VIII SA/Wa 345/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu J. C. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 czerwca 2016 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi J. C. (dalej: "skarżący") wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku dokonywania tej opłaty. W uzasadnieniu wskazał, że źródłem utrzymania jego trzyosobowej rodziny jest wynagrodzenie żony ([...] zł) i dochód córki ([...] zł). Dodał, że z uwagi na złą kondycję finansową firmy (prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą [...]) wynikającą z przyczyn niezależnych od skarżącego (m. in. duża konkurencja na rynku budowlanym, utrata ważnego kontraktu wywołująca niekorzystne rozporządzenie mieniem firmy o wartości ponad [...] mln zł), nie jest w stanie wygospodarować środków finansowych celem pokrycia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Dodał, że obecnie firma jest w trakcie procesu restrukturyzacji, który przewidziany jest na 18 lat. Posiada wierzytelności, których wartość stanowi kwotę [...] mln zł, z czego [...] mln zł stanowią wierzytelności nieściągalne (bezskuteczność egzekucji). Posiada też kredyty i pożyczki, których wartość na dzień [...] marca 2016 r. przekracza [...] mln zł, a także zobowiązania: wobec innych wierzycieli (ponad [...] mln zł), leasingowe ([...] zł) i wobec pracowników ([...] zł). Do wniosku załączył: kopie zeznań podatkowych (PIT – 36L), bilansów, a także rachunków zysków i strat za lata 2014 – 2015 (wykazał przychody za 2014 r. w kwocie [...] zł i koszty uzyskania przychodu [...] zł, a za 2015 r. wykazał przychód w kwocie [...] zł i koszty uzyskania przychodu [...]zł). Oświadczył, że firma posiada dwa rachunki bankowe, które zostały zajęte przez wierzycieli. Na rachunkach brak jest obrotów. Postanowieniem z 3 czerwca 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, gdyż skarżący prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. Nie wykazał, że nie jest w stanie partycypować w kosztach niniejszego postępowania (wpis od skargi). Skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego. Postawił zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że posiada możliwość uiszczenia wymaganej opłaty sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 uppsa właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 uppsa). Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 uppsa). Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się ona w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Zatem wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, że w jego przypadku przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (wpis od skargi w wysokości [...] zł) jest obiektywnie zasadne. Zauważyć bowiem należy, że skarżący posiada środki trwałe o wartości ponad [...] mln zł (zob. k. 25 akt sądowych). Nadal prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów i osiąga z tego tytułu wielomilionowe przychody. Brak jest zatem podstaw do wniosku, że pomimo wskazywanych trudności finansowych (płatniczych), nie jest w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego, w tym uiścić wymagany wpis od skargi ([...] zł). Jak wskazywał wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny (zob. postanowienia: z 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04; z 23 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 5/10; z 13 września 2011 r., sygn. akt I FZ 215/11 i z 7 października 2014 r., sygn. akt I GZ 390/14; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: "CBOSA"), nie można uznać, że strona skarżąca, dysponując wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przekracza wysokość wpisu, powinna zostać zwolniona z kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, czyli utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego.