VIII SA/Wa 528/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Marek Wroczyński po rozpoznaniu w dniu 22 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M., J. M., J. K. o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2008 r. i decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008 r. w sprawie ze skargi K. M., J. M., J. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości postanawia : odmówić wstrzymania zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2008 r. Pismem z dnia 28 sierpnia 2008 r. skarżący K. M., J. M., J. K., działający przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego, złożyli skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2008 r. zezwalającą Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie nieruchomości zabudowanej położonej w obrębie S. gm. G. niezbędnej do zrealizowania celu publicznego, jakim jest rozbudowa drogi krajowej Nr [...] oraz nadającą tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Wraz z wniesioną skargą strona wystąpiła z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2008 r. i decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008 r. Wniosek ten został uzupełniony pismem z dnia 21 października 2008 r. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku pełnomocnik skarżących podniósł, iż wykonanie zaskarżonych decyzji stworzy niebezpieczeństwo poniesienia przez skarżących niepowetowanych strat. Na podstawie powołanej decyzji Wojewody zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, stronom doręczono tytuł wykonawczy i zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci przymusowego odebrania nieruchomości. Jednakże stronom nie został, wbrew treści art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. z 2003 r. nr 80, poz. 721), wskazany lokal zamienny. Ponadto sposób postępowania administracji narusza podstawowe prawa obywatelskie, budzi uzasadnione wątpliwości co do bezstronności organów i spowodować może niepowetowane szkody dla skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. po przekazaniu skargi przez organ sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości lub w części. Cytowany przepis stanowi, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji możliwe jest jedynie wówczas, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, lub trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek wykazania okoliczności uprawdopodobniających takie niebezpieczeństwo spoczywa na stronie, jednakże wniosek wniesiony przez pełnomocnika skarżących nie wskazywał, aby wykonanie zaskarżonego aktu mogło spowodować niebezpieczeństwo o jakim mowa w przytoczonym powyżej przepisie. Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. z 2006 r. Nr 80, poz. 721 ze zm.), który w ust. 3 stanowi, iż decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, uprawnia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zobowiązuje do niezwłocznego wydania nieruchomości, opróżnienia lokali i innych pomieszczeń oraz uprawnia do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez właściwego zarządcę drogi. Ponadto podkreślenia wymaga, iż zaskarżona decyzja uzyskała rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na szczególny charakter i ważny interes społeczny i gospodarczy, dotyczy ona bowiem procesu inwestycyjnego budowy drogi krajowej. Zatem jej wstrzymanie byłoby istotnym zaburzeniem tegoż procesu i jednocześnie naruszałoby w sposób rażący społeczny interes, który stał się podstawą wydania orzeczenia. Powołane przez stronę okoliczności, odnoszące się do braku dostarczenia stronom lokalu zamiennego, nie mogą stanowić podstawy dla wstrzymania wykonania decyzji, gdyż kolizja interesu indywidualnego z interesem społecznym sama przez się nie może przesądzać o pozytywnym rozstrzygnięciu tej kwestii. Ponadto wynikłe z wykonania decyzji szkody podlegają uwzględnieniu w trybie art. 18 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (tak postanowienie NSA z dnia 19 grudnia 2007 r., I OZ 961/07 oraz postanowienie NSA z dnia 8 października 2008 r., IOZ 772/08) Zatem wstrzymanie tychże decyzji byłoby istotnym zaburzeniem tegoż procesu i jednocześnie naruszałoby w sposób rażący społeczny interes, który stał się podstawą wydania orzeczenia. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że opisane przez wnioskodawczynię okoliczności stanowią ryzyko związane z powstaniem inwestycji, która z założenia ma charakter priorytetowy dla Państwa. Dlatego ustawodawca, chcąc zrekompensować dotychczasowym właścicielom nieruchomości szkody majątkowe związane z czynnościami podejmowanymi w ramach uprawnienia wynikającego z udzielonego zezwolenia na niezwłoczne jej zajęcie, przewidział wyrównanie takiej szkody majątkowej poprzez stosowne odszkodowanie. Zdaniem Sądu nawet gdyby zachodziło niebezpieczeństwo, o jakim mowa w art. 61 § p.p.s.a. sąd jest władny nawet wówczas odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji, jeżeli uwzględnieniu wniosku sprzeciwia się interes społeczny, a udzielenie skarżącemu ochrony powodowałoby zagrożenie celu publicznego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2007 r., sygn. akt I OZ 639/07). Odnosząc się do podniesionego w sprawie zarzutu dotyczących bezprawności działań organu egzekucyjnego, wobec niewskazania zobowiązanym przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (dalej GDDKiA) lokalu zamiennego Sąd stwierdza, że nie ma on znaczenia dla sprawy. Po pierwsze, kwestia wskazania lokalu zamiennego aktualizuje się dopiero po wydaniu przez organ egzekucyjny postanowienia wzywającego do wykonania obowiązku wydania nieruchomości. Zgodnie bowiem z przepisem art. 17 ust. 4 cytowanej ustawy obowiązek ten obciąża GDDKiA dopiero w momencie faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie. Na obecnym etapie i w niniejszej sprawie skarżący nie mogli więc domagać się wskazania lokalu zamiennego. Po drugie, z żadnego przepisu prawa nie wynika, aby wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej oraz wydanie postanowienia wzywającego do wykonania obowiązku wydania nieruchomości uzależnione było od realizacji obowiązku wskazania lokalu zamiennego. W administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym brak przepisu stanowiącego odpowiednik art. 1046 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego, który - co warto zauważyć - dotyczy tylko egzekucji z lokalu mieszkalnego (w niniejszej sprawie egzekwowany jest obowiązek wydania budynku służącego celom gospodarczym). Po trzecie, ciążący na GDDKiA obowiązek zapewnienia lokalu zamiennego ma charakter materialnoprawny, a zatem organ egzekucyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania sporu dotyczącego jego realizacji, skoro kwestia ta ma charakter "pozaegzekucyjny" - obowiązek wskazania lokalu zamiennego nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2008r, I SA/Wa 870/08). Po czwarte, w orzecznictwie Sądu Najwyższego panuje pogląd co do tego, że obowiązek dostarczenia dłużnikowi lokalu zamiennego ma charakter cywilnoprawny, a przepisy prawa nie przewidują wydania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie (por. np. uchwała SN z dnia 28 maja 1992 r., III AZP 5/92, OSNC 1992/10/175; uchwała SN z dnia 7 lutego 1997 r., III CZP 128/96, OSNC 1997/6-7/70). Na marginesie należy dodać, iż Sąd odniósł się i odmówił wstrzymania zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2008 r., gdyż ochroną tymczasową objęto wszystkie akty i czynności poddane sądowej kontroli. Omawiana instytucja może mieć zastosowanie nie tylko do zaskarżonego aktu, ale także do wszystkich innych podjętych w postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (tak: J.P. Tarno – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 2. Warszawa 2006, str.186). Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.