniu jak niniejsze - na rzecz strony tego postępowania (v. powoływane wyżej regulacje art. 21 ustawy o wspieraniu) - nie można uznać, że organ został zupełnie zwolniony z przeprowadzenia jakichkolwiek czynności dowodowych. Nakazało organom rozpoznającym sprawę ponownie zastosowanie się do powyższych wskazań. Jednocześnie NSA nie dokonało oceny zarzutów dotyczących nałożenia sankcji pieniężnej ("kary administracyjnej") w związku z zawyżeniem powierzchni działek zgłoszonych do wypłaty pomocy, gdyż uznało, że wobec konieczności ponownego ustalenia przez organy stanu faktycznego, rozstrzygnięcie tej kwestii jest niemożliwe i przedwczesne.
Ponownie rozpoznając sprawę, Kierownik ARiMR decyzją z 4 listopada 2024 r. nr [...], działając na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2023r., poz. 1105, dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) oraz art. 104 k.p.a., przyznał skarżącemu pomoc w łącznej wysokości 1 642 zł tytułem premii zalesieniowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne objętego PROW 2007-2013". Organ I instancji wskazał, że ustosunkowując się do wyroku NSA sygn. akt I GSK 57/24 oraz wyjaśnień złożonych na piśmie przez T. O. z dnia 10 listopada 2016 r. uznał, że powierzchnie działki ZF- 4,30 ha, którą zadeklarował do wniosku o wypłatę premii zalesieniowej w ramach działania zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne, jako powierzchnie nadmiarową traktując ją jako błąd oczywisty i potraktował powyższe oświadczenie T. O. jako rezygnację z wypłaty pomocy na zalesienie do działki ZF o powierzchni 4,30 ha. Kierownik ARiMR, przyznał zatem płatność do powierzchni 1,37 ha na deklarowanej na działkach ZA- 0,72 ha, ZB- 0,65 ha.
Po rozpoznaniu odwołania, w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z 28 stycznia 2025r. Dyrektor ARiMR zauważył, iż samo przyznanie uprawnienia stronie w postaci pomocy na zalesienie zostało rozstrzygnięte w innej decyzji Kierownika ARiMR, tj. decyzji o numerze [...] z dnia 23 sierpnia 2019 r. wydanej w wyniku rozpatrzenia wniosku strony dotyczącego przyznania pomocy na zalesianie na rok 2011. W tej decyzji przyznano wnioskodawcy uprawnienie i ustalono wysokość przyznanej pomocy w następujący sposób: - wsparcie na zalesienie w wysokości 10429,50 zł płatne jednorazowo po wykonaniu zalesienia; - premia pielęgnacyjna w wysokości 1328,90 zł płatne corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia; - premia zalesieniowa w wysokości 2164,60 zł płatne corocznie przez okres 15 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia. Organ odwoławczy stwierdził zatem, że wydając decyzję nr [...], w której organ I instancji przyznał premię zalesieniową w wysokości 1 642,00 zł Kierownik ARiMR ponownie rozstrzygnął tą samą sprawę. Powyższe skutkuje koniecznością uchylenia wydanej decyzji i umorzenia postępowania prowadzonego przed organem I instancji jako bezprzedmiotowego.
Dyrektor ARiMR podniósł, że strona w myśl § 10 ust. 4 rozporządzenia RM złożyła wniosek o wypłatę pomocy na zalesienie. Tym samym strona wystąpiła o wypłatę pomocy finansowej, już przyznanej na mocy decyzji o numerze [...] z dnia 23 sierpnia 2019 r. W jego ocenie nie ma wątpliwości co do żądania strony wyrażonego we wniosku z dnia 13 czerwca 2016 r. gdzie strona domagała się wypłaty pomocy na zalesianie, nie zaś przyznania tej pomocy, jak to niezasadnie uznał organ I instancji w prowadzonym postępowaniu. W takim przypadku podjęcie postępowania administracyjnego przez organ I instancji w zakresie przyznania pomocy finansowej było bezprzedmiotowe. Zaistniały zatem podstawy do jego umorzenia. Organ winien zatem ewentualnie podjąć postępowanie w sprawie, jednakże powinno ono dotyczyć wypłaty pomocy finansowej i w tym zakresie winno być prowadzone postępowanie.
Organ odwoławczy przytoczył brzmienie §13 ust.5 rozporządzenia MRiRW z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2016r., poz. 153 t.j. ze zm.). Wyjaśnił, iż przepisy rozporządzenia MRiRW przewidują wydanie decyzji ustalającej kwotę wypłaty pomocy na zalesianie jedynie w przypadku gdy w danym roku zaistniały okoliczności skutkujące koniecznością pomniejszenia tej kwoty w stosunku do przyznanego stronie uprawnienia. Zdaniem Dyrektora ARiMR należy rozważyć konieczność wydawania przez organ I instancji rozstrzygnięcia dotyczącego wniosku o wypłatę pomocy na zalesianie. Rozstrzygnięcie sprawy wniosku o wypłatę polega bowiem albo na samej wypłacie środków przyznanych stronie na mocy decyzji rozstrzygającej kwestię przyznania pomocy na zalesienie albo wydaniu decyzji, na podstawie § 13 ust.5 rozporządzenia MRiRW z 19 marca 2009 r., ustalającej mniejszą kwotę wypłaty w stosunku do kwoty pomocy przyznanej rolnikowi i wypłaty mniejszej kwoty pomocy.
Od powyższej decyzji, skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o przywrócenie postępowania i wydanie decyzji przez ARiMR w przedmiocie płatności na zalesianie gruntów rolnych na 2016r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest przez sąd administracyjny pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności aktu (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
W rozpoznanej sprawie kontroli Sądu poddana została decyzja Dyrektora OR ARiMR w Warszawie z dn. 28.01.2025 r. na podstawie której ww. organ, w postępowaniu odwoławczym, uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika BP ARiMR w K. i umorzył postępowanie organu I instancji w sprawie przyznania pomocy na zalesienie na rzecz skarżącego T. O..
W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należy podkreślić, że w toku wcześniejszego postępowania w kwestii odnoszącej się do meritum sprawy, tj. w przedmiocie premii zalesieniowej, zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dn. 14 sierpnia 2024 r. sygn. akt I GSK 57/24 na podstawie którego orzeczono o:
1/ Uchyleniu zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie z dn. 21 września 2023 r. sygn. akt VIII SA/Wa 416/23,
2/ uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora OR ARiMR w W. z dn. 11 kwietnia 2023 r. w przedmiocie premii zalesieniowej oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika BP ARiMR w K. z dn. 16 stycznia 2023 r.
Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania przepisów art. 170 p.p.s.a. oraz art. 153 p.p.s.a. W myśl art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 397 uw. 1, 2; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 544, Nb 1-3).
Artykuł 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (wyrok NSA z: 30.7.2009 r., II FSK 451/08, Lex nr 526493; 23.9.2009 r., I FSK 494/09, Lex nr 594010; 13.7.2010 r., I GSK 940/09, Lex nr 594756; wyrok WSA we Wrocławiu z 14.1.2010 r., I SA/Wr 1591/09, Lex nr 559604). Zaznaczyć należy, że ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Żadna ze wskazanych okoliczności nie wystąpiła w niniejszej sprawie, w związku z czym w pełni wiążące pozostawały w niej oceny i wskazania zawarte w wydanym w sprawie ww. wyroku NSA sygn.. akt I GSK 57/24.
W świetle wydanego w sprawie cyt. wyroku NSA stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie zostały zobowiązane do wykonania wytycznych sprowadzających się do potrzeby wyjaśnienia, czy powoływane przez organ I instancji wyjaśnienia skarżącego kasacyjnie datowane na 10 listopada 2020 r. są innymi/dodatkowymi jego wyjaśnieniami (nieznajdującymi się w aktach administracyjnych), czy też w datowanym oznaczeniu wyjaśnień nastąpił oczywisty błąd. Ponadto Sąd zobowiązał organy do rozpatrzenia całego materiału dowodowego, czego nie uczyniły poprzez brak ustosunkowania się do treści oświadczeń skarżącego składanych w przebiegu postępowania.
Materialnoprawną podstawę przyznania pomocy na zalesianie stanowią przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy) oraz § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 48, poz. 390 ze zm.; dalej: rozporządzenie). Zaznaczyć należy, że spór w niniejszej sprawie toczy się od wielu lat, organy wydawały decyzje o przyznaniu płatności, a następnie stwierdzały nieważność wydanych decyzji.
Na aktualnym etapie postępowania, w kontekście wskazań zawartych w cyt. wyroku NSA sygn.. akt I GSAK 57/24, wypada stwierdzić, że organy nie wykonały prawidłowo wytycznych NSA w zakresie ustalenia w sposób poprawny stanu faktycznego w sprawie, w szczególności wobec braku odniesienia się do oświadczeń skarżącego o jakie świadczenia i do których działek zalesionych skarżący się ubiega.
Trzeba zasygnalizować, że skarżący posiada trzy działki zalesione, tj. A powierzchnia 20 ha, B powierzchnia 0,80 ha, F powierzchnia 4,30 ha. Organy powinny wyjaśnić powyższe kwestie w związku z wcześniejszymi oświadczeniami skarżącego, że "o premię pielęgnacyjną i zalesieniową oraz JPO-L ubiegam się tylko do 2 ha lasu sadzonego czyli tak jak w ubiegłym roku"; "Do lasu 4,30 ubiegam się tylko o płatność JPO-L [tj. jednolitą płatność obszarową.
Ponadto w treści samych kontrolowanych decyzji ARiMR występują uchybienia i sprzeczności. W treści decyzji Kierownika BP ARiMR w K. z dn.4.11.2024 r. są naprzemiennie używane określenia "wypłata", "przyznanie pomocy", natomiast organ odwoławczy Dyrektor OR ARiMR , uchylając i umarzając postępowanie I instancji, podnosi, że organ I instancji mylnie zakwalifikował przedmiot postępowania – zamiast "wypłaty" przyjął "przyznanie pomocy", która została już przyznana na podstawie ostatecznej decyzji Kierownika BP ARiMR w K. z dn. 23 sierpnia 2019 r. Ww. decyzji zostały określone rodzaje świadczeń z tytułu dokonanego zalesienia oraz wysokości kwotowe tych świadczeń, które miały być cyklicznie wypłacane na rzecz skarżącego do czasu zrealizowania programu.
Jednocześnie Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że Dyrektor OR ARiMR w W. wydając zaskarżoną decyzję z dn. 28 stycznia 2025 r. popadł w wewnętrzną sprzeczność uznając zasadność umorzenia postępowania przed organem I instancji, przy jednoczesnym wskazaniu, że w sprawie są okoliczności do wyjaśnienia w odniesieniu do ustalenia aktualnie istniejącej powierzchni zalesionej nieruchomości skarżącego. Powyższe oznacza, że z punktu widzenia procedury administracyjnej decyzja organu odwoławczego powinna rozstrzygać na podstawie art. 138 §2 kpa, tj. o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, a nie umorzenia postępowania przed organem I instancji.
Reasumując, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art.153 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77, art. 80 kpa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i z tego powodu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., ją uchylił ( pkt. 1 wyroku).
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
(Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.), zasądzając na rzecz skarżącego od organu zwrot kwoty wpisu od skargi (500 zł) ( pkt.2 wyroku).
Wskazania co do dalszego postępowania dla organu odwoławczego wynikają wprost z powyższego uzasadnienia wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło