VIII SA/Wa 502/21
WyrokWSA w Warszawie2021-08-26
Skład orzekający: Iwona Szymanowicz-Nowak, Justyna Mazur, Iwona Owsińska-Gwiazda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku braku bezpośrednich dowodów wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, można uznać, że odszkodowanie zostało wypłacone na podstawie dowodów pośrednich, takich jak zaliczenie na poczet zadłużenia podatkowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że w sytuacji, gdy od wydania decyzji wywłaszczeniowej minęło wiele lat (prawie 50), a dokumentacja księgowa uległa zniszczeniu zgodnie z przepisami o archiwizacji, brak bezpośrednich dowodów wypłaty odszkodowania nie wyklucza możliwości jego wypłaty. Dowody pośrednie, takie jak przekazanie środków na poczet zadłużenia podatkowego, mogą być wystarczające do uznania, że obowiązek wypłaty odszkodowania został zrealizowany.Stan faktyczny
Skarżący domagali się waloryzacji i wypłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną w 1969 r. na rzecz byłego właściciela, H. B. Organy administracji odmówiły, uznając na podstawie dowodów pośrednich, że odszkodowanie zostało wypłacone poprzez zaliczenie na poczet zadłużenia podatkowego H. B. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną ocenę materiału dowodowego i przerzucenie ciężaru dowodu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 sierpnia 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi Z. B., E. S., J. B. i Z. L. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Wojewody M. z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty Z. z [...] grudnia 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy waloryzacji i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
Decyzja zapadła w następującym stanie sprawy:
Wnioskiem z 22 marca 2018 r. Z. B. (dalej: strona, skarżący, wnioskodawca) wystąpił do Starosty Z. (dalej: Starosta, organ I instancji) o dokonanie waloryzacji i wypłatę odszkodowania za nieruchomość, oznaczoną obecnie jako działka nr[...] o powierzchni 0,1825 ha, położoną w obrębie Z., gmina Z..
Organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie i ustalił, że działka ta odpowiada nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] oraz nr [...] o łącznej powierzchni 0,1965 ha. Nieruchomość ta wywłaszczona została na mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K.z [...] sierpnia 1969 r. znak: [...] na rzecz Państwa na potrzeby [...] Zakładów Spożywczych Przemysłu Terenowego w Z.. W decyzji tej ustalono odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości na rzecz H. B. w wysokości [...] zł, w tym: za grunt [...] zł, za szopę [...] zł i za truskawki [...] zł. Do wypłaty odszkodowania zobowiązano [...] Zakłady Spożywcze Przemysłu Terenowego w Z. jako wnioskodawcę wywłaszczenia zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. |
o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94, dalej: ustawa z 1958 r.).
Na mocy decyzji Wojewody R. z [...] lutego 1991 r. działka nr [...]
o pow. 1825 m2 stała się z mocy prawa własnością Miasta i Gminy Z..
Następnie organ I instancji zwrócił się do Burmistrza Z., Sądu Rejonowego w Z. oraz w L., jak również Archiwum Państwowego
w R. i w K. o przekazanie informacji i dokumentacji dotyczącej przedmiotowej decyzji wywłaszczeniowej, w wyniku czego uzyskano informacje:
- z Sądu Rejonowego w Z. i Sądu Rejonowego w L. o braku postępowania w sprawie złożenia depozytu z udziałem H. B.,
- z Archiwum Państwowego w R. o braku dokumentów dotyczących wypłaty odszkodowania oraz braku dokumentacji [...] Zakładów Spożywczych Przemysłu Terenowego w Z. pod kątem wypłaty odszkodowania,
- od Burmistrza Z. o braku dokumentów w ww. sprawie,
- z Archiwum Państwowego w K., że w zasobie znajduje się teczka dotycząca wywłaszczenia nieruchomości z roku 1969 znak: [...]. Wśród tych dokumentów znajdują się m.in. wniosek.[...] Zakładów Spożywczych Przemysłu Terenowego w Z. o wywłaszczenie nieruchomości z [...] stycznia 1969 r., decyzja Powiatowej Rady Narodowej w Z. z [...] lutego 1967 r. o lokalizacji szczegółowej dotyczącej rozbudowy [...] Zakładów Przemysłu Spożywczego
w Z., zaświadczenie z [...] stycznia 1969 r. o braku księgi wieczystej lub zbioru dokumentów dla wywłaszczanej od H. B. nieruchomości, opinia biegłego oraz wycena wywłaszczanych działek, zawiadomienie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego z [...] lutego 1969 r., zawiadomienie o terminie rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej z [...] czerwca 1969 r., protokół z opisu nieruchomości z [...] czerwca 1969 r., decyzja o wywłaszczeniu z [...] sierpnia 1969 r., informacja z [...] listopada 1969 r. o wywieszeniu na tablicy ogłoszeń decyzji, mapy sytuacyjne działki oraz korespondencja kierowana od początku postępowania wywłaszczeniowego do H. B..
