VIII SA/Wa 458/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B-C-O sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B-C-O sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podatnika zobowiązań podatkowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy B-C-O sp. z o.o., (dalej: spółka lub skarżąca) złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (formularz PPPr). W uzasadnieniu wniosku podała, że wobec zajęcia rachunku bankowego nie tylko nie ma możliwości korzystania ze środków tam zgromadzonych, ale utraciła również kontrahentów. W sprawozdaniu finansowym za 2014 r. wykazała stratę w wysokości [...] zł, a z dniem 12 lutego 2015 r. z uwagi na nieprzynoszenie zysków zawiesiła wykonywanie działalności. Ponadto oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych "0" W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku skarżąca złożyła wyciągi z rachunku bankowego z saldem "0" oraz CIT – 8 za 2013 i 2014 r. z wykazanym przychodem odpowiednio [...] (przy kosztach uzyskania przychodu [...] zł) i [...] zł (przy kosztach [...] zł). Podniosła, że w chwili obecnej nie posiada żadnego majątku umożliwiającego regulowanie bieżących zobowiązań. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Sąd może zwolnić osobę prawną z kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania do kosztów sądowych należy zaliczyć wpis od skargi w wysokości 500 zł. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Podkreślić należy, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych spółka prawa handlowego, która twierdzi, że nie dysponuje bieżącymi środkami na koszty sądowe, powinna udowodnić, że nie jest w stanie uzyskać ich od wspólników, zanim o pomoc zwróci się do Skarbu Państwa. Brak podjęcia działań w tym zakresie uniemożliwia uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Deklarowanie przez stronę, że zawiesiła działalność gospodarczą w związku z blokadą rachunku bankowego nie jest okolicznością dotyczącą braku wniesienia dopłat, które przecież wnoszą wspólnicy a nie spółka. Podobnie nie została wykazana kondycja majątkowa wspólników uniemożliwiająca wniesienie takich dopłat. Ponadto zwrócić należy uwagę na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2014 r. I FSK 459/14 – (dostępne w bazie orzeczeń pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym Sąd wskazał, że jeśli spółka zrezygnowała z bycia "przedsiębiorcą" i w konsekwencji nie uzyskuje przychodów oraz nie podejmuje konkretnych starań ukierunkowanych na ich uzyskiwanie, to oznacza, że brak środków na ponoszenie kosztów sądowych jest powodowany postawą skarżącej. Oczywiście taka aktywność należy do decyzji samej skarżącej, z tym jednak zastrzeżeniem, że jeśli pozostaje ona bierna, to nie może następnie skutecznie domagać się przyznania prawa pomocy i traktowania jej w sposób uprzywilejowany. Z utrwalonego orzecznictwa i poglądów doktryny wynika ponadto obowiązek uwzględniania w prowadzonej działalności gospodarczej ryzyka związanego z tą działalnością, tj. ryzyka prowadzenia sporów sądowych. Spółka powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (postanowienie z 17 kwietnia 2014 r. I OZ 304/14). Nacisk kładzie się na znaczenie i zrozumienie przez spółkę ryzyka prowadzenia działalności (por. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GZ 42/13). Mając zatem na uwadze fakt, że spółka do lutego 2015 r. prowadziła działalność gospodarczą bardzo dużych rozmiarów w zakresie obrotu paliwami oraz, że nie znajduje się wstanie likwidacji uznano, że nie wykazała ona, aby uiszczenie kwoty 500 zł było dla niej barierą nie do pokonania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.