VIII SA/Wa 553/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi M.Ł. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie nakazania doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 roku [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej jako k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M.Ł. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. nr [...] z dnia [...] lipca 2008 roku nakazującej M. i J.W. doprowadzenie krat stalowych zamontowanych na balustradzie loggii lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ulicy [...] w R. do stanu zgodnego z prawem poprzez zlikwidowanie ukośnych elementów występujących w kracie do mieszkania usytuowanego na wyższej kondygnacji, w terminie do dnia [...] września 2008 roku - umorzył postępowanie odwoławcze. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Organ odwoławczy zauważył, że jest obowiązany przed merytorycznym rozpatrzeniem odwołania przeprowadzić postępowanie wstępne, podczas którego bada się między innymi, czy zostało ono złożone w ustawowym terminie oraz czy wniósł je podmiot do tego uprawniony. W ocenie organu odwoławczego, aby być uznanym za stronę postępowania należy wykazać interes prawny do występowania w postępowaniu. Posiadanie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym oznacza potrzebę ustalenia przepisu prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu – strony postępowania. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisów prawa materialnego mających stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji publicznej. Organ podnosił, że niniejsze postępowanie dotyczy krat stalowych zamontowanych w loggii lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ulicy [...]. Postępowanie zostało wszczęte na wniosek Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej w R. Odwołanie zaś wniósł M.Ł. zamieszkujący w lokalu nr [...], który znajduje się o kondygnację wyżej od lokalu, w którym zamontowano kraty. Zdaniem organu odwoławczego, członkom spółdzielni mieszkaniowej, w tym także dysponującym własnościowym spółdzielczym prawem do lokalu mieszkalnego nie przysługują prawa strony. Przepisy prawa spółdzielczego nie przyznają bowiem członkom spółdzielni prawa do korzystania z majątku spółdzielczego oraz do rozporządzania rzeczą w rozumieniu art. 140 kodeksu cywilnego. W obrocie publicznym, członków spółdzielni reprezentuje zarząd. Członkowie spółdzielni kwestionujący działalność zarządu mają prawo występować na drogę postępowania wewnątrzspółdzielczego, bądź też na zasadach ogólnych na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Z tego też względu, w ocenie organu odwoławczego M.Ł. jako członkowi spółdzielni mieszkaniowej nie przysługuje uprawnienie do występowania w charakterze strony w postępowaniu o doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Stronami takiego postępowania są spółdzielnia mieszkaniowa oraz zobowiązany do wykonania obowiązku. Skargę na decyzję organu odwoławczego w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego wniósł M.Ł. Zaskarżonej decyzji zarzucał: 1) naruszenie i obrazę przepisów postępowania administracyjnego – art. 28 w związku z art. 127 § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię pojęcia strony w postępowaniu administracyjnym, a tym samym uniemożliwienie przeprowadzenia postępowania odwoławczego od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i nie nieuwzględnienie jego prawnie chronionych interesów; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego - prawa administracyjnego, a mianowicie § 300 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez nieuwzględnienie jego interesu prawnego. Z tego też względu, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skarżący podnosił, że organ błędnie uznał, że nie istnieje przepis prawa materialnego uzasadniający jego interes prawny do występowania jako strona niniejszego postępowania. W jego ocenie, tym przepisem jest § 300 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zgodnie z którym kraty zewnętrzne, zastosowane w otworach okiennych i balkonowych, powinny być wykonane w sposób zapobiegający możliwości wspinania się po nich do pomieszczeń położonych na wyższych kondygnacjach. Jego zdaniem, jest to przepis prawa materialnego dający podstawę bycia stroną w tym postępowaniu. Powyższy przepis służy ochronie interesów osób zamieszkujących na wyższych kondygnacjach, w sytuacji gdy na niższych piętrach instalowane są urządzenia mające zabezpieczyć położone tam mieszkania. Skarżący, jako mieszkaniec wyższej kondygnacji w bloku gdzie uczestnicy postępowania założyli kraty na balkonie uważa, że zaistniała sytuacja faktyczna i związany z nią interes prawny dają mu prawo strony tego postępowania. Nadto skarżący widzi swój interes prawny w przepisie art. 5 ust.1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane, zgodnie z którym obiekt budowlany należy projektować i budować zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając przy tym poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich. Fakt złamania powyższego przepisu, poprzez zainstalowanie kraty w mieszkaniu położonym o jedną kondygnację niżej od mieszkania skarżącego został stwierdzony w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżący podnosił, że nie ma podstaw do odmawiania jemu przymiotu strony, jako osobie, której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu spółdzielczego. Argumentował, że posiada on samodzielny, niezależny interes prawny do uczestniczenia w postępowaniu jako jego strona, a tym samym prawo do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Skarżący przywoływał, iż w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych dopuszczono jako stronę podmiot, który ma ograniczone prawo do nieruchomości, czy też interes prawny wynikający ze stosunków cywilnoprawnych. Nadto skarżący zauważał, że organ I instancji uznawał go jako stronę postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie, podtrzymując zajęte stanowisko, iż skarżący nie posiada legitymacji do występowania w charakterze strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga M.Ł. zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych [ Dz.U. nr 153 , poz.1269 ] oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. [ Dz..U nr 153, poz.1270, ze zmianami] sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy uznał, że M.Ł. nie ma interesu prawnego do występowania jako strona w postępowaniu, którego przedmiotem była decyzja w sprawie nakazania doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Należy zauważyć, że cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby. Inaczej mówiąc – przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej, prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, II OSK 310/05, LEX nr 190891). Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Obiektem tym były wykonane przez uczestników kraty zewnętrzne na balkonie ich mieszkania. Należy podnieść, że mieszkanie skarżącego jest usytuowane na wyższej kondygnacji budynku. Trafnie zauważył skarżący, iż podstawą prawną rozstrzygnięcia organu I instancji był przepis § 300 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie( DZ.U nr 75, poz. 690 ze zm.), dalej jako rozporządzenie. Zgodnie z tym przepisem kraty zewnętrzne, zastosowane w otworach okiennych i balkonowych, powinny być wykonane w sposób zapobiegający możliwości wspinania się po nich do pomieszczeń położonych na wyższych kondygnacjach. Organ odwoławczy odmawiając skarżącemu przymiotu strony przywołał stanowisko, iż członkom spółdzielni mieszkaniowych nie przysługują prawa strony. Przepisy prawa spółdzielczego nie przyznają bowiem członkom spółdzielni prawa do korzystania z majątku spółdzielczego oraz do rozporządzania rzeczą w sensie art. 140 kodeksu cywilnego, a w obrocie publicznym członków spółdzielni reprezentuje jej zarząd. Od tego stanowiska dopuszczalny jest wyjątek w sytuacji, gdy członek spółdzielni wykaże, iż w związku z naruszeniem przepisów prawa materialnego naruszony został jego ,,własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany interes’’( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 stycznia 2001 roku, IV SA 1610/99, LEX nr 53445). Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 października 2005 roku, VII SA/Wa 263/05 gdzie Sąd uznał, że ,, Jeżeli członek wspólnoty mieszkaniowej wykaże swój indywidualny, własny interes prawny, to istnieje podstawa aby mógł wystąpić jako strona zainteresowana w postępowaniu administracyjnym, w której może wystąpić wspólnota’’. Tak więc, istotną kwestią jest ustalenie czy po stronie skarżącego występuje indywidualny, własny interes prawny. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy pominął i nie rozważył kwestii czy w kontekście przepisu § 300 rozporządzenia skarżącemu przysługiwał by przymiot strony w postępowaniu w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. W ocenie Sądu wykładnia przywołanego przepisu rozporządzenia pozwala uznać, iż po stronie skarżącego taki interes prawny w przedmiotowej sprawie występuje. Jako osoba, której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, położonego na kondygnacji bezpośrednio wyższej nad balkonem gdzie zamontowano kraty, ma interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy w przedmiocie zamontowania krat w taki sposób, aby uniemożliwiało to dostanie się do jego mieszkania. Jest on osobą bezpośrednio zainteresowaną ochroną swojego prawa, możliwości niezakłóconego korzystania ze spółdzielczego prawa do lokalu. Treść rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie będzie wpływała na wykonywanie przez niego jego uprawnień. Z tego względu, ma prawo uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym i poddać kontroli rozstrzygnięcie organu I instancji. W tym zakresie należy zgodzić się ze skarżącym, że odmowa przyznania mu statusu strony narusza przepisy art. 28 k.p.a. w związku z § 300 rozporządzenia. Dopuszczenie przez organ administracji publicznej jakiejś osoby do udziału w postępowaniu przezeń prowadzonym nie czyni z niej automatycznie strony tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. O tym bowiem, czy jest stroną danego postępowania administracyjnego, nie decyduje sama wola czy subiektywne przekonanie danej osoby, bądź dopuszczenie jej przez organ do udziału w nim, ale okoliczności, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako ,,interes prawny’’ ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2001 roku, syg. akt I SA 511/00, LEX 54725). Z tego względu, nie ma racji skarżący, iż dopuszczenie go do udziału w sprawie w charakterze strony na etapie postępowania pierwszoinstnacyjnego, czyni go stroną w postępowaniu odwoławczym. Organ rozpoznając odwołanie winien poczynić samodzielne ustalenia czy dany podmiot ma przymiot strony w postępowaniu administracyjnym. Z tego też względu, uznając zasadność zarzutów skarżącego, Sąd biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono o wstrzymaniu wykonalności uchylonej decyzji do chwili uprawomocnienia się wyroku.