VIII SA/Wa 432/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Na podstawie art. 3, art. 4, art. 5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 14, art. 17, art. 39, art. 101, art. 106, art. 109 i art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64 poz. 593) oraz na podstawie art. 104 i 108 k.p.a. Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] lipca 2008 roku, znak: [...] przyznał J. W. zasiłek celowy na pokrycie części kosztów leków w wysokości [...] zł. Organ wskazał, iż wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania jest zasiłek okresowy w wysokości [...] zł oraz ¼ dotacji do czynszu w kwocie [...] zł. Skarżący jest osobą chorą, stale musi przyjmować leki i nie jest w stanie własnym staraniem zabezpieczyć podstawowych potrzeb. Organ podniósł, że w budżecie na 2008 rok Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. otrzymał od gminy kwotę 7.711239 zł z przeznaczeniem na zasiłki i pomoc w naturze do wykorzystania w części 1/12 miesięcznie. Z kwoty tej należało zabezpieczyć pomoc na posiłki dla dzieci i dorosłych 2.760.000 zł, na sprawienie pogrzebu 91.239 zł, pozostała kwota 4.860.000 zł przeznaczona jest na zasiłki celowe dla osób i rodzin. Z analizy ilości spraw prowadzonych w 2007r. wynika, że przeciętnie w każdym miesiącu do pomocy uprawnionych może być od 3500 do 4000 osób i rodzin, natomiast miesięczna kwota pomocy jaka może być wydatkowana na pomoc w formie zasiłków wynosi 405.000 zł, - czyli około 101 zł na rodzinę. Ze względu na ograniczone możliwości finansowe Ośrodek nie jest w stanie zaspokajać nawet w stopniu dostatecznym wszystkich zgłaszanych i uzasadnionych potrzeb. Ośrodek kierując się nadrzędną zasadą dobra osób znajdujących się w niedostatku stara się nikogo nie pozbawić pomocy, choć zdaje sobie sprawę, że bardzo często wysokość przyznanego zasiłku jest nieadekwatna do faktycznych potrzeb rodziny. Ośrodek musi jednak uwzględniać własne możliwości finansowe, dlatego też wysokość zasiłku została dostosowana do posiadanych środków. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, żądając przyznania mu kwoty 200 zł na zakup leków, bowiem przyznana kwota jest niewystarczająca. Decyzją z dnia [...] lipca 2008 roku, znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ stwierdził, że skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, korzystającą z różnych form pomocy świadczonej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. (zasiłek okresowy, celowy, dodatek mieszkaniowy). W ocenie Kolegium skarżący nie wykazał żadnej inicjatywy w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji. Z karty bezrobotnego wynika, że jego inicjatywa ogranicza się do wizyt w PUP. Przyznana pomoc w wysokości [...] zł przekroczyła możliwości finansowe MOPS tj. kwotę 101 zł. Konsekwencją takiego rozstrzygnięcia było wniesienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi, w której skarżący wniósł o uchylenie przedmiotowych decyzji. Zarzucił jednostronną i wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż kwota przyznanego zasiłku celowego na pokrycie kosztów leków jest wystarczająca dla skarżącego, mimo że z uwagi na brak dochodów oraz ciężki stan zdrowia nie jest on w stanie pokryć kosztów zakupu leków. Skarżący jest ciężkiej sytuacji materialnej i zdrowotnej, skutkującej koniecznością dokonywania regularnego zakupu leków, niezbędnych dla poratowania zdrowia. Ponadto nie jest on w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy z powodu złego stanu zdrowia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł i jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga J. W. analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów. Zgodnie z dyspozycją art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Natomiast art. 2 ust.1 i 3 ust.1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Należy w pełni podzielić pogląd wyrażony w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 19 czerwca 2007 r. (sygn. akt I OSK 1464/06, opubl. Lex nr 299415), iż z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Organy orzekające w omawianej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Precyzyjnie wskazały zarówno możliwości finansowe organu m.in. ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie czasu dysponuje organ, ilość osób zainteresowanych uzyskaniem takiego zasiłku, średnią wysokość przyznawanych świadczeń, jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia oraz zakres korzystania z pomocy społecznej. Reasumując w ocenie Sądu organy nie naruszyły granicy uznania administracyjnego w przyznaniu zasiłku celowego określonej w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania stronie zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa (por. wyrok z dnia 14 lutego 2006 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1825/05, opubl. Lex nr 194040). W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. Decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy, a o odmowie przyznania świadczenia w pełnym zakresie decydowała zarówno sytuacja życiowa skarżącego, jak również możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Należy też wziąć pod uwagę fakt, iż skarżący ma przyznany decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. zasiłek okresowy z powodu bezrobocia w wysokości [...] zł, zasiłek celowy na zakup posiłku w wysokości [...] zł jak i dotację do czynszu w kwocie [...] zł. Oznacza to, iż nie pozostał on bez wsparcia finansowego udzielonego ze strony organu do tego uprawnionego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.