VIII SA/Wa 524/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. O. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...]14 w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego co do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie M.O. (dalej: "skarżąca") wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku zawartym w urzędowym formularzu podała m.in., że jej rodzina tj. mąż, syn i dwoje wnuków, dla których jest ustanowiona rodziną zastępczą utrzymuje się z dochodu w łącznej wysokości [...] zł. Jako posiadany majątek wymieniła dom – [...] m², nieruchomość rolną [...] ha, samochód osobowy [...] (o wartości [...] zł) oraz mieszkanie własnościowe wnuków o powierzchni [...] m². W wyniku wezwania do uzupełnienia wniosku złożyła zeznanie podatkowe za 2013 r. oraz wyciągi z rachunku bankowego. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 524/14 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. (data wpływu do Sądu) skarżąca wniosła sprzeciw na powyższe postanowienie referendarza sądowego. Uzasadniając podniosła, że ponosi miesięczne koszty: na spłatę [...] kredytów - [...] zł, nauka języka angielskiego dzieci – [...] zł, czynsz – [...] zł, ZUS – [...] zł, KRUS – [...] zł, kasę zapomogowo – pożyczkową – [...] zł, telefony i Internet – [...] zł, prąd – [...] zł, olej opałowy – [...] zł, woda i ścieki – [...] zł – łącznie [...] zł. Pozostała kwota ledwo starcza na wyżywienie i ubranie [...] – osobowej rodziny. Wskazała, że syn jest bezrobotny i pozostaje na jej utrzymaniu. Wniosła o zwolnienie od kosztów sadowych, gdyż nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi. Wskutek wniesienia sprzeciwu postanowienie z dnia 30 czerwca 2014 r. traci moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. Sygn. akt: VIII SA/Wa 524/14 obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny w całości lub w części (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku opłacania kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, natomiast zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w sprawie jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Rozpatrując wniosek skarżącej w tak skonkretyzowanych granicach, w pierwszej kolejności należy zauważyć, iż skarżąca posiada nie tylko majątek nieruchomy (obciążony hipoteką), lecz również ruchomy (samochód o wartości [...] zł), posiada również zdolność kredytową. Zauważyć także należy, że spłata kredytów, których miesięczna rata wynosi [...] zł nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie bez wpływu na ocenę sytuacji materialnej skarżącej ma fakt, iż ponosi ona Sygn. akt: VIII SA/Wa 524/14 również bieżące, wysokie koszty utrzymania (faktury za Internet i telefony opiewające na kwoty około [...] zł miesięcznie, jak i faktury za energię kształtujące się na poziomie kilkuset złotych, abonament telewizji satelitarnej). Z uwagi na powyższe w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie skarżącej z ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji postanowienia.