VIII SA/Wa 60/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Asesor WSA Artur Kot, Protokolant Michał Sikorski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] nr [...]; 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]lutego 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta R. przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] stycznia 2008 r., przyznającą K.P. – zwanej dalej skarżącą – zasiłek rodzinny wraz z dodatkami z tytułu samotnego wychowywania dziecka i z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na okres od 1.10.2007 roku do 31.08.2008 roku. Uzasadniając decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę swego rozstrzygnięcia. Decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta R. przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] stycznia 2008 r., znak [...], przyznano skarżącej zasiłek rodzinny na dziecko A.P. w kwocie 68,00 zł miesięcznie na okres od 1.10.2007 roku do 31.08.2008 roku, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na A.P. w kwocie 170,00 zł miesięcznie na okres od 1.10.2007 roku do 31.08.2008 roku oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na A.P. w kwocie 80,00 zł miesięcznie na okres od 1.10.2007 roku do 31.08.2008 roku. Decyzję tą zaskarżyła K.P. wnosząc o jej zmianę i przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami od miesiąca września 2007 roku. W uzasadnieniu podała, że wniosek wysłała listem poleconym w dniu 29 września 2007 roku. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na syna A.P. za pośrednictwem Poczty Polskiej. Wniosek został nadany w placówce pocztowej w dniu 29 września 2007 roku. Wpłynął do organu w dniu 2 października 2007 roku. Wskazując na treść przepisu art. 61 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) organ odwoławczy uznał, iż datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji, czyli w przedmiotowej sprawie 2 października 2007 roku - dzień doręczenia organowi przez pocztę wniosku skarżącej. Tym samym poprawnie zastosowano przepis art. 24 ust. 2 o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, Dz. U z 2006 r. Nr 139, poz. 992 t.j.), który stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, która pismem z 18 lutego 2008 roku złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję organu odwoławczego. Skarżąca opisała w skardze stan faktyczny sprawy i podniosła, że według niej data nadania pisma w placówce pocztowej jest datą wszczęcia postępowania, gdyż "nie może odpowiadać za tempo działania poczty". Skoro data nadania w Urzędzie Pocztowym jest wiążąca dla Urzędu Skarbowego to powinna być również wiążąca w tej sprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli Sąd uznał, że w toku postępowania doszło do naruszenia powołanych wyżej przepisów postępowania w stopniu powodującym konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Podkreślić należy, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Zgodnie z art. 2 tej ustawy świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, a także świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne. W myśl art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka powyżej 16 roku życia do ukończenia 24 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniem niepełnosprawności. Z powołanych regulacji wynika zatem, że warunkiem ustalenia prawa do dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji osoby niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia jest legitymowanie się tej osoby orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji przyznając skarżącej zasiłek rodzinny na dziecko A.P., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego przyjęły, że wniosek o ustalenie prawa do zasiłku wpłynął w dniu 2 października 2007 r., co skutkowało z kolei przyznaniem świadczenia od dnia 1 października 2007 r. do 31 sierpnia 2008 roku. Podnieść zatem należy, że wskazany przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczy sytuacji, gdy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie. W ocenie Sądu przepis ten nie ma natomiast zastosowania, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek. W szczególności zaś przepis ten nie ma zastosowania, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do świadczenia (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2006 roku, syg. akt I SA/Wa 1028/06, lex 256729; z dnia 13 lutego 2007 roku, syg. akt I SA/Wa 2112/06, lex 310867). Wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do niego z pomocy społecznej podlega rozpoznaniu w trybie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz - na podstawie stosowanych odpowiednio w oparciu o art. 32 ust. 2 tej ustawy - przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W postępowaniu tym znajdują zatem odpowiednie zastosowanie przepisy art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Z przepisów tych wynika, iż organy administracji prowadzące postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku celowego obowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Rozpoznając niniejszą sprawę należy stwierdzić, że akta sprawy, zarówno I, jak i II instancji zawierają braki uniemożliwiające pełną ocenę stanu faktycznego i stanu prawnego. Organy przyznając skarżącej zasiłek i dodatki do niego na wskazany okres odniosły się jedynie do treści art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 61 § 3 k.p.a. pomijając zupełnie kwestię tego, czy jest to pierwszy wniosek czy kontynuacja poprzedniego orzeczenia. Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności A.P. z dnia 9 stycznia 2006 roku, załączonego do wniosku skarżącej wynika, iż zarówno niepełnosprawność, jak i ustalony stopień niepełnosprawności datuje się przed 16 rokiem życia co mogłoby świadczyć, iż nie był to pierwszy wniosek w sprawie i nie wszczynał on odrębnego postępowania. W takiej sytuacji nie miałby zastosowania przepis art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych określający początek przyznawania i wypłacania zasiłku. Wniosek skarżącej winien zostać potraktowany wówczas jako wniosek o kontynuację uprzednio przyznanego świadczenia. Podnieść także należy, iż wyrokiem z dnia 23 października 2007 roku Trybunał Konstytucyjny w sprawie, sygnatura akt P 28/2007 nastąpiło wzruszenie domniemania zgodności z Konstytucją art. 24 ust. 2 w/w ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do niego musi korespondować ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Niezbędne jest więc dokonanie poprawnych ustaleń w tym zakresie przez organy administracyjne orzekające w sprawie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy więc odnieść się do faktu, czy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczeń wcześniej i składa kolejny wniosek, czy jest to pierwszy wniosek wszczynający postępowanie. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują na to, iż rozstrzygnięcie nastąpiło z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 kpa. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec, jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, jak w punkcie drugim orzeczenia.