VIII SA/Wa 332/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska- Gwiazda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] marca 2016 r., znak [...], po rozpatrzeniu odwołania A. G. reprezentowanego przez opiekuna prawnego S. G. (dalej: "skarżący") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] stycznia 2016 r. Nr [...], odmawiającą potwierdzenia skarżącemu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i dokonanej ocenie prawnej. Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. Wójt Gminy W. odmówił skarżącemu potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Z uzasadnienia decyzji wynika, że powodem odmowy było niespełnienie ustawowego kryterium dochodowego. Łączna wysokość dochodu skarżącego wynosi bowiem [...] zł, czyli przekracza kwotę kryterium wynoszącą dla niego [...] zł. Od decyzji powyższej skarżący wniósł odwołanie. Podał, że do dnia [...] czerwca 2015 r. posiadał orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniami dotyczącymi odpowiedniego zatrudnienia - niezdolny do pracy. Do [...] czerwca 2015 r. pobierał z GOPS w W. zasiłek stały w kwocie [...] zł i wtedy był objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. Orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2015 r. zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności i w związku z tym orzeczeniem nabył prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, który przyznany mu został decyzją nr [...]. W obecnej chwili jest pozbawiony możliwości leczenia, a jako osoba niepełnosprawna wymaga systematycznej kontroli lekarskiej i konsultacji. Uważa, że dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha fizycznych, w tym [...] ha przeliczeniowych, którego jest właścicielem, nie powinien być uwzględniony. Gospodarstwo to od 2008 r. nie jest użytkowane, bowiem stan jego zdrowia nie pozwalał i nadal nie pozwala mu na pracę w tym gospodarstwie. Uważa, że ma utrudniony dostęp do podstawowej opieki zdrowotnej, a według Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia niezależnie od sytuacji materialnej, zaś władze publiczne zapewniają i są obowiązane zapewnić dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w tym osobom niepełnosprawnym. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] marca 2016 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że dochód z gospodarstwa rolnego nie może być wyłączony. Dla celów udzielania świadczeń z pomocy społecznej przyjmuje się - na podstawie art. 8 ust.9 ustawy o pomocy społecznej, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości [...] zł. Zatem dochód z gospodarstwa rolnego wyniósł [...] zł ([...]ha przel. x [...] zł). Łączny dochód skarżącego wyniósł więc [...] zł i kwota ta przekracza ustawowe kryterium dochodowe o jakim mowa w art.8 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wynoszące - dla skarżącego jako osoby samotnie gospodarującej - [...] zł. Organ wyjaśnił, że dochód z gospodarstwa rolnego wyliczany jest niezależnie od faktycznie osiąganych dochodów. Wskazany przepis art.8 ust.9 ustawy o pomocy społecznej zakłada swego rodzaju fikcję prawną nakazującą przyjęcie ryczałtowego dochodu z gospodarstwa rolnego. Wliczenia powyższego dochodu dokonuje się wówczas, gdy stronie służy jakikolwiek tytuł prawny do gospodarstwa, niezależnie od tego czy dochody są osiągane i czy obiektywnie można je osiągnąć. Ponadto organ wskazał, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, na możliwość sprzedaży lub wydzierżawienia osobie trzeciej gospodarstwa, którego się nie uprawia, bądź które z jakichkolwiek przyczyn nie przynosi dochodów. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. Pismem z 5 kwietnia 2016 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję organu odwoławczego. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzucił naruszenie: - art. 7 k.p.a. poprzez nierozważenie i niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz działanie sprzeczne z wyrażoną w tym przepisie zasadą praworządności i poszanowania słusznego interesu obywateli, - art. 8 k.p.a. poprzez nieprawidłowe pod względem formalno-prawnym i merytorycznym orzekanie skutkujące utrwaleniem utraty zaufania obywateli do organów administracji publicznej oraz obniżające świadomość i kulturę prawną obywateli, - art. 9 k.p.a. poprzez nieinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, które miały istotny wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego jak również brak jakichkolwiek wyjaśnień odnośnie podejmowanych w sprawie decyzji, - art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy podejmowaniu decyzji, - art. 2 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zw. z art. 54 ust 1 i ust 3 ww. ustawy w zw. z art. 8 ustawy o pomocy społecznej poprzez uznanie, iż skarżący nie spełnia kryterium dochodowego, a w konsekwencji nie jest objęty świadczeniem opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych, w sytuacji, w której podniesienie dochodów skarżącego o możliwe do uzyskania dochody z posiadanego gospodarstwa rolnego jest pozbawione zasadności z powodu stanu zdrowia skarżącego. Uzasadniając skargę strona podniosła w większości te same argumenty i zarzuty, które przedstawiła w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] marca 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy W. z [...] stycznia 2016 r. odmawiająca potwierdzenia skarżącemu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.; dalej "ustawa"). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo: inne, niż ubezpieczeni, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych – zwane dalej "świadczeniobiorcami". Dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo (art. 54 ust. 1 ustawy). Decyzja o potwierdzeniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej wydawana jest na wniosek świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu nagłego – na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczenia opieki zdrowotnej złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia (art. 53 ust. 4 ustawy). Stosownie do przepisu art. 54 ust. 3 ustawy decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się po: 1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę, o którym mowa w ust. 1, dokumentów potwierdzających: • posiadanie obywatelstwa polskiego, • zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego; 3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej; 4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2. Podstawę do odmowy potwierdzenia prawa do świadczeń zdrowotnych stanowi sytuacja, gdy dana osoba nie spełnia kryteriów finansowych, o których mowa w art. 8 ww. ustawy lub gdy występują przesłanki, o których mowa w art. 12 tej ustawy. Ustalając sytuację materialną skarżącego organy poczyniły ustalenia, znajdujące oparcie w aktach sprawy, zgodnie z którymi skarżący posiada dochód w postaci zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...] zł, przyznanego mu decyzją organu I instancji z dnia [...] czerwca 2015 r. na okres od 1 maja 2015 r. bezterminowo. Ponadto na terenie gminy Wierzbica posiada gospodarstwo rolne o pow. [...] ha fizycznych, co stanowi [...] ha przeliczeniowych. Stosownie do art. 8 ust. 9 ustawy przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 288 zł ( § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, Dz. U. z 2015 r., poz. 1058). Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy organy właściwie przyjęły, że dochód z gospodarstwa wynosi [...] zł ([...]x [...] zł). Tym samym łączny dochód skarżącego wynosi [...]zł. Określony w tym przepisie dochód ma charakter ryczałtowy i jest ustalany niezależnie od faktycznych dochodów, jakie przynosi dane gospodarstwo. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym podkreśla się jednolicie, że nie ma podstaw by przyjąć, że zastosowanie tej regulacji może być uzależnione od dodatkowych ustaleń dotyczących sytuacji osobistej i zdrowotnej właściciela gospodarstwa (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 2090/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Bez znaczenia jest także okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane, czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 marca 2014 r. II SA/Po 848/13, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 8 ust. 9 ustawy zakłada swego rodzaju fikcję prawną nakazującą przyjęcie ryczałtowego dochodu z gospodarstwa rolnego, do którego strona posiada tytuł prawny. Dlatego też podnoszony w skardze zarzut, że skarżący z powodu złego stanu zdrowia nie czerpie dochodu z gospodarstwa rolnego pozostać musi bez znaczenia prawnego. Bez względu na fakt, czy ziemia uprawiana jest bezpośrednio przez właściciela, czy nie jest uprawiana, dochód ustala się tak samo biorąc pod uwagę wielkość gospodarstwa rolnego. Podkreślić raz jeszcze trzeba, że wskazany przepis zakłada swego rodzaju fikcję prawną nakazującą przyjęcie ryczałtowego dochodu z gospodarstwa rolnego, do którego strona posiada tytuł prawny. Jak podsumowano w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 listopada 2011 r. w sprawie I OSK 1154/11, wykładnia art. 8 ust. 9 u.p.s. była wielokrotnie dokonywana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA wskazywał, że: "przepis ten zakładający swego rodzaju fikcję prawną nakazuje obligatoryjne przyjęcie ryczałtowego dochodu z gospodarstwa rolnego. Przeliczenia dokonuje się wówczas, gdy stronie służy jakikolwiek tytuł prawny do gospodarstwa, niezależnie od tego czy dochody są osiągane, czy obiektywnie można je osiągnąć". W orzecznictwie sądowym wskazywano również na możliwość sprzedaży lub wydzierżawienia osobie trzeciej gospodarstwa, którego się nie uprawia, bądź które z jakichkolwiek przyczyn nie przynosi dochodów, (por. wyroki NSA: z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1292/09 i z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 724/09 oraz powołany wyrok w sprawie I OSK 1154/11 - dostępne w CBOSA). Oznacza to, że z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2009 r., I OSK 724/09 i wyrok NSA z 21 października 2010 r., I OSK 928/10 – dostępne w CBOSA). Zaprezentowana powyżej linia orzecznicza jest niezmiennie kontynuowana (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 maja 2016 r., I OSK 1803/14; z 13 października 2015 r., I OSK 676/14, dostępne w CBOSA) i skład orzekający w sprawie niniejszej ją podziela. Zatem nie mógł zostać uwzględniony zarzut skargi kwestionujący uwzględnienie dochodu z gospodarstwa rolnego w sytuacji niezdolności skarżącego do pracy. Nie negując trudnej sytuacji życiowej i osobistej skarżącego należy stwierdzić, że nie może odnieść argumentacja skargi zamierzonego skutku wobec regulacji ustawowych i kryterium legalności, jakie obowiązuje sąd administracyjny. Powtórzyć należy za wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2012 r. w sprawie II SA/Sz 291/12 (dostępnym w CBOSA), że zawarte w art. 8 u.p.s. regulacje dotyczące definicji dochodu i sposobu jego obliczania mają charakter norm ius cogens, a więc są normami bezwzględnie wiążącymi organ stosujący prawo. Nie mogą być interpretowane życzeniowo, w kontekście doświadczenia życiowego, czy przez pryzmat zasad współżycia społecznego. Dlatego nie sposób zarzucić zaskarżonej decyzji ani poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, by zostały wydane z naruszeniem prawa. Dodatkowo już tylko zauważyć można, że przepis art. 8 ust. 9 ustawy był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt K 18/05 (OTK-A 2008 Nr 4, poz. 56) orzekł o jego zgodności z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. Brak było zatem podstaw do wyłączenia z dochodu strony skarżącej dochodu z gospodarstwa rolnego obliczonego na podstawie art. 8 ust. 9 ustawy. Powyższe czyni zasadnym ustalenie organu, że dochód skarżącego jest więc wyższy od kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Wobec niespełnienia warunku kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 zasadną była odmowa potwierdzenia skarżącemu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Uwzględniając wyżej omówione okoliczności Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie wydały decyzje w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Ponadto wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy wydawaniu decyzji. W związku z tym skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.