Ponadto, na skutek zobowiązania Starosty zawartego w piśmie z [...] sierpnia 2020 r., strona przesłała kserokopię pisma Urzędu Wojewódzkiego z [...] maja 1980 r. skierowanego do C. B. z informacją, że z długotrwałej korespondencji prowadzonej przez Wydział z M. Zakładami Przemysłu Owocowo - Warzywnego Zakład w R. oraz z Okręgowym Przedsiębiorstwem Przemysłu Mięsnego w K. Zakłady Mięsne w R., nie wynika jednoznacznie, aby kwota odszkodowania została wypłacona H. B.. Jednocześnie w tym samym piśmie poinformowano, że z pisma Okręgowego Przedsiębiorstwa Przemysłu Mięsnego Zakłady Mięsne w R. z [...] grudnia 1977 r. L. dz. [...]wynika, że wysokość ustalonego z tytułu wywłaszczenia odszkodowania wynosząca [...] zł została przekazana na rzecz Wydziału Finansowego byłego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. z tytułu długoletnich zadłużeń podatkowych. Podkreślono także, że ustalenia te nie wykluczają możliwości pobrania odszkodowania przez H. B., który zmarł w 1975 r.
Natomiast z wyroku Sądu Rejonowego w R. z [...] października 1978 r. sygn. akt. [...] wynikało, że pozew złożony przez C. B., J. B. i H. B., jako spadkobierców H.B.(jego synów), przeciwko Zakładom Mięsnym o wypłatę odszkodowania został odrzucony.
W dniu [...] października 2020 r. pracownik Referatu Gospodarki Nieruchomościami sporządził protokół z przesłuchania J.B., który zeznał, że pamięta, że jego ojciec otrzymał odszkodowani, ale go nie przyjął, ponieważ uznał je za zbyt niskie. Nie wyklucza także faktu, że nieprzyjęcie odszkodowania sprawiło, że zaliczono je na poczet zadłużeń do gminy.
Ponownie rozpoznając sprawę Starosta decyzją z [...] grudnia 2020 r., znak: [...], działając na podstawie art. 128 ust. 1 i art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1990, dalej: u.g.n.), orzekł o odmowie waloryzacji i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną nr [...] o pow. 0,1825 ha, położoną w obrębie Z., gmina Z., przyznanego H. B. na podstawie decyzji wywłaszczeniowej
z [...] sierpnia 1969 r. znak: [...].
Zdaniem organu I instancji zgromadzone w sprawie dowody pozwalają przyjąć, że ustalone w decyzji wywłaszczeniowej odszkodowanie zostało wypłacone byłemu właścicielowi nieruchomości. Wskazuje na to m.in. pismo Okręgowego Przedsiębiorstwa Przemysłu Mięsnego w K. Zakłady Mięsne w R. znak: L.dz. [...] z [...] grudnia 1977 r., z którego wynika, że należność za nieruchomość w kwocie [...] zł została przekazana na rzecz Wydziału Finansowego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. z powodu długoletnich zadłużeń podatkowych.
W odwołaniu skarżący podnosił, że brak jest dowodów na potwierdzenie faktu przekazania odszkodowania na poczet zadłużenia H. B., co potwierdzają pisma Urzędu Miasta i Gminy Z. z [...] sierpnia 1978 r. i Urzędu Miejskiego
w R. z [...] sierpnia 1978 r. w których wskazano, że do ww. urzędów nie wpłynęła żadna kwota pieniężna na poczet zaległości H. B..
Wskazaną na wstępie decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 9a u.g.n., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Zdaniem Wojewody ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, że doszło do wypłaty odszkodowania, niemniej jednak nie budziło wątpliwości, że[...] Zakłady Spożywcze Przemysłu Terenowego w [...] posiadały środki finansowe na wypłatę właścicielom odpowiednich kwot pieniężnych.
Ponadto z dokumentów dotyczących postępowania wszczętego [...] grudnia 1977 r. z wniosku C. B. toczącego się pod znakiem: [...] o wypłatę odszkodowania orzeczonego w decyzji z [...] sierpnia 1969 r. wynikało, że ówczesnemu Urzędowi Wojewódzkiemu w R. nie udało się w sposób jednoznaczny ustalić, czy odszkodowanie zostało bądź nie zostało wypłacone H. B.. W piśmie z [...] maja 1980 r. kierowanym do C. B. ww. Urząd wskazał, że poczynione
w toku postępowania ustalenia "nie wykluczają jednak możliwości pobrania odszkodowania przez H. B., który zmarł 1975 r."
Z kolei z dokumentów przekazanych przez Sąd Rejonowy w R., dotyczących postępowania o sygn. akt [...] wynika, że zasądzone w decyzji wywłaszczeniowej odszkodowanie zostało we właściwym czasie wypłacone
i przekazane przez władze bankowe na pokrycie zadłużenia podatkowego wywłaszczonego zgodnie z obowiązującymi przepisami. Powyższe potwierdził T. G. - ówczesny dyrektor Zakładów Mięsnych w R., który przesłuchiwany przez Sąd w charakterze świadka z całą stanowczością oświadczył, że cała suma odszkodowania została przez niego przekazana przelewem Wydziałowi Finansowemu przy Radzie Miejskiej w Z. tytułem zaległości podatkowych.
W tych okolicznościach, w ocenie Wojewody, Starosta podjął niezbędne czynności zmierzające do należytego wyjaśnienia sprawy. Uznał, że jakkolwiek brak jest dokumentów na potwierdzenie wypłaty odszkodowania, to jednak nie oznacza to, że odszkodowanie faktycznie nie zostało wypłacone. W okresie wydawania decyzji
o odszkodowaniu organ miał obowiązek przechowywania dokumentów księgowych wyłącznie przez 5 lat. W tej sytuacji założenie, że brak dokumentów automatycznie aktualizuje podstawę do domagania się wypłaty odszkodowania doprowadziłoby do zagrożenia nadużywania prawa wynikającego z art. 129 u.g.n.
Nie zgadzając się z decyzją Wojewody, skargę wnieśli: Z. B., J. B., Z. L. S. i E. S. (dalej: skarżący), reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 132 ust. 3 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji odmowę waloryzacji należnego odszkodowania
i jego wypłaty, mimo że wszystkie ustawowe przesłanki uzasadniające wydanie pozytywnej decyzji zostały spełnione;
2. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy:
a) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 86 k.p.a. poprzez błędną, nielogiczną ocenę materiału dowodowego oraz faktów, w szczególności poprzez przyjęcie, że w sprawie nie istniały przesłanki do waloryzacji odszkodowania;
b) art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. poprzez przyjęcie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na uznanie, że doszło do wypłaty odszkodowania, w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika brak zapłaty należnego odszkodowania;
c) art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie wnikliwego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego,
a w konsekwencji pominięcie wszelkich okoliczności przemawiających na korzyść skarżących, w szczególności okoliczności, że brak jest zarówno dowodu zapłaty odszkodowania, jak i też dowodu złożenia należnego świadczenia do depozytu sądowego;
d) art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, jakoby o wypłacie należnego odszkodowania miała stanowić treść wniosku [...] Zakładów Spożywczych Przemysłu Terenowego w Z. kierowanego do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] stycznia 1969 r.
o wywłaszczenie nieruchomości, informującego o posiadaniu zabezpieczonych inwestycji na cel wywłaszczenia, w sytuacji gdy dokument ten dotyczy nabywania nieruchomości w drodze cywilnej - umowy sprzedaży, a nie administracyjnej - w drodze decyzji wywłaszczeniowej, której dotyczy przedmiotowe postępowanie;
e) art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, jakoby o wypłacie należnego odszkodowania miała świadczyć odpowiedź na pozew w sprawie [...]zawisłej przed Sądem Rejonowym w Z., a także zeznania T. G., w sytuacji gdy zeznania te nie były zgodne z prawdą i przeczą temu dokumenty;
f) art 7, art. 8 k.p.a. poprzez sprzeczne z tymi przepisami przerzucenie ciężaru dowodowego na skarżących oraz rozstrzygnięcie występujących w sprawie wątpliwości na ich niekorzyść;
g) art. 6 oraz art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony przy podejmowaniu decyzji;
h) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie
i utrzymanie w mocy decyzji Starosty z [...] grudnia 2020 r.
Mając powyższe na uwadze skarżący domagał się uchylenia decyzji Wojewody
i zobowiązanie organu do wydania decyzji w przedmiocie waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, a także zasądzenia kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, określonej w art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.).
W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Kontrolowane rozstrzygnięcie dotyczyło zgodności z prawem decyzji odmawiającej waloryzacji i wypłaty odszkodowania przyznanego na rzecz H. B. na podstawie decyzji wywłaszczeniowej z 1969 r. Kluczowe dla sprawy, a jednocześnie sporne, pozostawało ustalenie, czy faktycznie osoba uprawniona, po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej otrzymała ustalone w niej odszkodowanie.
Zauważyć należy, że zgodnie z art. 132 ust. 3 u.g.n. wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Zawarta w tym przepisie regulacja ma zastosowanie także do odszkodowania ustalonego na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów o wywłaszczeniach, a więc także przepisów ustawy z 1958 r., o ile nie zostało ono oczywiście wypłacone uprawnionemu - byłemu właścicielowi, bądź złożone do depozytu sądowego. Istnienie decyzji ustalającej odszkodowanie, przy braku jego wypłaty, warunkuje zatem możliwość jego waloryzacji.
Jednocześnie Sąd podkreśla, że roszczenie odszkodowawcze wynikające z decyzji administracyjnej nie ulega przedawnieniu (por. wyrok WSA w Gliwicach z 19 listopada 2012 r., II SA/Gl 582/12; wyrok WSA w Krakowie z 9 marca 2010 r., II SA/Kr 1798/09; wyrok WSA w Warszawie z 19 listopada 2010 r., I SA/Wa 1051/10, wszystkie opubl. CBOSA). Powyższe stwierdzenie jest istotne, albowiem w sprawie niniejszej wniosek inicjujący postępowanie został złożony po niespełna 50 latach od wydania decyzji o wywłaszczeniu.
Postępowanie zainicjowane zostało więc wiele lat po okresie, przez który właściwe państwowe jednostki organizacyjne miały obowiązek przechowywania dokumentacji potwierdzającej wypłatę odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Jak słusznie zauważył Wojewoda, okres ten wynosił 5 lat, a zatem również zainicjowane w 1977 r. i w 1979 r. przez C. B. postępowanie dotyczące wypłaty tego odszkodowania nastąpiło po upływie tego okresu.
Mimo to organ I instancji podjął czynności zmierzające do odnalezienia dokumentów dotyczących wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Poszukiwania te nie doprowadziły do odnalezienia dowodów, które potwierdziłyby w sposób bezpośredni wypłatę odszkodowania. Niemniej jednak orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że istniejące dowody pośrednie nie pozwalają na uznanie w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że faktycznie zaniechano wypłaty odszkodowania.
Zauważyć należy, że według zgromadzonych w sprawie dokumentów wnioskodawca wywłaszczenia Zakłady Spożywcze Przemysłu Terenowego w Z. (które od 1 stycznia 1976 r. zostały przejęte przez Zakłady Mięsne w R.), zabezpieczył środki niezbędne na zapłacenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia. Wbrew wywodom skargi, powyższe nie stanowiło jednak jedynego dowodu pośredniego świadczącego o wypłacie odszkodowania. Jak wynika bowiem z odpowiedzi na pozew złożonej w sprawie [...] Sądu Rejonowego w R., odszkodowanie zostało przekazane przez władze bankowe na pokrycie zadłużeń podatkowych wywłaszczonego zgodnie z obowiązującymi przepisami. Okoliczność ta została potwierdzona także zeznaniami świadka T. G., wynika również
z pisma Urzędu Wojewódzkiego w R. z [...] stycznia 1978 r. oraz pisma Okręgowego Przedsiębiorstwa Przemysłu Mięsnego w K. - Zakłady Mięsne
w R. z [...] grudnia 1977 r. Z kolei z pisma Wojewody z [...] maja 1980 r. znak: [...] wynikało, że ustalenie to nie wyklucza możliwości pobrania odszkodowania przez H. B..
Za uprawdopodobnione uznać należało więc twierdzenie, że wypłata odszkodowania nastąpiła poprzez zaliczenie należności na poczet zaległości H. B. na rzecz Wydziału Finansowego byłego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. z tytułu długoletnich zadłużeń podatkowych. Wbrew twierdzeniom skarżącego, okolicznością przemawiającą na jego korzyść nie był fakt, że już w 1977 r. brak było dowodu wypłaty odszkodowania, skoro - jak już wyżej wskazano - decyzja o wywłaszczeniu wydana została w sierpniu 1969 r., a zatem organ miał obowiązek przechowywania dokumentacji do 1974 r. W tym miejscu zastrzec należy to, że kwestii wywłaszczenia towarzyszyły dokumenty urzędowe, które zostały zachowanie. Brak jest jedynie ostatecznego potwierdzenia samego faktu dokonania rzeczywistej wypłaty odszkodowania. Podkreślić jednak trzeba, że dokumenty rachunkowe potwierdzające dokonanie wpłat, gromadzone były w odrębnych aktach wydziałów finansowych.
Odnosząc się zaś do zarzutu zawartego w punkcie 2 lit. f dotyczącego przerzucenia ciężaru dowodu na skarżącego Sąd zauważa, że zgodnie z art. 132 ust. 2 u.g.n. przepisy Kodeksu cywilnego stosuje się odpowiednio jedynie do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2019 r., I OSK 2249/18, opubl. CBOSA). Wobec tego trudno uznać, że samo zaprzeczenie przez uprawnionego w dowolnym momencie (a w szczególności po upływie wielu lat od dokonania wywłaszczenia i ustalenia należnego odszkodowania) faktowi otrzymania kwoty odszkodowania, w sytuacji gdy przepisy prawa administracyjnego nie przewidują przedawnienia takiego roszczenia – przerzuci w ujęciu cywilistycznym ciężar dowodu na organ. Ponadto trzeba podkreślić, że zgodnie z art. 7 k.p.a. inicjatywa dowodowa
w postępowaniu administracyjnym nie jest zastrzeżona wyłącznie dla organu prowadzącego to postępowanie; przepis ten nakłada na organ obowiązek przeprowadzania w toku postępowania niezbędnych działań wyjaśniających również na wniosek stron. W sytuacji więc, gdy strona uważa określoną okoliczność za istotną, powinna współdziałać z organem w celu wyjaśnienia tej okoliczności (por. wyrok NSA z 2 lutego 2018 r., II OSK 796/17, publ. CBOSA). W konsekwencji samo zaprzeczenie przez stronę prawdziwości dokonanych przez organ ustaleń i powołanie się na obowiązek działania organu z urzędu w trakcie postępowania wyjaśniającego nie oznacza skutecznego zakwestionowania ustaleń faktycznych organu.
Wyrażony w powołanych wyżej orzeczeniach pogląd Sąd w całości podziela i przyjmuje za własny uznając, że omawiany zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie. Strona skarżąca również nie przedstawiła żadnych dowodów bezpośrednich stwierdzających, że do wypłaty odszkodowania faktycznie nie doszło. Skarżący także nie mogą przerzucać ciężaru dowodu wyłącznie na organy i oczekiwać, że brak dowodów bezpośrednich będzie skutkował korzystnym dla nich rozstrzygnięciem.
Zdaniem Sądu przeprowadzone przez organy logiczne rozumowanie pozwala na przyjęcie, a przynajmniej nie wyklucza, że z kwoty odszkodowania dokonano potrąceń kwot należnych gminie.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom podniesionym w skardze, nie można zarzucić organom, że dokonały błędnych ustaleń, mając na uwadze zakres czynności podjętych przez organ I instancji w celu pozyskania dokumentów pozwalających na rozpoznanie niniejszej sprawy, jak również pozyskanie szczegółowo opisanych w zaskarżonej decyzji dokumentów, które - jak prawidłowo przyjęły organy -pośrednio świadczyć mogą o tym, że doszło do wypłaty odszkodowania, jak również to, że we wniosku inicjującym postępowanie wywłaszczeniowe wskazano na zabezpieczenie środków na ten cel. Skarżący nie uwzględnił bowiem w swoich oczekiwaniach kwestii upływu czasu od wydanej w 1969 r. decyzji, a jeszcze raz podkreślić trzeba, że sprawa dotyczy wypłaty odszkodowania sprzed 50 lat.
Oznacza to, jak słusznie wskazał Wojewoda, że odnalezienie dowodów świadczących o wypłacie odszkodowania po tak długim czasie jest utrudnione,
a w niektórych przypadkach prawie niemożliwe, zważywszy na obowiązujące przepisy dotyczące archiwizacji dokumentów finansowo-księgowych. Stąd słusznie organy uznały, że skoro nie ma bezpośrednich dowodów na wypłatę odszkodowania, to dla ustalenia, czy przedmiotowe odszkodowanie zostało wypłacone szczególne znaczenie posiadają dowody pośrednie. Te z kolei, jak wskazano powyżej, nie pozwalają na uznanie w sposób niebudzący żadnych wątpliwości, aby faktycznie zaniechano wypłaty odszkodowania.
W świetle powyższego, w ocenie Sądu, zasadnie organy orzekły o odmowie zwaloryzowania i wypłaty odszkodowania na rzecz skarżących jako spadkobierców po H. B.. Sąd nie podziela bowiem argumentacji skargi, że organy powinny przyjąć, iż w sytuacji braków w dokumentacji należy domniemywać, że do wypłaty odszkodowania nie doszło. Przeciwnie, zebrane przez organy orzekające na tę okoliczność dowody pośrednie każą przyjąć za bardziej prawdopodobną okoliczność, że do wypłaty odszkodowania, jako realizacji prawnego obowiązku, doszło poprzez wpłatę odszkodowania do gminy na poczet zadłużenia H.B..
Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się w postępowaniu organów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. Wyjaśnić należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. i zawarty w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącego.
W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające
i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń, a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 k.p.a. zaskarżona decyzja została wyczerpująco uzasadniona.
Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez pełnomocnika skarżących zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa
i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji. W rozpoznawanej sprawie, organy, wydając zaskarżone decyzje, podjęły wszelkie możliwe kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy i dokonały prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jaki się zachował.
Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło