VIII SA/Wa 475/13

WyrokWSA w Warszawie2013-09-26

Skład orzekający: Marek Wroczyński, Sławomir Fularski, Iwona Szymanowicz-Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba zarejestrowana jako bezrobotna, która zaprzestała poszukiwania pracy z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, spełnia przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" warunkującą przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nieprawidłowo zinterpretowały przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" w kontekście specjalnego zasiłku opiekuńczego. Sąd stwierdził, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna, która zaprzestała poszukiwania pracy z powodu konieczności sprawowania opieki, powinna być traktowana na równi z osobą, która faktycznie zrezygnowała z podjętego zatrudnienia. Taka wykładnia jest zgodna z konstytucyjną zasadą równości i celem świadczenia, jakim jest wsparcie osób rezygnujących z pracy zarobkowej na rzecz opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz niepełnosprawnego męża. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ponieważ ostatnią pracę wykonywała kilkanaście lat temu, a niepełnosprawność męża powstała znacznie później. Skarżąca argumentowała, że zaprzestała poszukiwania pracy od 2011 r. z powodu konieczności sprawowania opieki nad mężem. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] maja 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] kwietnia 2013 r. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2013 r. sprawy ze skargi I. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją znak [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. Prezydent Miasta R. (dalej: "Prezydent", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 2 pkt 2, art. 5, art. 16a, art. 20, art. 23 ust. 4e, art. 24, art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992, ze zm., zwana dalej "u.ś.r."), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. poz. 3) oraz art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej "k.p.a."), orzekł o odmowie przyznania I. C. (dalej: "skarżąca", "strona") prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz W. C. (dalej: "mąż", "uprawniony"). Organ I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie od lipca 2013 r. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem. Na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego znak [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. strona miała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, poczynając od [...] września 2011 r. na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do dnia 31 grudnia 2012 r. Zgodnie z regulacją art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012, poz. 1548, zwana dalej: "ustawą zmieniającą"), decyzja ta wygaśnie z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r. Złożony przez stronę wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres po dniu 1 lipca 2013 r. został rozpoznany w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym po 1 lipca 2013 r.) – tj. art. 16a tej ustawy. Organ I instancji ustalił, iż skarżąca zamieszkuje z mężem, który legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS w R. z dnia [...] grudnia 2008 r. o zaliczeniu do osób całkowicie niezdolnych do pracy i samodzielnej egzystencji. Orzeczenie wydane zostało na stałe, a data powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji ustalona została od grudnia 2007 r. Do dnia [...] czerwca 1980 r. strona była zatrudniona w Zakładach [...] w W., stosunek pracy został rozwiązany na jej wniosek w związku z opieką nad dzieckiem. Ponad 10 lat temu skarżąca pracowała na umowę zlecenie, jednak nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających to zatrudnienie. Następnie poszukiwała bezskutecznie zatrudnienia, a od 2008 r. nie podejmuje zatrudnienia z powodu niepełnosprawności męża. Od [...] września 2011 r. pobiera świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad mężem. Na podstawie ww. ustaleń organ I instancji stwierdził, że wnioskowane przez stronę świadczenie nie może zostać przyznane. Zgodnie bowiem z treścią art. 16a u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Oznacza to, że pomiędzy powstaniem stanu niepełnosprawności wywołującym konieczność sprawowania opieki przez inną osobę a zaprzestaniem zatrudnienia musi występować związek przyczynowo-skutkowy. Oznacza to, że osoba ubiegająca się o jego przyznanie powinna rozwiązać umowę o pracę poprzez własne działanie po zaistnieniu okoliczności powodujących konieczność sprawowania opieki, czyli np. powstanie niepełnosprawności w stopniu znacznym. Skarżąca nie podejmowała zatrudnienia od kilkunastu lat, natomiast niepełnosprawność powstała znacznie później (w grudniu 2007 r.). Organ I instancji wyjaśnił dalej, iż okoliczność rezygnacji z poszukiwania pracy nie jest jednoznaczna z faktyczną rezygnacją z zatrudnienia spowodowanego koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, nie jest zatem przesłanką umożliwiającą przyznanie wnioskowanego specjalnego zasiłku opiekuńczego. W odwołaniu na powołane rozstrzygnięcie skarżąca wniosła o uchylenie spornej decyzji i przyznanie jej przedmiotowego świadczenia. Podała, że razem z mężem znajduje się w trudnej sytuacji rodzinnej. Utrzymują się z emerytury męża w kwocie [...] zł, ponoszą duże opłaty z tytułu czynszu ([...] zł miesięcznie). Mąż skarżącej jest inwalidą poruszającym się [...], ma [...], jest po [...] i wymaga całodobowej opieki. Decyzją znak [...] z dnia [...] maja 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie oraz treści przepisów regulujących przedmiotową materię, Kolegium wskazało, iż do dnia [...] czerwca 2013 r. skarżąca uprawniona jest do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad mężem na podstawie decyzji Kolegium z dnia [...] stycznia 2012 r. (znak [...]). Jednakże zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej, prawo do tego świadczenia wygaśnie z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. Warunki nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego określone zostały w art. 16a u.ś.r. znowelizowanej ustawą zmieniającą. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nadto specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623 zł. Kolegium stwierdziło, iż skarżąca spełnia warunek kryterium dochodowego, bowiem dochód na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł. Nie spełnia jednak warunku rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, ponieważ brak jest bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Z akt sprawy, w tym z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] kwietnia 2013 r. oraz oświadczenia skarżącej z dnia [...] kwietnia 2013 r. wynika, że do [...] kwietnia 1980 r. była ona zatrudniona w Zakładach [...], a ostatnie zatrudnienie wykonywała 15 lat temu na umowę zlecenie, lecz nie posiada na tę okoliczność żadnych dokumentów. Potem od kilkunastu lat poszukiwała ofert pracy, a od 2011 r. nie poszukuje zatrudnienia z powodu opieki nad mężem. W ocenie Kolegium ustanie zatrudnienia strony, zarówno w Zakładach [...], jak również na umowę zlecenie, nie było i nie mogło być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Niepełnosprawność męża datuje się bowiem znacznie później, to jest od grudnia 2007 r. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że przesłanki określone w art. 16a u.ś.r. są bezwzględnie obowiązujące i nie pozwalają na uznaniowe rozstrzygnięcie sprawy, mając na względzie szczególną sytuacją materialną lub zdrowotną rodziny. Decyzja w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie jest decyzją uznaniową. Podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ obowiązany jest dokonać ustaleń, a następnie wydać decyzję, uwzględniając wskazane w ustawie okoliczności. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził prawidłowość podjętego przez Prezydenta rozstrzygnięcia. Skargę do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie złożyła skarżąca, wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi strona powtórzyła argumenty przytoczone wcześniej w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podniosła także, iż obydwoje z mężem leczą się z powodu licznych schorzeń i potrzebują wielu leków. Mąż leży w łóżku, jest pampersowany, wymaga więc stałej opieki. Ponosi w związku z tym wydatki na leki, pampersy, proszek do prania, opłatę mediów (szczególnie energii elektrycznej). Podniosła, że z uwagi na wysoki czynsz, od czterech lat ubiegają się o przyznanie mieszkania socjalnego. Dodatku mieszkaniowego nie mogą otrzymać, bo zerwali umowę najmu z właścicielem mieszkania, pozostają w trudnej sytuacji finansowej. Odpowiadając na skargę, Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy skarżąca spełnia jedną z ustawowych przesłanek ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. czy zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy u.ś.r., a w szczególności art. 16a, który został wprowadzony do tej ustawy przez art. 1 pkt 4 ustawy zmieniającej u.ś.r. z dniem 1 stycznia 2013 r. Zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przyznanie przedmiotowego zasiłku uzależnione jest także od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.