VIII SA/Wa 409/21
WyrokWSA w Warszawie2021-11-17
Skład orzekający: Iwona Szymanowicz-Nowak, Leszek Kobylski, Renata Nawrot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo wydał decyzję nakazującą rozbiórkę budynku gospodarczego, który został wybudowany samowolnie bez wymaganego pozwolenia na budowę, a następnie inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów do jego legalizacji?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego prawidłowo wydał decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego, ponieważ inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów do jego legalizacji w wyznaczonym terminie. Prawo budowlane w art. 48 ust. 4 w związku z ust. 1 jednoznacznie obliguje organ do wydania nakazu rozbiórki w takiej sytuacji, nie pozostawiając mu swobody wyboru.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła budynku gospodarczego wybudowanego samowolnie na działce skarżącej. Organ I instancji, po ustaleniu braku pozwolenia na budowę na podstawie zdjęć lotniczych i odpowiedzi starostwa, nakazał rozbiórkę obiektu. Po nieprzedłożeniu wymaganych dokumentów do legalizacji, decyzja została utrzymana w mocy przez organ II instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak czynnego udziału w postępowaniu i niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia[...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego oddala skargę.
Decyzją z [...] lutego 2021 r. Nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania M. S ., od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. nr [...]z [...] stycznia 2021 r., nakazującej M. S. rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach około 10,9 m × 4,9 m, usytuowanego na działce o nr ew. [...] położonej
w miejscowości S. gm. J. L., utrzymał w mocy przedmiotową decyzję.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. (dalej PINB, organ I instancji) – decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...]działając na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm., dalej Prawo budowlane) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U.
z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej kpa) nakazał M. S.:
- rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach ok. 10,90 m × 4,90 m usytuowanego na działce nr ew. [...] położonej w miejscowości S. gm. J. L..
Rozbiórki należy dokonać niezwłocznie po uprawomocnieniu się niniejszej decyzji.
O wykonaniu rozbiórki należy poinformować PINB w R..
Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, iż pracownicy PINB w R.
w trakcie czynności kontrolnych, przeprowadzonych w dniu 15 kwietnia 2019 r., ustalili m.in., że na działce nr ew. [...] położonej w miejscowości S. gm. J. L. znajduje się budynek gospodarczy o wskazanych wymiarach i powierzchni zabudowy ok. 50,76 m2 - usytuowany od strony wschodniej, przy granicy z działką nr ew. [...].
W trakcie kontroli nie okazano pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku.
W związku z powyższym organ I instancji zwrócił się pismem do Starostwa Powiatowego w R. z zapytaniem, czy wydawało pozwolenie lub przyjmowało zgłoszenie na budowę budynku gospodarczego. Starostwo Powiatowe w R., pismem z dnia [...] maja 2019 r., znak: [...] poinformowało organ nadzoru budowlanego, że Starosta R. nie udzielał pozwolenia na budowę i nie przyjmował zgłoszenia zamiaru budowy budynku gospodarczego na wskazanej działce.
Następnie organ I instancji pismem z [...] lipca 2019 r. wystąpił do Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w W. o udostępnienie w formie elektronicznej zdjęć lotniczych działki nr ew. [...] położonej w miejscowości S. gm. J. L., wykonanych w latach 1990-2019. GUGiK przesłał zdjęcia z lat 1991 do 2017, które wskazywały, że budynek gospodarczy pojawił się dopiero na zdjęciu z 2014 r.
Ustalając, iż przedmiotowy budynek gospodarczy o powierzchni około 50,76 m2 wymagał pozwolenia na budowę, PINB postanowieniem Nr [...], z [...] lutego 2020 r. znak [...], nałożył na M. S. i M. K. obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 30 września 2020 r.: 1) zaświadczenia Wójta Gminy J. L. o zgodności budowy przedmiotowego budynku gospodarczego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,
w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) czterech egzemplarzy projektu budowlanego przedmiotowego budynku gospodarczego sporządzone przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie i należącą do właściwej izby samorządu zawodowego, 3) oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Następnie PINB w dniu [...] marca 2020 r., przeprowadził rozprawę administracyjną w sprawie m.in. budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ew. [...] położonej w miejscowości S. gm. J. L., w trakcie której M. K. oświadczyła, że przedmiotowy budynek gospodarczy wybudowany został
w latach 2012 - 2013, przez M. S. i jej męża A. S..
Wobec upływu terminu określonego w postanowieniu PINB Nr [...] z dnia [...] lutego 2020 r. i nie przedłożenia przez inwestorów stosownych dokumentów umożliwiających legalizację przedmiotowego budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr ew. [...] położonej w miejscowości S. gm. J. L., organ I instancji nakazał rozbiórkę budynku.
Organ nadzoru budowlanego przytoczył art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego – zgodnie z którym: w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków,
o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1. Zgodnie z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego Organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W odwołaniu od decyzji PINB, M. S. podniosła:
1. rażące naruszenie art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 77 kpa poprzez brak wykonania obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego,
w tym dowodu ze zdjęć lotniczych będących w powszechnym dostępie i tym samym dopuszczenia się przez organ naruszenia art. 80 kpa poprzez braku wszechstronnego zebrania i rozważenia materiału dowodowego i pozbawienia strony czynnego udziału
w postępowaniu;
2. naruszenie art. 15 w zw. z art. 9 k.p.a.,
3. rażące naruszenie art. 79 § 1 w zw. z art. 10 § 1 kpa, poprzez brak zawiadomienia strony tj. M. S. o przeprowadzeniu postępowania, w tym dowodu
z przesłuchania stron i świadków i tym samym dopuszczenia się przez organ do braku wszechstronnego zebrania i rozważenia materiału dowodowego i pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu;
4. rażące naruszenie art. 80 w zw. z art. 77 § 1 kpa, poprzez ocenienie udowodnienia danej okoliczności bez całokształtu materiału dowodowego;
5. rażące naruszenie art. 81 § 1 w zw. z art. 8 kpa, poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, w tym z przesłuchania świadków i tym samym dopuszczenia się przez organ do braku wszechstronnego zebrania i rozważenia materiału dowodowego;
6. naruszenie art. 7 i art. 9 kpa, poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy;
7. naruszenie art. 77 w zw. z art. 128 kpa, poprzez przyjęcie przez organ, iż to zobowiązany (Skarżąca) ma obowiązek przedstawiać dowody w sprawie.
Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie skarżonej decyzji
i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Rozpoznając odwołanie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej [...] WINB, organ odwoławczy) z decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] powołaną na wstępie - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu, po przedstawieniu przebiegu postępowania, organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa budowlanego : art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1 pkt 2, art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania i wyjaśnił, że PINB w R. zasadnie wszczął procedurę legalizacyjną
w trybie art. 48 Prawa budowlanego (w brzmieniu jw.). Z akt sprawy jak podał [...] WINB, a przede wszystkim z analizy zdjęć lotniczych wynika, ze sporny budynek gospodarczy został zrealizowany w latach 2011-2014. Ponadto
z oświadczenia M. K. w trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej
w dniu [...] marca 2020 r. wynika, że budynek gospodarczy, w którym prowadzony jest montaż instalacji gazowej został wybudowany przez M. i A. S.
w latach 2012-2013 r.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego
(w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania): "Organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1
pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia."
Z uwagi na przewidzianą przepisami Prawa budowlanego (art. 48 ust. 2 i 3) możliwość legalizacji samowoli budowlanej, PINB w R. postanowieniem Nr [...] nałożył M. S. i M. K. obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia 30 września 2020 r., określonych dokumentów celem legalizacji samowolnie zrealizowanego budynku gospodarczego. W dacie wydawania przedmiotowego postanowienia organ I instancji nie posiadał wiedzy, że inwestorem budynku gospodarczego są M. i A. S.. Z ustaleń organu wynika, iż M. S. odebrała postanowienie Nr [...] w dniu [...] lutego 2020 r. i nie przedłożyła wymaganych dokumentów.
Zatem w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji zasadnie zastosował art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego i nakazał rozbiórkę przedmiotowego budynku gospodarczego. [...] WINB podkreślił, że inwestorka nie wykonała obowiązków wynikających z treści postanowienia PINB w R. Nr [...] z dnia [...] lutego 2020 r., termin na złożenie dokumentów upłynął w dniu 30 września 2020 r.
Organ odwoławczy zaznaczył jednocześnie, iż legalizacja obiektu nie jest obowiązkiem lecz uprawnieniem strony. W sytuacji, gdy strona nie wypełnia nałożonego na nią obowiązku, prawo materialne nie przewiduje możliwości innej reakcji organu nadzoru budowlanego, jak tylko wydanie nakazu rozbiórki, w związku z brzmieniem art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego.
Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących zebrania zdaniem odwołującej niewyczerpującego materiału dowodowego, [...]WINB wyjaśnił, że PINB
w R. zebrał materiał dowodowy w sposób zgodny z przepisami procedury administracyjnej. Organ powiatowy ustalił na podstawie zdjęć lotniczych datę budowy spornego obiektu tj. lata 2011-2014. Ponadto dowodem było oświadczenie M. K. złożone w trakcie rozprawy administracyjnej, która potwierdziła okoliczność wybudowania budynku gospodarczego, w którym prowadzony jest montaż instalacji gazowej, przez M. i A. S. w latach 2012-2013.
Powołując się na dokumenty urzędowe, stosownie do art. 76 § 1 kpa, organ odwoławczy stwierdził, że uzyskane przez organ I instancji zdjęcia lotnicze są wyraźne
i nie ma podstaw do ich podważania.
Natomiast M. S. nie przedstawiła żadnej dokumentacji, która potwierdzałaby, że sporny budynek gospodarczy zlokalizowany na działce [...], położonej w miejscowości S. gm. J. L. został zrealizowany w innych latach, niż wykazano to w toku przedmiotowego postepowania administracyjnego.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że ciężar udowodnienia pewnych kwestii spoczywa nie tylko na organie ale również na podmiocie, który wywodzi z tych okoliczności określone skutki. Zadaniem organu nie jest dalsze poszukiwanie materiału dowodowego, który będzie zaprzeczał wcześniejszym ustaleniom organu tylko dlatego, że zebrany do tej pory materiał dowodowy jest niekorzystny dla jednej ze stron postępowania, która się z nim nie zgadza i kwestionuje ustalenia.
[...] WINB odparł zarzut odwołującej co do jej niezawiadomienia
o terminie rozprawy administracyjnej, wskazując, iż takie powiadomienie otrzymała ona w dniu 26 lutego 2020 r.
Końcowo organ odwoławczy odniósł się do kwestii obiektu tymczasowego, wskazując, że mając na uwadze okres jego budowy w latach 2011 – 2014, to upłynął okres 180 dniowy - termin umożliwiający ustawienie takiego obiektu jedynie na zgłoszenie. Upływ terminu oznacza, że mamy do czynienia z samowolą budowlaną, na budowę której inwestor winien uzyskać pozwolenie na budowę.
[...] WINB odniósł także do naruszenia art. 10 § 1 kpa, do którego w jego ocenie nie doszło.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. S. (skarżąca). Zaskarżając decyzję w całości zarzuciła naruszenie:
art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 79 k.p.c. poprzez niezapewnienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, co polegało na przeprowadzeniu dodatkowych oględzin budynku gospodarczego bez obecności skarżącej oraz upoważnionego przez nią przedstawiciela, zaakceptowanie przez organ II instancji faktu nie wydania przez PINB w R. zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wobec tego spowodowanie, że nie mogła brać czynnego udziału w sprawie i zapoznać się
z dowodami zgromadzonymi w sprawie,
art. 81 § 1 kpa w zw. z art. 8 kpa poprzez uniemożliwienie skarżącej wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów w tym z przesłuchania świadków i tym samym dopuszczenia się przez organ do braku wszechstronnego zebrania
i rozważenia materiału dowodowego,
art. 6 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, podczas gdy czynności podejmowane przez organ temu przeczą, ponieważ organ nie wykonał wszelkich ciążących na nim działań zmierzających do zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, dokonał wszechstronnych
i rzetelnych wyjaśnień stanu faktycznego, a zatem wydał rozstrzygnięcia w oparciu
o błędne ustalenia faktyczne,
art. 138 § 2 kpa poprzez nieuchylenie decyzji nr [...] wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. w dniu [...] stycznia 2021 r. znak PINB [...], nakazującej M. S. rozbiórkę budynku gospodarczego w wymiarach ok. 10,90 × 4,90 m usytuowanego na działce nr ew. [...]
w miejscowości S. gm. J. L. w sytuacji, gdy organ I instancji w sposób istotny naruszył prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b i c p.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, decyzji poprzedzającej oraz
o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu rozwinęła postawione zarzuty, podnosząc w szczególności, że nie otrzymała zawiadomienia o terminie rozprawy administracyjnej, nie pamięta aby takowe zawiadomienie odebrała. Ponadto wskazała, iż niewykonanie obowiązków zmierzających do zalegalizowania samowoli budowlanej wynika z jej sytuacji rodzinnej, pandemii i braku odpowiednich środków finansowych.
W odpowiedzi na skargę [...] WINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.
Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu poddana jest ocena legalności decyzji organu nadzoru budowlanego, w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego o wymiarach 10,90 m × 4,90 m usytuowanego na działce nr ew. [...]
w miejscowości S. gm. J. L., która została zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przyczyną orzeczenia nakazu rozbiórki jest fakt, iż skarżąca jako inwestor, nie przedłożyła wymaganych prawem dokumentów umożliwiających legalizacje samowolnie wykonanych robót budowlanych.
W ocenie sądu decyzje organów nadzoru budowlanego są prawidłowe i nie można zarzucić im naruszenia prawa.
Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 z późn. zm.) wg. stanu prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (ust 1).
Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie (ust 2).
W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia,
w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. (ust 3).
W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (ust 4).
Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (ust 4).
Postępowanie zmierzające do likwidacji skutków samowoli budowlanej polegającej na budowie bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektu budowlanego lub jego części jest podzielone na kilka etapów. Pierwszy to ustalenie, że obiekt budowlany był zrealizowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Drugi etap to ocena organu czy obiekt można zalegalizować tj. czy nie narusza przepisów
o planowaniu przestrzennym (jego lokalizacja nie jest sprzeczna z prawem) i czy stan techniczny tego obiektu nie narusza obowiązujących przepisów w stopniu uniemożliwiającym doprowadzenie go do zgodności z tymi przepisami.
Dopiero weryfikując pozytywnie te okoliczności organ postanowieniem wstrzymuje prowadzenie robót budowlanych, i nakłada obowiązek przedłożenia dokumentacji umożliwiającej legalizację obiektu. Następnym etapem jest ustalenie wysokości opłaty legalizacyjnej (po spełnieniu wymagań nałożonych w postanowieniu
o którym mowa wyżej - co organ ma obowiązek traktować jako wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego), a kończy to postępowanie bądź zatwierdzenie projektu budowlanego bądź nakaz rozbiórki obiektu.
Z kolei nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów wskazanych
w postanowieniu wydanym na podstawie art. 48 ust 2 i 3 Prawa budowlanego obliguje organ do orzeczenia nakazu rozbiórki. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2017 r. II OSK 874/17 ustawodawca z mocy art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego nie pozostawia właściwemu organowi wyboru treści rozstrzygnięcia - nakazując mu stosować przepis art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, czyli nakaz rozbiórki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 8 grudnia 2011 r. II OSK 1757/10 LEX nr 1134671).
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że proces legalizacji samowoli budowlanej prowadzony jest w interesie inwestora, jednakże inwestor nie ma przymusu wykonywania nałożonych na niego obowiązków. W takim jednak przypadku winien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z art. 48 ust. 4 w związku z art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane. W razie nieprzedłożenia dokumentów, o które wzywał organ, nie przejdzie on bowiem do kolejnego etapu procedury legalizacyjnej, o jakim mowa w art. 48 ust. 5 ustawy Prawo budowlane. W sytuacji takiej przepisy obligują organ do wydania decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę nielegalnie wykonanego obiektu. Bez przedstawienia żądanej dokumentacji organ nie może bowiem wydać decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót, bądź decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona. Brzmienie art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego jest jednoznaczne i nie może budzić wątpliwości. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych przez organ obowiązków, właściwy organ obowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1. Żaden przepis ustawy Prawo budowlane nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki.
W rozpoznawanej sprawie organ ustalił na podstawie zebranego materiału dowodowego w postaci zdjęć lotniczych datę budowy spornego obiektu budowlanego, która miała miejsce w latach 2011 – 2014. Powyższa okoliczność została potwierdzone przez M.K., uczestniczę postępowania.
Natomiast skarżąca negując zaskarżoną decyzję, po pierwsze nie kwestionowała, że była inwestorem budowy przedmiotowego budynku gospodarczego. Świadczy o tym jej stanowisko zawarte w skardze, a odnoszące się do niewykonania przez nią obowiązków zmierzających do legalizacji samowoli budowlanej. Po drugie skarżąca nie zaprzeczyła również dowodom zebranym przez organ nadzoru budowlanego w postaci zdjęć lotniczych.
Analiza akt administracyjnych wskazuje, że skarżąca była zawiadomiona
o terminie rozprawy oraz o możliwości przedstawienia dowodów, świadków celem ustalenia daty budowy spornego budynku gospodarczego.
W ocenie sądu dowody, na których oparł się organ w postaci zdjęć lotniczych są wiarygodne, wykazują, że przedmiotowy budynek został zrealizowany w latach wskazanych w decyzji. Analiza materiału lotniczego nie przedstawia o ocenie sądu
w tym przedmiocie żadnych wątpliwości. Innymi dowodami w sprawie był protokół oględzin, oświadczenie uczestniczki postępowania, odpowiedź ze Starostwa, które wiarygodnie dokumentują ustalenia organów. Organ prawidłowo także zakwalifikował prowadzone roboty budowlane, mając na względzie parametry budynku, jako wymagające uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Zauważenia wymaga także, że organ nadzoru budowlanego (PINB) zwrócił się do organu architektonicznego czy było wydawane pozwolenie na budowę lub zgłoszenie na budowę budynku gospodarczego. W latach 2011 – 2014 budowa budynku gospodarczego o parametrach jak w przedmiotowej sprawie, nie była zwolniona z obowiązku wcześniejszego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Oceniając wstępnie, że samowolnie wykonane roboty budowlane nie naruszają przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, a stan techniczny obiektu nie sprzeciwia się jego legalizacji, organ nałożył na inwestora nakaz przedłożenia wymaganych przepisem art. 48 ust 3 ustawy dokumentów, które umożliwiły by legalizację prac wykonanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zobowiązany, dokumentów tych organowi nie dostarczył. W tej sytuacji organ był zobligowany wydać nakaz rozbiórki budynku.
Odnosząc się do zarzutów skargi, stwierdzić należy, ze skarżąca nie podważyła skutecznie ustaleń faktycznych, które stanowiły podstawę do zastosowania przepisów prawa materialnego. W sprawie niesporne jest, że budynek zrealizowany w latach 2011 – 2014 użytkowany jest do chwili obecnej. W obiekcie według uczestniczki M. K. prowadzony jest montaż instalacji gazowej i okoliczność powyższa nie została zanegowana przez skarżącą.
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 6 kpa, art. 8 kpa, art. 10 § 1 kpa, art. 81 § 1 kpa przez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy
i nieuwzględnienie wniosków dowodowych są całkowicie bezpodstawne. Organ powiadomił skarżącą o oględzinach, o rozprawie administracyjnej, o możliwości zgłoszenia wniosków dowodowych. Zapewnił jej zatem czynny udział w postępowaniu. Brak powiadomienia o treści art. 10 § 1 kpa przed wydaniem decyzji nie miał wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem skarżąca nie wykazała jakie czynności zamierzała podjąć.
Chybiony jest argument wynikający z odwołania odnośnie obiektu tymczasowego. Nie może być mowy o obiekcie tymczasowym, który usytuowany jest
w tym samym miejscu od kilku lat. Słusznie wskazał organ, (art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego), że nie mamy do czynienia z obiektem tymczasowym, skoro okres budowy spornego budynku to lata 2011 – 2014. Stabilność budynku nie ma znaczenia, skoro budynek funkcjonuje od momentu wybudowania do chwili obecnej. Powyższe niewątpliwie wskazuje na samowolę budowlaną, co zasadnie zostało ustalone
w zaskarżonej decyzji. W sprawie nie doszło też do naruszenia art. 107 § 3 kpa, a także podnoszonego w skardze art. 138 § 2 kpa, którego organ nie zastosował, a skarżąca nie wykazała zasadności jego zastosowania w sprawie. Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie znajdują zastosowania w procedurze administracyjnej, zatem chybiony był zarzut naruszenia art. 79 k.p.c.
Wobec braku usprawiedliwionych zarzutów skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło