VIII SA/Wa 582/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 7 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku [...] sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy [...] sp. z o.o., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, że aktualnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, prowadzi jedynie działalność rolniczą, do której od 2013 r. nie dostaje żadnych dopłat wyrównawczych. Wszystkie środki własne oraz możliwe dopłaty wspólników spółka była zmuszona przeznaczyć na koszty produkcji rolnej oraz zaległe opłaty jak czynsz dzierżawny. Ponadto skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł, zaś strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosi [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia deklaracji CIT-8 za 2015 r. spółka oświadczyła, że nie jest w jej posiadaniu – oryginał jest złożony w Urzędzie Skarbowym W. – P.. Do wniosku załączyła wyciągi z rachunku bankowego za ostatnie sześć miesięcy, bilans oraz rachunek zysków i strat za 2015 r. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania do kosztów sądowych należy zaliczyć wpis od skargi w wysokości [...] zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Sąd może zwolnić osobę prawną z kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie skarżąca powyższej przesłanki nie spełnia. Analizując sytuację majątkową spółki wskazać należy, iż posiada ona określony majątek– wartość środków trwałych według oświadczenia złożonego na formularzu PPPr wynosi [...] zł, a więc wielokrotnie przewyższa opłatę sądową w sprawie. W orzecznictwie dotyczącym porównywania wysokości ciążących na stronie kosztów sądowych z posiadanym majątkiem podnosi się, iż osoba prawna, bądź inna jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej nie zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych gdy dysponuje majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wymaganego wpisu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 89/12 - treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, iż od strony można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie (zob. postanowienie z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II GZ 478/12). Poza tym zauważyć należy, że skarżąca pozostaje w obrocie prawnym jako przedsiębiorca i prowadzi działalność rolniczą, w tej sytuacji argumentem nie może być powołanie się na fakt nieotrzymywania dopłat do posiadanych gruntów i sporów na tym tle z organami administracji. Dopłaty unijne nie stanowią bowiem jedynego źródła przychodów z gospodarstwa rolnego. Trudnej sytuacji finansowej spółki nie potwierdza wyciąg z rachunku bankowego. Wynika z niego bowiem, że saldo na rachunku w okresie ostatnich sześciu miesięcy kształtowało się np. na dzień 9 sierpnia i 25 sierpnia 2016 r. odpowiednio w wysokości [...] i [...] zł, przy czym w okresie tym spółka regulowała zobowiązania wobec urzędu skarbowego, komornika, czy kancelarii notarialnej. Trudno w tej sytuacji uznać, ze uiszczenie wpisu od skargi ([...] zł) przekracza możliwości finansowe strony. Natomiast za okoliczność niemającą przesądzającego znaczenia w sprawie uznano wynik finansowy spółki - poniesioną stratę, gdyż w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych. Tym samym, jeżeli osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wykazuje w swojej działalności stratę, nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z: 1 sierpnia 2013r. sygn. akt I FZ 327/13; 22 marca 2011r. sygn. akt II GZ 112/11; 19 listopada 2004r. sygn. akt I FZ 436/04, dostępne na www.nsa.gov.pl). Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że przeniesienie obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa byłoby w niniejszej sprawie niezasadne. W związku z tym, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.