VIII SA/Wa 423/12
WyrokWSA w Warszawie2012-10-03
Skład orzekający: Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz-Nowak, Justyna Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nakaz rozbiórki samowoli budowlanej, wybudowanej niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy, powinien być orzeczony w oparciu o przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dacie wydania decyzji o rozbiórce, a nie w dacie budowy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nakaz rozbiórki samowoli budowlanej, wybudowanej niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy, powinien być orzeczony w oparciu o przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dacie wydania decyzji o rozbiórce. Skoro przedmiotowy kompleks budynków, użytkowany jako zakład garbarski, stoi w sprzeczności z założeniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz obowiązującymi przepisami o planowaniu przestrzennym w dacie orzekania, a dla inwestycji nie wydano decyzji o warunkach zabudowy, to zachodzi podstawa do orzeczenia nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę kompleksu budynków użytkowanych jako zakład garbarski, zrealizowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy administracji uznały, że budynki zostały wybudowane niezgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie orzekania, ponieważ działka znajdowała się w strefie zieleni otwartej, a dla inwestycji nie wydano decyzji o warunkach zabudowy. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów, w tym niezastosowanie studium uwarunkowań jako podstawy decyzji i odmienne traktowanie jego zabudowy od zabudowy sąsiedniej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Nawrot /sprawozdawca/, Sędziowie sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Referent-stażysta Dorota Jaworska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2012 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. (WINB, organ odwoławczy) nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w m. R. (PINB, organ I instancji) nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nakazującej B. i S. G. rozbiórkę kompleksu budynków o długości 48,71 m przy granicy wschodniej i 18,56 m przy granicy zachodniej oraz szerokości 20,41 m przy granicy północnej o łącznej powierzchni zabudowy 480,58 m2, zrealizowanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę na posesji przy ul. [...] w R. użytkowanych jako zakład garbarski na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej K.p.a.), oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej jako Prawo budowlane z 1994 r.).
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. PINB, działając na podstawie art. 103 ust. 2, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r., art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, z 2000 r., poz. 1071 ze zm., dalej jako Prawo budowlane z 1974 r.), art. 104 K.p.a., po ponownym rozpoznaniu sprawy (po wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 406/10) nakazał B. i S. G. dokonanie rozbiórki kompleksu budynków o długości 48,71 m przy granicy wschodniej i 18,56 m przy granicy zachodniej oraz szerokości 20,41 m przy granicy północnej o łącznej powierzchni zabudowy 480,58 m2, zrealizowanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę na posesji przy ul. [...] w R. użytkowanych jako zakład garbarski.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte w dniu [...] marca 2005 r., zaś w sprawie były już wydawane kilkukrotnie decyzje nakazujące rozbiórkę kompleksu budynków. Ponadto dwukrotnie decyzje organów administracyjnych były przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 551/08 uchylił decyzję obu instancji. Również analogiczna sytuacja nastąpiła w kolejnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 406/10, uchylającym decyzje organów obu instancji.
Dalej organ I instancji ustalił, że przedmiotowy kompleks budynków został wykonany bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, przy czym inwestor w 2005 r. przedłożył inwentaryzację budowlaną wraz z opinią techniczną i zgodne według organu oświadczenia inwestora stwierdzające, że w latach siedemdziesiątych na przedmiotowej posesji został pobudowany budynek gospodarczy oraz przylegająca do tego budynku wiata. Następnie do roku 1984 inwestor wykonał rozbudowę i przebudowę budynku gospodarczego i wiaty z przeznaczeniem na zakład garbarski. Drugi etap rozbudowy został zakończony w 1992 r. Zrealizowane budynki według organu odpowiadają przedłożonej w 2005 r. inwentaryzacji budowlanej. Kompleks budynków stanowiących zakład garbarski składa się z trzech budynków w zabudowie zwartej, usytuowanych w kształcie podkowy, budynki zostały wybudowane w technologii tradycyjnej, nie podpiwniczone, parterowe z dachami jednospadowymi.
Według organu od dnia [...] kwietnia 2008 r. właścicielami przedmiotowej posesji z budynkami przy ul. [...] w R. są B. i S. G. Organ wyjaśnił, że zgodnie z obowiązującym w latach 1984 – 1992 planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta R. zatwierdzonym uchwałą nr [...] w R. z dnia [...] października 1982 r., przedmiotowa działka położona w R. przy ul. [...] znajdowała się w strefie oznaczonej symbolem H24ZN – tereny zieleni nie urządzonej o charakterze łęgowym. Fragmenty przylegające do tras komunikacyjnych powinny mieć charakter zieleni urządzonej i swobodny ciąg pieszy z kępami drzew i krzewów.
Następnie zgodnie z obowiązującym w latach 1994 – 2003 planem zagospodarowania przestrzennego miasta R., uchwalonym uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 1994 r., przedmiotowa działka znajdowała się w strefie oznaczonej symbolem OTD Ag – dolina rzeki [...] i jej dopływów – wielofunkcyjny obszar terenów otwartych biologicznie czynnych, pełniących w strukturze miasta pierwszorzędną rolę klimatyczno –higieniczną, ekologiczną i hydrologiczną, w tym z przewagą agrocenoz. Na obszarach strefy OTD nie zezwala się na legalizację zabudowy zrealizowanej bez pozwolenia władz budowlanych. Powyższy plan przestał obowiązywać z dniem 1 stycznia 2003 r.
Konkludując PINB stwierdził, że działka o nr ew. [...] przy ul. [...] w R. na której usytuowany jest kompleks budynków stanowiących garbarnię, nie jest objęta obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Nadto na budowę zakładu garbarskiego nie była wydawana decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Również odnosząc się do zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2010 r. o sygn. akt VIII SA/Wa 406/10 w zakresie uwzględnienia założeń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania dla tego terenu, organ wyjaśnił, że według "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy R.", uchwalonego uchwałą Rady Miejskiej w R. nr [...] z dnia [...] grudnia 1999 r., ww. działka położona jest w obszarze określonym jako "system terenów zielonych otwartych : projektowany zespół przyrodniczo – krajobrazowy – Dolina [...] (ZPK -3)". Organ podkreślił, że przedmiotowy kompleks budynków stoi w jawnej sprzeczności i z założeniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania dla tego terenu oraz z przepisami o planowaniu przestrzennym na datę wydawania decyzji.
Odnośnie zalecenia WSA na podstawie wyroku w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 406/10, co do okoliczności zabudowy mieszkalnej na sąsiedniej nieruchomości, organ wyjaśnił, iż na sąsiedniej działce wybudowano budynek mieszkalny na podstawie pozwolenia na budowę, celem wymiany bądź powiększenia zabudowy w istniejącym gospodarstwie rolnym – siedlisku, w celu poprawy warunków bytowych w tym siedlisku, natomiast zabudowa garbarni jest nielegalna i nie stanowi siedliska rolnego.
Odwołanie od powyższej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. wniósł S. G., zarzucając zaskarżonej decyzji :
1. naruszenie art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego jako akt niemający charakteru powszechnie obowiązującego prawa nie może być podstawą decyzji administracyjnej,
2. naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., poprzez błędne jego zastosowanie w sytuacji gdy w związku z pkt 1 zarzutów brak jest ustawowych przesłanek do wydania decyzji nakazującej dokonanie rozbiórki wskazanego kompleksu budynków,
3. naruszenie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., poprzez jego niezastosowanie,
4. naruszenie przepisów postępowania, tj., art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 K.p.a. mającą istotny wpływ na podjęte rozstrzygnięcie poprzez niepodjęcie działań do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu właścicieli przedmiotowej nieruchomości.
W uzasadnieniu odwołania skarżący szczegółowo odniósł się do podniesionych zarzutów, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, a przede wszystkim zastosowania art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Podkreślił także, że organ nie uzasadnił odmiennego potraktowania zabudowy obiektami garbarni od wielorodzinnej zabudowy działki sąsiedniej.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji nakazującą rozbiórkę kompleksu budynków użytkowanych jako zakład garbarski. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na fakt wybudowania obiektu przed dniem 1 stycznia 1995 r., sprawę oceniono pod kątem przesłanek wynikających z art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., ust. 1, który stanowi : "Obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część : 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Dalej organ odwoławczy podał, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2010 r. o sygn. akt VIII SA/Wa 406/10, należało zbadać czy przedmiotowa inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie wydania decyzji, a jeśli na tym terenie nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, organ winien ocenić zgodność inwestycji z zasadami planowania przestrzennego biorąc pod uwagę założenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania dla tego terenu, jeśli zostało przyjęte lub decyzje o warunkach zabudowy, jeśli została wydana, charakterystykę zabudowań na terenach przyległych i przeznaczenie terenu w ostatnio obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego.
Odnosząc się do tych wywodów, organ odwoławczy po pierwsze ustalił, że dla terenu przedmiotowej inwestycji w dacie orzekania nie uchwalono miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Uchwałą Rady Miejskiej w R. z dnia [...] grudnia 1999 r. przyjęto natomiast studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy R., zgodnie z którym nieruchomość stanowiąca działkę ew. [...] należy do systemu terenów zielonych otwartych stanowiącego projektowany zespół przyrodniczo-krajobrazowy Doliny [...] (ZPK-3).
Organ odwoławczy podkreślił, że dla przedmiotowej nieruchomości nie wydano decyzji o warunkach zabudowy, którą to okoliczność należało ustalić zgodnie z zaleceniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 406/10.
Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę na art. 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który wskazuje, iż ocena prawna wyrażona w wyroku sądu jest wiążąca w sprawie dla tego sądu oraz organu administracji państwowej, co powoduje że organ obowiązany jest stosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku.
Odnosząc się do odwołania skarżącego w zakresie zabudowań istniejących na nieruchomości sąsiedniej, organ wyjaśnił że stanowią one zabudowę siedliskową, którą rozbudowano na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę w celu poprawy bytu i funkcjonowania istniejącego już gospodarstwa rolnego. Ponadto inwestycja na terenie nieruchomości sąsiedniej, w przeciwieństwie do rozbudowy garbarni, nie zmieniła przeznaczenia terenu określonego planem ogólnym. Organ odwoławczy podkreślił, że w planie zagospodarowania przestrzennego na lata 1994-2003 tereny doliny rzeki [...] oznaczone były m.in. symbolem Ag, czyli aktywności rolniczej. Powyższe według organu uzasadnia decyzję organu administracji architektoniczno-budowlanej o udzieleniu pozwolenia na rozbudowę zabudowy siedliskowej na nieruchomości sąsiedniej w stosunku do przedmiotowej działki nr ew. [...].
W rezultacie organ stwierdził, że przedmiotowa samowola budowlana spełnia przesłankę określoną w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., co powoduje iż nie ma możliwości do zastosowania art. 40 ww. ustawy.
Skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Budowlanego złożył S. G. (dalej skarżący) reprezentowany przez pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów wskazanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji i powtórzył argumentację zaprezentowaną w odwołaniu. W szczególności podkreślił, że organ nadzoru budowlanego powinien uzasadnić dlaczego odmienny stan zabudowy obiektami garbarni ma być inaczej traktowany od wielorodzinnej zabudowy działki sąsiedniej. Działka nr [...], której właścicielem jest J. K. nie stanowi gospodarstwa rolnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Rozpoznając przedmiotową skargę w zakresie tak określonej kognicji Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy iż przedmiotowa sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który uchylając decyzje organów administracyjnych wskazał kierunki dokonania ustaleń i oceny prawnej.
Wskazać należy, że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organy prawidłowo uznały, iż postępowanie winno się toczyć w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Stąd też, na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., wskazującego, że przepisu art. 48 tej ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postepowanie administracyjne, w przedmiotowej sprawie winny znaleźć zastosowanie przepisy ustawy dotychczasowej, a więc przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. regulujące kwestie postępowania legalizacyjnego. I tak, zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część : 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Jednocześnie w myśl art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w przypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 ustawy, organ wydaje inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu, nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.
Sąd w niniejszym składzie w pełni aprobuje wielokrotnie wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, iż w postepowaniu dotyczącym przymusowej rozbiórki, uregulowanym przepisem art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., organ administracji publicznej winien dokonać analizy przepisów zagospodarowania przestrzennego obowiązujących w dacie rozstrzygania sprawy przez ten organ, a ściślej w dacie wydawania decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego (wyrok NSA z 12 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 812/09, LEX 597879, wyrok NSA z 13 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1521/08, LEX 573574). Wynika to z faktu, iż dokonując wykładni językowej przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. należy zwrócić uwagę na to, że ustawodawca w tym przepisie posługuje się czasem teraźniejszym – "organ stwierdzi", że obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (por. także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Po 323/09, LEX 553169). Konsekwentnie dokonując oceny stanu faktycznego sprawy należy mieć na względzie przeznaczenie gruntu według stanu prawnego z daty orzekania przez organ stosujący przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 powyższej ustawy, nie zaś jego przeznaczenie w dacie samowolnego pobudowania obiektu budowlanego. Tak więc skutki samowoli budowlanej na gruncie art. 37 ust. 1 pkt 1 powyższej ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oceniać należy w świetle przepisów o planowaniu przestrzennym i warunków technicznych obowiązujących w dacie wydawania decyzji.
Innymi słowy możliwość zalegalizowania przedmiotowego kompleksu budynków użytkowanych jako zakład garbarski, uzależniona jest od ustalenia przez właściwe organy nadzoru budowlanego, czy w świetle obecnie obowiązujących przepisów o planowaniu przestrzennym możliwa byłaby jego realizacja jako obiektu budowlanego – zakładu garbarskiego.
Przenosząc dotychczasowe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że organy prawidłowo dokonały ustaleń, kierując się przy tym oceną prawną i wskazaniami wynikającymi z brzmienia art. 153 ustawy p.p.s.a. Zwrócić uwagę należy, że organ I instancji powołując się na pismo Urzędu Miejskiego w R. Wydziału Architektury z dnia [...] kwietnia 2011 r. stwierdził, iż działka o nr ew. [...] przy ul. [...] w R., na której znajduje się kompleks budynków użytkowanych jako garbarnia – nie jest objęta obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W świetle przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym na budynki stanowiące zakład garbarski nie była wydawana decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, co jest bezsporne i nie było dotychczas kwestionowane przez stronę skarżącą.
Również według "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy R.", uchwalonego uchwałą Rady Miejskiej w R. nr [...] z dnia [...] grudnia 1999 r., ww. działka położona jest w obszarze określonym jako "system terenów zielonych otwartych : projektowany zespół przyrodniczo – krajobrazowy – Dolina [...] (ZPK -3)". W tej sytuacji słusznie organ I instancji podkreślił, że przedmiotowy kompleks budynków stoi w jawnej sprzeczności i z założeniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania dla tego terenu oraz z przepisami o planowaniu przestrzennym na datę wydawania decyzji. Stwierdzić należy, że okoliczność odniesienia się przez organy do założeń studium wynikała w ocenie Sądu w zaleceń wynikających z uzasadnienia wyroku w sprawie o sygn. akt VIII SA/WA 406/10. Wobec tego podnieść należy, że organy nadzoru budowlanego, po dokonaniu wstępnej analizy możliwości legalizacji kompleksu budynków użytkowanych jako garbarnia, ustaliły negatywną przesłankę tego procesu, co skutkowało nakazem rozbiórki.
Zarzuty skarżącego podnoszącego naruszenie przepisów art. 37 ust. 1 pkt 1, czy art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. okazały się bezzasadne. Organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, również zgodnie z wytycznymi i zaleceniami sądu dokonały interpretacji przepisów, nadto dokonały trafnej analizy odnośnie braku legalizacji budynków zgodnie z obowiązującymi przepisami o planowaniu przestrzennym.
Co do zarzutu naruszenia art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez jego niezastosowanie, to w tym zakresie w ocenie Sądu ocena dopuszczalności zagospodarowania nieruchomości nie może być wiązana z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, skoro studium nie jest przepisem prawa miejscowego (art. 9 ust. 5 ustawy o planowaniu), chociaż ustalenia studium są formułowane z uwzględnieniem przepisów prawa powszechnie obowiązującego.
Zważyć należy, że plan miejscowy jest aktem prawnym o lokalnym zasięgu obowiązywania, którego normy są wiążące przy zagospodarowaniu gruntu. Źródłem jego umocowania w obowiązywaniu są jednak nie tylko ustawy, w tym ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r., poz. 647), lecz przede wszystkim art. 87 ust. 2 Konstytucji RP stanowiący, że źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. Zatem plan miejscowy jest aktem prawnym obowiązującym w obszarze działania organu, który ten plan uchwala, tj. w obszarze działania rady gminy, a więc w granicach administracyjnych gminy, w której rada ta jest organem uchwałodawczym. W przypadku, gdy brak jest planu miejscowego, określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy nieruchomości dokonywane jest w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Możliwość zagospodarowania nieruchomości w ramach dokumentów planistycznych ograniczona jest przepisami prawa, na podstawie których uchwalany jest plan miejscowy oraz samym planem miejscowym, a także przepisami prawa, na podstawie których wydawana jest decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego.
Przeznaczenie terenu stanowi okoliczność planistyczną zastrzeżoną jedynie dla planu miejscowego. W przypadku braku planu miejscowego, przeznaczenie nieruchomości należy ustalić na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy pomimo, iż według art. 4 ust. 1 ustawy o planowaniu przeznaczenie nieruchomości stanowi okoliczność zastrzeżoną do określenia wyłącznie w planie miejscowym. Przeznaczenie nieruchomości to możliwość jej zagospodarowania tylko na takie cele, jakie zostały określone w planie miejscowym, ponieważ plan miejscowy ma charakter aktu prawa miejscowego, który wyznacza dopuszczalny sposób zagospodarowania nieruchomości. W studium dokonuje się w istocie określenia kierunków zagospodarowania terenu. W tym kontekście zostały wydane zalecenia dla organów nadzoru budowlanego, pod kątem oceny zgodności inwestycji z zasadami planowania przestrzennego.
Odniesienie się strony skarżącej wyłącznie do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy jest nietrafne, organy bowiem dokonały ustaleń i oceny prawnej zarówno w odniesieniu do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (jego braku), decyzji o warunkach zabudowy (której brak), jak i ogólnych zasad planowania przestrzennego z uwzględnieniem założeń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.
W tej sytuacji pozostaje odnieść się również do kwestionowanej przez stronę skarżącą okoliczności zabudowy na działce sąsiedniej. W zaskarżonej decyzji organ nadzoru budowlanego ustalił, że sąsiednia nieruchomość stanowi zabudowę siedliskową, którą rozbudowano na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę w celu poprawy bytu i funkcjonowania istniejącego już gospodarstwa rolnego. Nadto wyjaśnienia organu nie zanegowane przez skarżącego, wskazują, że w dacie udzielenia pozwolenia na budowę (co do nieruchomości sąsiedniej), tereny doliny rzeki [...] oznaczone były symbolem Ag, czyli aktywności rolniczej. Sąd podziela argument organu, iż fakt udzielenia pozwolenia na budowę małżonkom K. w sytuacji prawnie uzasadnionej, do którego doszło w celu poprawy bytu i funkcjonowania istniejącego już gospodarstwa rolnego, nie może być porównywany z samowolą budowlaną budynków użytkowanych jako zakład garbarski. Dodać należy, że nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, że obecnie działka nr [...], której właścicielem jest J. K., nie stanowi obecnie gospodarstwa rolnego, gdyż została podzielona. Istotne jest, że w dacie udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego posiadała gospodarstwo rolne i o takie pozwolenie wystąpiła. Na marginesie powyższych wywodów zwrócić uwagę należy, że budynki skarżących nie stanowiły od początku garbarni, gdyż jak wynika z ustaleń organów nadzoru budowlanego, w latach osiemdziesiątych przebudowano budynek gospodarczy i wiatę na zakład garbarski, zaś następna rozbudowa kompleksu budynków miała miejsce w 1992 r. (protokół oględzin z dnia [...] marca 2008 r.).
Konkludując rozważania, Sąd uznał działanie organu nadzoru budowlanego ([...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego) w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego.
Analizując przedmiotową sprawę i zarzuty skargi, Sąd nie dopatrzył się innych naruszeń przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności Sąd nie dopatrzył się naruszenia podnoszonych przez skarżącego przepisów art. 7, art. 8, art. 11. czy art. 77 § 1 K.p.a.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło