VIII SA/Wa 605/14
WyrokWSA w Warszawie2014-12-03
Skład orzekający: Iwona Szymanowicz-Nowak, Cezary Kosterna, Renata Nawrot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego dotyczącego ustalenia własności spornej działki?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków, gdy rozstrzygnięcie tej sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd cywilny, w szczególności kwestii własności nieruchomości. Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i odzwierciedla stan prawny ustalony prawomocnymi orzeczeniami sądowymi, a nie go kształtuje.Stan faktyczny
Strona skarżąca wniosła o sprostowanie ewidencji gruntów w zakresie działki nr [...], kwestionując jej granice i powierzchnię. Starosta, działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zawiesił postępowanie administracyjne do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego dotyczącego własności tej działki. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy postanowienie Starosty. Strona skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów o zawieszeniu postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi S. P., A. D., M. T., A. F., R. I. i G. F. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r., znak [...], Starosta L (dalej: "Starosta", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4, art. 101 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013 r., poz. 267 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), orzekł
o zawieszeniu postępowania w sprawie wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów wsi B, gmina L, dotyczącej działki nr [...], do czasu prawomocnego zakończenia sprawy dotyczącej własności tej działki w postępowaniu sądowym, prowadzonym przez Sąd Rejonowy w K VI Zamiejscowy Wydział Cywilny w L pod sygnaturą akt VI Ns 5/13.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż S P (dalej : "skarżąca", "strona"), działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik: [...], występowała z zażaleniami na ewidencję gruntów wsi B, gm. L, założoną w 1966 r., wnioskując jednocześnie o jej sprostowanie
w stosunku do granic i powierzchni działki nr [...]. Działka ta w operacie ewidencji gruntów figuruje na ojca strony, L D.
Decyzją znak [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. Starosta odmówił wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej danych ewidencyjnych działki nr [...]. Od decyzji tej strona wniosła odwołanie do Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego
i Kartograficznego (dalej: "MWINGiK", "organ odwoławczy"), który decyzją znak [...] z dnia [...] marca 2011 r. uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Na skutek skargi strony, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 538/11, skargę oddalił. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt I OSK 660/12, oddalił skargę kasacyjną strony.
Ponownie rozpoznając sprawę, Starosta wezwał skarżącą oraz właścicieli działek sąsiednich do złożenia wyjaśnień dotyczących granic użytkowania działki nr [...] i działek sąsiednich. Zwrócono się również do Sądu Rejonowego w K - VI Zamiejscowego Wydziału Cywilnego w L z zapytaniem, czy toczy się postępowanie dotyczące ww. działki.
W dniu 15 listopada 2013 r. do organu I instancji wpłynęła odpowiedź z Sądu Rejonowego, że pod sygn. akt VI Ns 5/13 toczy się sprawa z wniosku strony
o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości - działki oznaczonej numerem 47, położonej w B, "nabytej przez L D nieformalną umową kupna-sprzedaży z dnia 17 maja 1952 r. o obszarze i w granicach samoistnego posiadania od wyżej wymienionej daty". W dniu 9 grudnia 2013 r. Sąd poinformował Starostę, że postanowienie dotyczące działki nr [...] o powierzchni 0,32 ha zostało uchylone na skutek apelacji do ponownego rozpoznania.
Starosta ocenił, iż prawomocne postanowienie sądowe w przedmiocie stwierdzenia własności nieruchomości działki nr 47, wydane w sprawie VI Ns 5/13, będzie rozstrzygnięciem spornej kwestii i podstawą do wprowadzenia zmian
w ewidencji gruntów i budynków wsi B. Stwierdził, iż w swoim postępowaniu nie może rozstrzygać sporu co do granic i powierzchni nieruchomości, gdyż regulowanie stanów prawnych gruntów przez urzędy, w tym prostowanie ewentualnych omyłek, prowadzone było do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy
o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1982 r. Nr 11, poz. 81), zaś sprawy rozgraniczeń nieruchomości prowadzone są przez Urzędy Gmin i sądy powszechne. Zgodnie z § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego
i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
(Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454, zwane dalej: "rozporządzeniem z 2001"), do zadań Starosty związanych z prowadzeniem ewidencji gruntów należy utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. § 45 pkt 1 rozporządzenia stanowi, że aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych.
W konsekwencji organ I instancji stwierdził, że nie ma możliwości rozpatrzenia wniesionych zastrzeżeń w innym trybie, niż aktualizacja ewidencji gruntów, która następuje poprzez wprowadzenie w niej zmian na podstawie uzyskanych odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych. Zatem, wobec toczącego się postępowania sądowego w Sądzie Rejonowym w K w VI Zamiejscowym Wydziale Cywilnym w L w sprawie o sygnaturze VI Ns 5/13 dotyczącego aktualizacji danych w ewidencji niezbędnym jest zawieszenie przedmiotowego postępowania administracyjnego do czasu zakończenia ww. postępowania sądowego.
W zażaleniu złożonym na powołane rozstrzygnięcie (i jego uzupełnieniu
z dnia 21 lutego i 7 marca 2014 r.) strona wniosła o jego uchylenie z uwagi na naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 § 1 k.p.a. oraz zwrócenie sprawy organowi
I instancji do rozpoznania i wydania decyzji merytorycznej. Zdaniem skarżącej,
w postanowieniu, poza brakiem wskazania jaka okoliczność prawna, występująca
w przedmiotowej sprawie, ma charakter zagadnienia wstępnego, określonego w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., brak jest również wskazania na istnienie drugiej przesłanki określonej w art. 100 § 1 k.p.a. W postanowieniu nie wskazano także, że równocześnie z zawieszeniem Starosta wystąpił do sądu rejonowego
o rozstrzygnięcie kwestii, którą uznał za zagadnienie wstępne. Skarżąca uznała, że brak spełnienia w niniejszej sprawie obligatoryjnych przesłanek, określonych w art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 §1 k.p.a., czyni zawieszenie postępowania administracyjnego niedopuszczalnym. Nie zgodziła się ze Starostą, że prawomocne orzeczenie sądowe w sprawie o stwierdzenie własności działki rolnej nr 47 jest zagadnieniem wstępnym dla przedmiotowej sprawy. Wskazała nadto, że orzeczenie Sądu w sprawie VI Ns 5/13, które zapadnie w przyszłości, z całą pewnością nie będzie zawierać rozstrzygnięć z zakresu działania i kompetencji nadzorczych Starosty, określonych
w art. 7d ustawy Prawo geodezyjne z dnia 17 maja 1989 r.
Podała także, iż fakt toczącego się postępowania sądowego o uwłaszczenie działki nr 47 nie jest okolicznością nową, gdyż jest on znany organowi I instancji od kilku lat.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.
W uzasadnieniu postanowienia, po przestawieniu stanu sprawy, organ odwoławczy wskazał, iż nieruchomość, będąca przedmiotem niniejszego postępowania, w ewidencji gruntów i budynków obrębu B opisana jest jako działka nr [...] o powierzchni 0,32 ha. W rejestrze ewidencji gruntów w pozycji rejestrowej G 87, prowadzonej dla tej nieruchomości, wpisany jest jako samoistny posiadacz D L, syn F i M. Zapis ten wskazuje na brak dokumentu legitymującego wskazanego posiadacza jako właściciela gruntów. Ze zgromadzonego materiału w sprawie ustalono, że zapis taki istnieje od 1966 r., tj. od momentu założenia ewidencji gruntów i budynków dla wsi B. Ewidencja ta została założona w oparciu o pomiary geodezyjne całej wsi, wykonane w 1966 r. Dokumentację z pomiaru skompletowano w operat techniczny, znajdujący się
w zasobie geodezyjnym w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej
i Kartograficznej w L. Na jej podstawie dla obrębu B opracowano mapę ewidencji gruntów i założono część opisową, jaką jest rejestr ewidencji gruntów. Założenie ewidencji gruntów poprzedzone było ustaleniem stanu władania,
a następnie jego ogłoszeniem. Wszelkiego rodzaju zgłoszone niezgodności co do granic, powierzchni czy użytkowania w ustaleniu stanu władania można było wnosić w formie zastrzeżeń, które następnie były rozpatrywane i w przypadkach uzasadnionych następowała ich weryfikacja. L D nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń, również nie brał udziału przy ustalaniu czy ogłoszeniu stanu władania.
W aktach z pomiaru stanu władania nie odnaleziono informacji wskazującej, by ww. przedłożył geodecie nieformalną umowę kupna - sprzedaży, o jakiej mówi w licznej korespondencji skarżąca. Taki stan rzeczy wskazuje, że dla potrzeb założenia ewidencji gruntów pomierzono granice faktycznego użytkowania, zidentyfikowane przez geodetę na gruncie w chwili pomiaru. Ustalenia te, pomimo upływu ok. 45 lat posiadania samoistnego gruntów w granicach działki ewidencyjnej oznaczonej nr 47, nie były nigdy kwestionowane przez L D czy jego spadkobierców. Do ewidencji gruntów nie został przedłożony żaden dokument potwierdzający prawo własności do gruntu. Tym samym w operacie ewidencji gruntów przedmiotowy grunt nadal pozostaje gruntem o nieustalonym stanie prawnym. Jak wynika z danych zawartych w ewidencji gruntów, działki sąsiednie o numerach: [...] posiadają uregulowany stan prawny, udokumentowany prawomocnymi tytułami prawnymi, takimi jak: akty własności ziemi, księgi wieczyste i postanowienia sądowe.
W tej sytuacji, żądana przez stronę zmiana granic działki [...] wiązałaby się ze zmianą zasięgu własności działek sąsiednich, wynikającego z tytułów prawnych.
Organ odwoławczy wskazał, że sprawy prowadzenia ewidencji gruntów
i budynków reguluje ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne
i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm., zwana dalej: "p.g.k.") oraz przepisy wykonawcze zawarte w rozporządzeniu z 2001 r. W myśl art. 20, art. 22 i art. 24 p.g.k., ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym
i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach. Jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości i zawiera jedynie dane wynikające z tytułów własności. Tym samym ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Nie kształtuje zatem nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej. Ewidencja gruntów powinna być utrzymywana w stałej aktualności nie tylko co do stanu faktycznego, ale i prawnego. Zmian przedmiotowych
i podmiotowych dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych lub innych dokumentów posiadających moc dowodową dla ustalenia prawa własności.
Dokonanie zmian w operacie ewidencji gruntów możliwe jest zatem jedynie przez udokumentowanie przez osobę zainteresowaną rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi z ewidencji z danymi wynikającymi z przedłożonych dokumentów,
o których mowa powyżej. W toku dotychczasowego postępowania w sprawie skarżąca nie przedłożyła dokumentów, obligujących organ do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów. W składanych w trakcie postępowania pismach skarżąca powołuje się na dokumenty sprzed założenia ewidencji gruntów (akt notarialny
z 1946 r., nieformalna umowa sprzedaży z 1952 r.) oraz przedstawia sposób użytkowania przedmiotowych gruntów inny niż zarejestrowany jest w ewidencji gruntów. Dopiero prawomocne rozstrzygnięcie sądu cywilnego mogłoby stać się podstawą zainicjowanych przez skarżącą zmian. Prawo własności do gruntów
w określonych granicach, ustalone w postępowaniu sądowym, pozwoli na wprowadzenie ewentualnych korekt granic istniejących w ewidencji gruntów
i budynków.
Organ odwoławczy za niezasadny uznał więc argument zażalenia, dotyczący obrazy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Do czasu zakończenia sprawy VI Ns 5/13, jak również sprawy o sygnaturze I C 58/09 tego samego Sądu (dotyczącej wydania części działki nr [...]), organ prowadzący ewidencję gruntów nie ma możliwości korekty granic działki nr [...], gdyż grunty sąsiednie posiadają uregulowany stan prawny. Nie uznał także zarzutu naruszenia art. 100 § 1 k.p.a. podając, iż Starosta posiada wiedzę na temat toczącego się na wniosek strony postępowania w sądzie cywilnym w sprawie przedmiotowych działek. Organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie ma potrzeby ani obowiązku występowania do odpowiednich organów o ustalenie właściciela czy granic działki. Sprawy własności regulują sądy cywilne na wniosek zainteresowanego. Organ prowadzący ewidencję gruntów, po jej założeniu, jedynie aktualizuje dane ewidencyjne wynikające z odpowiednich dokumentów, do których między innymi należą wyroki sądów cywilnych. Dokumenty te winny być dostarczone przez osobę wnioskującą o zmianę danych ewidencyjnych.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego złożyła skarżąca, wnioskując o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego je postanowienia. Uzasadniając skargę strona podtrzymała argumenty prezentowane w zażaleniu oraz podała, iż informacje uzyskane z sądu rejonowego zostały źle zrozumiane przez Starostę, bowiem w sprawie VI Ns 5/13 nie zapadło żadne postanowienie, które zostało uchylone. Jest to jedyna sprawa dotycząca działki nr [...], tocząca się aktualnie pod tą sygnaturą, po uwzględnionej apelacji w tej sprawie, toczącej się uprzednio pod sygnaturą I Ns 40/09.
Uważa, iż orzekające w sprawie organy dopuściły się obrazy art. 97 § 1 pkt 4
i art. 100 § 1 k.p.a., ponieważ nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do ich zastosowania. Zawieszenie postępowania administracyjnego bez zbadania podstawowych kwestii rozstrzyganej sprawy jest bezzasadne.
Podniosła, iż zaskarżone postanowienie MWINGK jest wadliwe, jego uzasadnienie nie zawiera podstawowych elementów ustaleń określonych w art. 107 § 3 k.p.a., nie wskazuje dowodów, na których oparte są ustalenia stanu faktycznego. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie wskazuje i nie odwołuje się do faktycznej zawartości materiału dowodowego zebranego w sprawie, np. treści dokumentów i treści pism stron skarżących oraz do pism organów administracji I i II instancji. Ogranicza się do stwierdzenia, że korespondencja strony była liczna i stanowiła podstawę wszczęcia postępowania w sprawie "zmian" w ewidencji wsi B. Tendencyjnie i ze szkodą dla ustaleń rzeczywistych okoliczności faktycznych i prawnych
w rozstrzyganej sprawie, nie zauważa się, że równie liczna jest korespondencja organów administracji. Zarówno skarżącej, jak i organowi I instancji narzucone zostało traktowanie pism ze skargami jako wniosku o zmianę danych w ewidencji
i nakaz załatwienia ich w trybie art. 22 ust. 3 p.g.k.
W dalszej części skargi strona odniosła się do przebiegu postępowania
w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków.
W odpowiedzi na skargę MWINGiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Istotnym dla rozpoznania niniejszej sprawy jest ustalenie zasadności zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie wprowadzenia zmian
w ewidencji budynków i gruntów do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed sądem cywilnym w zakresie własności spornej działki nr [...].
Kwestia zawieszenia postępowania administracyjnego jest uregulowana w art. 97-103 k.p.a. Zawieszenie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową służącą zapewnieniu racjonalności postępowania. Instytucja ta ma zastosowanie, gdy na skutek zdarzenia zaistniałego w toku postępowania, to postępowanie dotknięte jest brakiem niepozwalającym na jego dalsze prowadzenie; istnieje jednak możliwość jego usunięcia i podjęcia dalszego postępowania administracyjnego. Zawieszenie postępowania administracyjnego oznacza więc, co do zasady, przejściowe przerwanie czynności procesowych, występujące
w granicach czasowych istniejącego stosunku administracyjno-procesowego, oparte na oznaczonej przepisami ustawy usuwalnej przeszkodzie (podstawie zawieszenia postępowania), ukierunkowane na zapewnienie prawidłowości podejmowanych czynności procesowych (zob. G. Łaszczyca: Zawieszenie ogólnego postępowania administracyjnego, Zakamycze 2005, s. 19-34).
Podstawę prawną kwestionowanego postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie stanowił art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie
z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
W doktrynie prawa wskazuje się, iż zawieszenie na tej podstawie uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek: postępowanie administracyjne jest
w toku, rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania administracyjnego zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte (zob. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wydanie 9, wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 456). Natomiast przez pojęcie "zagadnienia wstępnego" rozumieć należy sytuację, w której rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji wymaga rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd kwestii prawnej, a więc stwierdzenia w drodze decyzji lub orzeczenia sądu określonego i pewnego stanu prawnego lub od stworzenia takim orzeczeniem lub decyzją określonej sytuacji prawnej, bez której nie jest możliwe w ogóle rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w innym postępowaniu, które z tej przyczyny ma ulec zawieszeniu. Podkreślić należy, że zagadnienie wstępne to zagadnienie
o charakterze materialnoprawnym. O istnieniu kwestii prejudycjalnej decyduje jej związek z aktualnie rozpatrywaną sprawą administracyjną i charakter stosowanych
w niej norm prawa materialnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Lu 420/08).
Zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy prawidłowo oceniły, iż kwestią wymagającą wstępnego wyjaśnienia jest zagadnienie uprawnień właścicielskich do działki nr [...], tym bardziej, że organ odwoławczy w kasatoryjnej decyzji z dnia 31 marca 2011 r. nakazał zbadanie wszystkich kwestii podnoszonych przez strony
w postępowaniu zainicjowanym przez skarżącą odnośnie dokonania zmian danych
w ewidencji gruntów wobec ww. działki.
W trakcie postępowania wyjaśniającego w sprawie wszczętej na skutek wielokrotnych pism skarżącej zmierzających do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów odnośnie powierzchni działki nr [...] (0,78 ha zamiast 0,32 ha), organ
I instancji ustalił, iż przed Sądem Rejonowym w K w sprawie sygn. akt VI Ns 5/13 toczy się postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącej o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości – działki nr 47, położonej w B, gmina L. Z nadesłanego przez Sąd cywilny wniosku skarżącej z dnia 16 stycznia 2009 r. (data wpływu na biuro podawcze Sądu) wynika, że wniosła ona o stwierdzenie nabycia własności ww. działki rolnej nr [...], nabytej przez jej ojca L D nieformalną umową kupna-sprzedaży z dnia 17 sierpnia 1952 r. o obszarze
i w granicach samoistnego posiadania od ww. daty.
Zgodnie z § 46 ust. 1 rozporządzenia z 2001 r., dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i § 11, zgodnie zaś z § 44 pkt 2 tego aktu, do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi.
Zgodnie z regulacją art. 20 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 p.g.k., ewidencja gruntów obejmuje, w zakresie gruntów ich położenie, granice, powierzchnię, rodzaj użytków gruntowych oraz ich klasy gleboznawcze, oznaczenie ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeśli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych lub samorządowych – inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty. Stosownie do § 46 ust. 2 rozporządzenia z 2001 r. podstawę wprowadzenia danych do operatu ewidencyjnego stanowią prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne, akty normatywne, opracowania geodezyjne i kartograficzne, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego
i kartograficznego, zawierające wykazy zmian danych ewidencyjnych, dokumentacja architektoniczno-budowlanej gromadzona i przechowywana przez organy administracji publicznej, ewidencja publiczna prowadzona na podstawie innych przepisów, na mocy § 12 ust. 1 i § 46 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia dane dotyczące właścicieli nieruchomości wpisuje się w operacie ewidencji gruntów na podstawie wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądu, umów zawartych w formie aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, dyspozycji zawartych w aktach normatywnych.
Analiza tych przepisów dowodzi, na co też zwraca jednolite orzecznictwo sądowe, że zapisy w ewidencji mają charakter techniczno-deklaratoryjny. Organy ewidencji rejestrują jedynie stany prawne, ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii będących podstawą wpisu, jak i uprawnień wnioskodawcy lub innych osób do gruntu, budynku lub lokalu. Dlatego też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 1993r. II SA 1155/92, ONSA 1994/2/61, wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 marca 2008r., IV SA/Wa 94/08, Lex nr477578, wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 1998r., II SA 258/98, Lex nr 41288, wyrok
z dnia 20 sierpnia 1998r., II SA 766/98, Lex nr 82005).
Co więcej, dokonując aktualizacji ewidencji organy ewidencyjne nie są uprawnione do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów stanowiących źródło ujawnionych w niej praw, wydanych przez uprawnione do tego podmioty (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 marca 2008r., II SA/GL 643/07, Lex nr 485843), jak i treści dokumentów stanowiących źródło wpisu innych danych w ewidencji, tj. rodzaj użytków gruntu. Postępowanie ewidencyjne służy bowiem ewidencjonowaniu bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach i ma wyłącznie charakter informacyjny. Służy ono jedynie aktualizowaniu danych w ewidencji na podstawie innych dokumentów sporządzonych w przewidzianej przez prawo formie
i uprawniony do tego podmiot. Ewidencja stanowi odzwierciedlenie aktualnego stanu prawnego nieruchomości.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca zainicjowała przed sądem cywilnym postępowanie w zakresie stwierdzenia nabycia własności nieruchomości działki nr [...]. Rozstrzygnięcie stanu prawnego tej nieruchomości, w ocenie Sądu, jest zagadnieniem wstępnym w prowadzonym postępowaniu ewidencyjnym w sprawie dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. Uznać zatem należy, iż bez rozstrzygnięcia o uprawnieniach właścicielskich do będącej przedmiotem niniejszego postępowania nieruchomości, wydanie decyzji nie jest możliwe. Istnieje przy tym wyraźny związek przyczynowy pomiędzy tymi rozstrzygnięciami. Związek ten tkwi w skutkach orzeczenia sądowego, którego treść warunkuje dalsze postępowanie w sprawie. Wydanie w przedmiotowej sprawie prawomocnego orzeczenia przez sąd cywilny będzie miało zatem bezpośredni wpływ na rozpatrzenie wniosku o zmianę danych w ewidencji (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 30/08, publ. cbois).
Zdaniem Sądu, niezasadny jest również zarzut skargi odnośnie naruszenia przez organy administracji art. 100 § 1 k.p.a., ponieważ ten przepis nie ma w tej sprawie zastosowania. Organ I instancji nie musi równocześnie z zawieszeniem postępowania administracyjnego zwracać się do właściwego organu lub sądu
o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, bowiem o zawiśnięciu przed sądem cywilnym istotnej dla przedmiotowego postępowania sprawy dowiedział się jeszcze przed wydaniem zaskarżonego postanowienia.
Ww. okoliczności, w ocenie Sądu, uzasadniały podjęcie rozstrzygnięć
w przedmiocie zawieszenia postępowania. Sąd nie dopatrzył się przy tym naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
Na marginesie należy zauważyć, że rozważania organu odwoławczego
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odnośnie znaczenia dla przedmiotowego postępowania sprawy Sądu Rejonowego w K
o sygnaturze I C 58/09 nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia w sytuacji utrzymania w mocy postanowienia organu I instancji o zawieszeniu postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy tego Sądu o sygnaturze I Ns 5/13. Materiały z postępowania cywilnego w sprawie I C 58/09, w szczególności dokumentację geodezyjną, organ administracji może wykorzystać w stosownym zakresie, ale to nie zakończenie tej sprawy było zagadnieniem wstępnym, powodującym zawieszenie przedmiotowego postępowania administracyjnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło