VIII SA/Wa 361/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją znak [...] z dnia [...] stycznia 2009r. Wójt Gminy G. działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 200r. Nr 98, poz. 1071 ze. zm., zwana dalej Kpa) orzekł o odmowie wymeldowania z pobytu stałego z lokalu przy ulicy [...] w G., E.M. wraz z małoletnią córką M.M. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Wyjaśnił, że w dniu [...] listopada 2008r. G.M. i J.G. współwłaściciele nieruchomości nr [...], położonej przy ulicy [...] w G. złożyli wniosek o wymeldowanie z pobytu stałego z budynku mieszkalnego (sytuowanego na ich nieruchomości) E.M. wraz z małoletnią córką M.M. Wniosek ten uzasadnili opuszczeniem lokalu przez w/w w związku z wyjazdem za granicę od dnia [...] września 2006r. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego wnioskodawcy postępowania o wymeldowanie zeznali, że E.M. wraz z córką M.M. wyjechała w 2006r. do matki do [...], nie dopełniając obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego. Oświadczyli, iż dom posadowiony na ich gruncie (w którym zamieszkiwała skarżąca) nie jest ich własnością, został wybudowany w okresie międzywojennym przez prababkę E.M. Zaproponowali skarżącej przeniesienie tego budynku na inny grunt. Podnieśli nadto, iż córka skarżącej uczęszcza do szkoły w [...], nie zaś w miejscu zameldowania. Ze złożonych w sprawie wyjaśnień i zeznań E.M. wynika, że nie zamierza zmieniać miejsca stałego pobytu. Częste wyjazdy do matki do [...] spowodowane są pomocą w rehabilitacji jej siostry. Córka skarżącej uczęszcza tam do szkoły z językiem polskim, materiał jaki przerabia odpowiada programowi nauki w szkole w Polsce. Oświadczyła, iż wcześniej w dom, w którym jest zameldowana inwestowała jej rodzina dokonując przyłączy wodno – kanalizacyjnych i telefonicznych. Obecnie przeprowadzony w nim został kosztowny remont dachu z budową trzonu kominowego. Jej zamiarem jest odkupienie od właścicieli gruntu, na którym budynek jest sytuowany. Z zeznań świadków złożonych w postępowaniu wynika, iż E.M. wyjechała do matki do [...], ale kilka razy w roku przyjeżdża do miejsca zameldowania. Okoliczność ta potwierdzona została po przeprowadzeniu kontroli meldunkowej przez Posterunek Policji w G. Wójt wskazał, iż z informacji uzyskanych od Dyrektora Zespołu Szkół Samorządowych w G. wynika, iż córka E.M. spełnia obowiązek szkolny w [...]. W konsekwencji, powołując treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności pierwszoinstancyjny organ stwierdził, że brak jest ustawowych przesłanek do orzeczenia zgodnie z wnioskiem G.M. i J.G. o wymeldowaniu skarżącej wraz z córką z miejsca pobytu stałego przy ulicy [...] w G. Decyzją znak [...] z dnia [...] marca 2009r. Wojewoda [...] biorąc za podstawę przepisy art. 138 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, po rozpatrzeniu odwołania G.M. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o wymeldowaniu. Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, organ odwoławczy stwierdził niezasadność wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Powołując treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności organ wyjaśnił, że przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca pobytu stałego trwającego powyżej 3 miesiące bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Taka sytuacja upoważnia organ prowadzący ewidencję do wydania decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce stałego pobytu. Na podstawie ustalonego w sprawie przez organ I instancji stanu faktycznego sprawy Wojewoda uznał, iż spełnione zostały ustawowe przesłanki do wymeldowania E.M. wraz z córką z pobytu stałego przy ulicy [...] w G. W ocenie organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy bezsprzecznie wskazuje, iż skarżąca opuściła miejsce pobytu stałego i nie zamieszkuje w dotychczas zajmowanym budynku od 2006r., z uwagi na wyjazd do matki do [...]. Okoliczność, że skarżąca wyjechała do matki została potwierdzona zeznaniami świadków oraz ustaleniami policji. Także córka skarżącej, która zgodnie z miejscem zameldowania powinna uczęszczać do szkoły podstawowej w G. obowiązku tego w powołanej placówce nie realizuje, spełnia go natomiast w [...]. Domaganie się przez E.M. utrzymywania fikcyjnego zameldowania byłoby zdaniem organu utrzymywaniem fikcji meldunkowej. Ewidencja ludności ma bowiem charakter wyłącznie porządkowy i powinna odzwierciedlać w każdym momencie stan rzeczywisty. Tym samym za udowodnioną organ odwoławczy uznał okoliczność, iż skarżąca opuściła przedmiotowy lokal dobrowolnie i trwale, koncentrując swoje życie rodzinne i osobiste w innym miejscu. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego wniosła E.M. wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności oraz przepisów postępowania art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa. Wyjaśniła, iż pod koniec 2006r. wyjechała do [...] do matki, by pomóc jej w opiece nad całkowicie niepełnosprawną siostrą, która w tym okresie niezależnie od istniejącej niepełnosprawności poważnie zachorowała. Pobyt w [...] jest dla niej pobytem czasowym i ma charakter przejściowy. Do Polski przyjeżdża kilka razy w roku, gdy tylko stan zdrowia siostry na to pozwala. Mieszka wtedy w spornym budynku. W nim znajdują się jej rzeczy osobiste, przedmioty i urządzenia gospodarstwa domowego stanowiące jej dobytek. W budynku tym wykonuje bieżące naprawy związane z normalnym użytkowaniem, m. in. dokonała naprawy ogrodzenia, remontu dachu. Oświadczyła, iż opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu ma charakter przejściowy, nie stały. Nie ma zamiaru opuszczać miejsca zameldowania na stałe. Nie dąży do zerwania wszelkich związków z tym mieszkaniem. Okoliczność, iż opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania ( i zameldowania) spowodowana została sytuacją życiową jej rodziny i nie może być uznana za dowolną. Uznała, iż wydana przez Wojewodę decyzja stwierdzająca, iż jej centrum życiowe znajduje się w [...] jest dowolna. Wskazała przy tym na uchybienia wydanego rozstrzygnięcia, polegające na nieprawidłowej ocenie dowodów zebranych w postępowaniu przez organ I instancji. Ze złożonych zeznań wynika, iż kilka razy w roku przyjeżdża do miejsca dotychczasowego zamieszkania, tymczasem organ na podstawie tych zeznań wywodzi o trwałości w opuszczeniu dotychczasowego miejsca zameldowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego dłużej niż 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczania tego miejsca. Zgodnie z treścią art.15 ust. 2 powołanej ustawy niewykonanie tego obowiązku upoważnia organ gminy do wydania na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia cytowanego powyżej przepisu wynika, że jedyną przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania, przy czym w orzecznictwie sądowym powszechnie przyjęty został pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić jedynie wówczas, jeżeli ma ono charakter dobrowolny i trwały. Opuszczenie miejsca pobytu stałego nie oznacza tylko fizycznego przebywania w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego, lecz by łączył się z tym zamiar stałego związania się z tym innym miejscem i urządzenie w nim nowego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123, wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., II OSK 133/06, LEX nr 327831). Wskazać należy, że za miejsce stałego pobytu uznaje się miejsce, w którym dana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe. Przesłanki stanowiące przyczyny przebywania danej osoby na stałe w konkretnym lokalu, mogą mieć w poszczególnych przypadkach różną postać lub częstotliwość, co może wiązać się z sytuacją życiową danej osoby, np. z nauką, zdobywaniem kwalifikacji zawodowych wymagających wyjazdu za granicę, wyjazdem do pracy. Wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu prowadzi do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności, czy też występowanie dłuższego okresu fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia, że doszło do opuszczenia stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. O istnieniu przesłanki opuszczenia, czy też nie opuszczenia miejsca stałego pobytu w sposób trwały, można mówić wtedy, gdy całokształt zachowań zainteresowanej osoby będzie wskazywał, iż lokal, w którym była na stałe zameldowana jest nadal miejscem koncentracji jej interesów życiowych lub przestał być tego rodzaju miejscem (zob: wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 marca 2007 r, IV SA/Wa 2451/06, LEX nr 322339). W przedmiotowej sprawie ustalenia wymagało więc, czy zachowanie skarżącej nosi znamiona, czy też nie, opuszczenia spornego lokalu w sposób dobrowolny i trwały, w powyższym znaczeniu. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca wraz z córką opuściła lokal przy ul. [...] w G. w 2006 r., wyjeżdżając do [...]. Nie budzi wątpliwości fakt, że opuszczenie przez nią miejsca zameldowania miało charakter dobrowolny. Do rozważenia pozostaje kwestia, czy to opuszczenie miało charakter trwały. Jak już wskazano, o trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych oraz brak woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Przy ocenie tego zamiaru nie można poprzestać jedynie na oświadczeniu zainteresowanych osób lecz winno się uwzględnić wszystkie okoliczności faktyczne konkretnej sprawy. Zgodnie z wyrażoną w art. 7 Kpa zasadą prawdy obiektywnej, w toku postępowania organy administracji publicznej obowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Realizację tej zasady regulują przede wszystkim przepisy normujące postępowanie dowodowe (art. 77 i 80 Kpa), nakazujące wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy wymogom tym uchybił, nie wyjaśnił bowiem w sposób dostateczny, czy w tym konkretnym przypadku doszło, czy też nie do opuszczenia miejsca stałego zameldowania przez skarżącą, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało, że opuszczenie przez skarżącą spornego lokalu miało trwały charakter. W ocenie Sądu organ odwoławczy dokonując odmiennej oceny zgromadzonego materiału winien odnieść i dokonać oceny całości zgromadzonego zgodnie z art. 80 Kpa oraz wskazać dlaczego dokonana przez organ pierwszej instancji ocena dowodów jest błędna. Organ nie może oprzeć swojej oceny na części materiału dowodowego, bez odniesienia się do pozostałej części materiału, która pozwalałaby dojść do innych konkluzji. Błędy w zakresie gromadzenia i oceny dowodów mogą wystąpić gdy: - z treści dowodu wynika co innego, niż przyjął organ / przeinaczenie / - gdy pewnego dowodu zebranego nie uwzględniono przy ocenie – wbrew obowiązkowi oceny całokształtu okoliczności sprawy - gdy organ przyjął pewne fakty za ustalone, mimo, że nie zostały one w ogóle lub są niedostatecznie potwierdzone - gdy organ uznał pewne fakty za nie udowodnione, mimo że były ku temu podstawy - ocena materiału dowodowego koliduje z zasadami doświadczenia życiowego lub regułami logicznego wnioskowania, tzn. organ wyprowadził błędny logicznie wniosek z ustalonych przez siebie okoliczności. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszym postępowaniu, w kontekście cytowanej normy, nie można było poprzestać, jak to uczynił Wojewoda, na uznaniu, że skoro z informacji Policji i wyjaśnień wnioskodawców wynika, że skarżąca nie przebywa w miejscu stałego zameldowania, to nastąpiło trwałe opuszczenie miejsca zamieszkania połączone z skoncentrowaniem centrum życiowego w innym miejscu. Wskazać należy, na oświadczenie skarżącej, że opuszczenie miejsca stałego zameldowania ma charakter czasowy, związany z opieką nad siostrą wykonywaną poza granicami kraju, a nie w związku z założeniem nowego ośrodka swoich interesów osobistych i majątkowych. Nie można przyjąć jak to uczynił organ odwoławczy, że skarżąca opuściła sporny budynek z zamiarem zmiany miejsca zamieszkania, tylko na podstawie uznania, że deklarowana przez skarżącą wola koncentrowania w przyszłości pobytu stałego w spornym budynku jest jedynie gołosłownym stwierdzeniem. A więc bez ustalenia tego zamiaru na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Organ II Instancji pominął całkowicie okoliczność, iż w dotychczasowym miejscu zameldowania skarżąca pozostawiła przedmioty i sprzęt gospodarstwa domowego oraz fakt, inwestowania przez E.M. w budynek mieszkalny, poprzez przeprowadzanie remontów (dachu, ogrodzenia). Pominął także fakt, że do lokalu tego skarżąca wraz z córką przyjeżdża kilka razy w roku (pobyt ten trwa około trzech tygodni) oraz na okres wakacji. Wojewoda nie przeprowadził pełnego postępowania dowodowego w sprawie, na podstawie ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego, dokonał ponownego rozpoznania sprawy i oceny dowodów, odmiennej od oceny przyjętej przez organ I instancji. W tym przypadku niezbędnym było podanie w rozstrzygnięciu, jakie względy przemawiały za odmienną od pierwotnej oceny dowodów i wskazaniem dlaczego niektóre dowody zostały uwzględnione, a innym odmówiono wiarygodności (art. 107 § 3 k.p.a.). Trudno uznać, iż organ odwoławczy działał w granicach swobodnej oceny dowodów, zakreślonej w art. 80 Kpa, przyjmując za udowodniony fakt, że skarżąca opuściła miejsca stałego zameldowania tylko dlatego, że wyjechała za granicę by pomóc w opiece nad chorą siostrą i że córka spełnia obowiązek szkolny w znajdującej się tam placówce, w sytuacji odmiennych oświadczeń skarżącej. W ocenie Sądu, w świetle powyższych rozważań należało przyjąć, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik postępowania. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ powinien przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe, zgodnie z treścią przepisów zawartych w rozdziale 4 działu II Kodeks postępowania administracyjnego, niezbędne dla wyjaśnienie wszystkich okoliczności spornych. Wszystko to należy uczynić pod kątem oceny opuszczenia lokalu, w znaczeniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 lit. c) oraz art. 152 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.