ś.r., tj. kwoty 623 zł (art. 16a ust. 2 u.ś.r.). Nabycie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnione jest więc z jednej strony od spełnienia szeregu przesłanek, wynikających z art. 16a u.ś.r. oraz z drugiej strony od niewystąpienia przesłanek negatywnych, o których mowa w ust. 8 tego przepisu. Za bezsporną w niniejszej sprawie należy uznać okoliczność, iż mąż skarżącej jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe i wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Powyższe wynika z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] grudnia 2008 r. (k. [...] akt administracyjnych organu I instancji) ustalającego, iż uprawniony jest trwale całkowicie niezdolny do pracy oraz do samodzielnej egzystencji od grudnia 2007 r. Zgodnie bowiem z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182), przez całkowitą niezdolność do pracy należy rozumieć całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Sporną natomiast jest, jak już wskazano na wstępie rozważań Sądu kwestia, czy skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. W przedmiotowej sprawie organy uznały, iż wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wynikającej z ust. 1 wskazanego art. 16a u.ś.r., bowiem nie zrezygnowała ona z zatrudnienia lub innej pracy, gdyż ostatnią pracę (w ramach umowy zlecenia) wykonywała 15 lat temu, na co nie przedstawiła żadnych dokumentów, zaś jej wcześniejsze zatrudnienie w Zakładach [...] ustało w dniu [...] kwietnia 1980 r. Ponadto od kilkunastu lat skarżąca poszukiwała ofert pracy, jednak od 2011 r. nie poszukuje zatrudnienia z powodu opieki nad mężem. Tym samym ustanie zatrudnienia skarżącej nie było i nie mogło być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad mężem, bo jego niepełnosprawność powstała w grudniu 2007 r. W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób niepełny zebrały i oceniły materiał dowodowy, tym samym nie można przyjąć, iż został wszechstronnie wyjaśniony stan faktyczny stanowiący podstawę wydanych rozstrzygnięć. Z przedstawionych przy skardze akt administracyjnych, a w szczególności z oświadczeń skarżącej składanych w toku niniejszego postępowania, wynika bowiem, iż do 2011 r. skarżąca poszukiwała ofert pracy w celu podjęcia zatrudnienia, jej zaniechanie w tym zakresie spowodowane było opieką nad mężem. W ocenie Sądu okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a zatem winna zostać w sposób wszechstronny ustalona i oceniona przez orzekające w sprawie organy. W tym miejscu należy wskazać, że orzecznictwo sądów administracyjnych według poprzednio obowiązującego (do dnia 1 stycznia 2013 r.) stanu prawnego, dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego stwarzało możliwość przyznania go osobie bezrobotnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1758/07, LEX nr 501328). W ocenie Sądu, wypracowane na gruncie dotychczasowych przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego sposoby wykładni przepisów regulujących zasady uzyskania prawa do tego świadczenia wydają się być również aktualne w procesie wykładni przepisów dotyczących specjalnego świadczenia opiekuńczego, skoro celem obu tych świadczeń (tj. świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego) jest wsparcie finansowe Państwa wobec osób, które z uwagi na potrzebę sprawowania stałej opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z powodu niepełnosprawności nie pozostają w zatrudnieniu lub nie wykonują innej pracy zarobkowej. Wymaga podkreślenia, iż wprowadzony od dnia 1 stycznia 2013 r., w art. 16a u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy wymaga od osoby podejmującej się opieki jedynie rezygnacji z zatrudnienia (ust. 1), jednocześnie w ust. 8 tego przepisu ustawodawca enumeratywnie określił przypadki (podmioty), którym specjalny zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje. Katalog ten ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych z mocy ustawy przedmiotowego świadczenia nie wymieniono bezrobotnego, zatem ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego świadczenia. Gdyby wolą ustawodawcy był zamiar pozbawienia osób bezrobotnych zarejestrowanych w urzędach pracy i posiadających ten status (osoby bezrobotnej) możliwości ubiegania się o to świadczenie, to z pewnością zastrzeżenie takie uczyniłby w tym przepisie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Go 550/13, publ.: cbois). Należy zatem przyjąć, że tak jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, tak samo w odniesieniu do specjalnego zasiłku opiekuńczego, osoba zarejestrowana w urzędzie pracy ma prawo ubiegać się o przyznanie tego świadczenia. Oznacza to, że pojęcie "rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym ustawodawca posłużył się w art. 16a ust. 1 u.ś.r., należy wykładać szeroko, tj. mając na uwadze realia, w których znajduje się osoba bezrobotna zarejestrowana w urzędzie pracy. Zwrócić uwagę należy, że bezrobotnym, zgodnie z definicją określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013, poz. 674), jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, którą cechuje m.in. gotowość do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej. Przy czym uzyskanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego pozbawia osobę zarejestrowaną jako bezrobotną tego statusu, a w konsekwencji pozbawia taką osobę uzyskania za pośrednictwem urzędu pracy zatrudnienia (innej pracy zarobkowej), co należy w takim przypadku utożsamić z pojęciem "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", o którym mowa w art. 16a ust. 1 u.ś.r. W tej sytuacji należy przyjąć, że osoba zarejestrowana jako bezrobotny, składając wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, niejako rezygnuje z gotowości podjęcia pracy, a zatem pozbawia się (choć potencjalnej ale) możliwości uzyskania i wykonywania pracy. Istotnym jest, że skutki wyłączenia możliwości uzyskania zatrudnienia za pośrednictwem urzędu pracy i skutki podjęcia samodzielnej decyzji o rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną są w istocie takie same. Oznaczają bowiem, że dana osoba nie wykonuje pracy zawodowej, gdyż czas ten poświęca opiece nad osobą niepełnosprawną. W ocenie Sądu dokonana przez orzekające w sprawie organy wykładnia art. 16a ust. 1 u.ś.r. polegająca na przyjęciu, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (inaczej niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego), świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek li tylko rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy jest nieuprawniona. Taka interpretacja przepisu, aczkolwiek zgodna z jego literalnym brzmieniem, jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości, wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z zasadą równości, wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących. Prezentowana przez organy wykładnia prowadzi do zróżnicowania sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, w stosunku do których niepełnosprawność powstała w okolicznościach wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy, czyli beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, od sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad "pozostałymi niepełnosprawnymi", ale także - co istotne w rozpoznawanej sprawie, zastosowana przez organy wykładnia różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki na skutek rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzedni podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podjęcia określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki (rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej). Nie sposób jest bowiem przyjąć za zgodne z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, że w przypadku dwóch osób tak samo sprawujących stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednej z nich przysługiwać będzie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż w celu tej opieki dokonała rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, natomiast drugiej prawo to nie będzie przysługiwać, gdyż osoba ta pomimo sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia nie wypełnia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Skoro zatem, jak wskazano wyżej, skarżąca podnosiła, iż z poszukiwania ofert pracy zrezygnowała od 2011 r. w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem, a więc na istnienie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją z dalszego poszukiwania pracy (zatrudnienia) tylko po to, aby sprawować opiekę nad uczestnikiem, to obowiązkiem organów było zweryfikowanie tej okoliczności. Dopiero bowiem ocena tego czynnika w całokształcie okoliczności sprawy umożliwiała prawidłowe zastosowanie art. 16a u.ś.r. Zaniechanie organów w powyższym zakresie skutkowało naruszeniem przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego - art. 16a u.ś.r. Rozpatrując ponownie sprawę organy obowiązane będą ustalić stan faktyczny sprawy z uwzględnieniem okoliczności wskazywanych przez stronę jako usprawiedliwiające spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, rozumianej w sposób wskazany w niniejszym uzasadnieniu. Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło