VIII SA/Wa 632/25
WyrokWSA w Warszawie2025-11-12
Skład orzekający: Iwona Owsińska-Gwiazda, Justyna Mazur, Iwona Szymanowicz-Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze mogło odmówić stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, jeśli strona w terminie złożyła wniosek o przekazanie sprawy do sądu powszechnego?Ratio decidendi
Decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości, wydana na podstawie art. 33 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, traci moc wiążącą z chwilą złożenia przez stronę żądania przekazania sprawy do sądu powszechnego. W związku z tym, postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności takiej decyzji staje się bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie powinno rozpatrywać wniosku o stwierdzenie nieważności merytorycznie, lecz umorzyć postępowanie.Stan faktyczny
Skarżąca E. P. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. zatwierdzającej przebieg granic nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że decyzja organu pierwszej instancji nie była dotknięta wadami kwalifikowanymi. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące naruszenia prawa geodezyjnego i własności. W trakcie postępowania administracyjnego, skarżąca złożyła wniosek o przekazanie sprawy do rozpoznania sądowi powszechnemu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. i umorzył postępowanie administracyjne.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, , Protokolant Specjalista Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 27 czerwca 2025 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia przebiegu granic uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie administracyjne.
Przedmiotem skargi E. P. (dalej: skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z 27 czerwca 2025 r. znak: [...], po rozpoznaniu wniosku E. P. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z 28 marca 2025 r. znak [...] zatwierdzającej ustalony na podstawie zebranych dowodów, przebieg granicy pomiędzy nieruchomościami położonymi w R. przy ul. S., arkusz [...], obręb [...]-[...]tj.: a) nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] stanowiącą współwłasność E. P., M. T. P., J. A. i S. małż. Z. a nieruchomościami sąsiednimi: nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] stanowiąca współwłasność E. P. i M. T. P., nieruchomością w skład której wchodzi działka nr [...] stanowiącą współwłasność J. A. i S. małż. Z., nieruchomością w skład której wchodzi działka [...] stanowiącą współwłasność J. G. Ś., J. Z. Ś., A. Ś., nieruchomością w skład której wchodzi działka nr [...] stanowiącą własność M. I. B., według linii wyznaczonej przez punkty graniczne oznaczone numerami [...], zgodnie z protokołem granicznym z 24 stycznia 2024 r. i szkicem granicznym załączonym do operatu rozgraniczeniowego, przyjętego do PZGiK z dnia 22 lutego 2024 r. pod nr [...]; b) nieruchomością oznaczoną jako działka [...] stanowiąca współwłasność E. P. i M. T. P., a nieruchomością w skład której wchodzi działka nr [...] stanowiącą współwłasność J. A. i S. małż. Z. według linii wyznaczonej przez punkty graniczne oznaczone numerami [...], zgodnie z protokołem granicznym z 24 stycznia 2024 r. i szkicem granicznym załączonym do operatu rozgraniczeniowego, przyjętego do PZGiK z dnia 22 lutego 2024 r. pod nr [...].
W/w decyzją SKO odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z 28 marca 2025 r. znak [...] Prezydenta Miasta R..
W uzasadnieniu SKO wskazało m. in., iż E. P. wnioskiem z dnia 15.04.2025 r., uzupełnionym pismem z 22.04.2025 r., zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławcze w R. o stwierdzenie nieważności w/w decyzji z dnia 28.03.2025 r. We wniosku wskazała między innymi, że decyzję wydano na podstawie nieprawdziwych ustaleń faktycznych, bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa, w tym jej i współwłaściciela działek [...] [...] M. P. prawa własności do części działek [...] i [...], a także z rażącym naruszeniem art. 12b ust. 4 i 5 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez pozytywną weryfikację dokumentów sporządzonych przez firmę [...] M. O., podczas gdy prace geodezyjne wykonane zostały z rażącym naruszeniem prawa przepisów ustawy pgik oraz rozporządzenia w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Przede wszystkim nieprawdziwe są ustalenia, iż wszczęcie procedury rozgraniczeniowej nastąpiło na jej wniosek, gdyż organ tylko pozornie stwierdził w postanowieniu z 11.09.2023 r., że postanawia wszcząć postępowanie o rozgraniczenie na jej wniosek. Pominął w postanowieniu istotny dla rozstrzygnięcia fakt, że zgodnie z jej wnioskiem rozgraniczenie to powinno nastąpić zgodnie ze stanem prawnym wskazanym na mapie do celów sądowych przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 24.08.2004 r. za numerem [...], czyli zgodnie z punktami granicznymi i ich współrzędnymi oraz liniami granicznymi zawartymi na tej mapie, zgodnie z którą Sąd Rejonowy w R. stwierdził nabycie prawa własności działki [...] oraz działek [...] i [...]. To ten stan prawny powinien być respektowany, a nie tylko poddawany analizie, jak stwierdził organ w decyzji. Ani upoważniona firma ani organ z rażącym naruszeniem prawa nie uszanowały ostatniego stanu prawnego ukształtowanego przez postanowienie Sądu Rejonowego w R. z 28.09.2004 r. sygn. akt I Ns [...] i mapę do celów sądowych przyjętej do PZGiK 24.08.2004 r. za numerem [...]. Organ bezpodstawnie odmówił uzupełnienia postanowienia o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego. Decyzja z dnia 28.03.2025 r. została wydana bez podstawy prawnej i jest nieważna. Organ nie ma prawa dowolnie interpretować wniosków i twierdzeń strony i narażać ją z tego powodu na duże koszty. Jest to też rażąco sprzeczne z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego zawartego m.in. w art. 7, 8 ust. 1, 9 kpa. Organ w powyżej opisanej sytuacji powinien odmówić wszczęcia postępowania o rozgraniczenie nieruchomości zgodnie z punktami granicznymi i ich współrzędnymi wskazanymi przez wnioskodawczynię we wniosku o rozgraniczenie. Ponadto skarżąca komunikowała organowi, że nie chce rozgraniczenia innego niż zgodnego z punktami granicznymi i ich współrzędnymi oraz liniami granicznymi zawartymi na mapie do celów sądowych. Nieprawdziwe są ustalenia organu jakoby czynności rozgraniczeniowe zostały wykonane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, podczas gdy zostały one wykonane z rażącym naruszeniem prawa bez respektowania ostatniego wyżej opisanego stanu prawnego i bez stabilizacji granic, na którą to stabilizację nie jest wymagana zgoda właścicieli działek. Firmie przeprowadzającej czynności rozgraniczeniowe nie przysługuje wynagrodzenie z tytułu wystawionej faktury, a organ z rażącym naruszeniem art. 12b ust. 4 i 5 pozytywnie zweryfikował dokumentację przedłożoną przez firmę M. O. i przyjął ją do PZGiK oraz przyznał wynagrodzenie. Wbrew twierdzeniom organu upoważniona firma żadnej granicy nie ustaliła zgodnie z ostatnim stanem prawnym, czyli zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w R. z 28.09.2004 r. sygn. akt I Ns [...]. Organ bezpodstawnie uznał inne dokumenty niż przedstawione na mapie do celów sądowych naruszające prawo własności działek [...] i [...] za dowody potwierdzające ustalony przebieg granic, rażąco naruszając art. 33 ustawy pgik. Organ pozbawił skarżącą i współwłaściciela działek [...] i [...] M. P. części prawa własności. Decyzja z 28.03.2025 r. jest również nieważna z tego powodu, że na szkicu granicznym, na który powołuje się organ nie oznaczono punktów granicznych i nie wiadomo czego dotyczą dane liczbowe zawarte na szkicu granicznym. Zdaniem skarżącej organ rażąco naruszył art. 61 a kpa, nie odmawiając postanowieniem wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego na jej wniosek.
SKO w R. przytoczyło treść art. 156 § 1 kpa i stwierdziło, że przepis ten określa zamknięty katalog przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Podniosło, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym, stanowiącym formę nadzoru, a jego przedmiotem jest wyłącznie ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Wskazało, że organ rozstrzygając w trybie nieważnościowym nie rozstrzyga sprawy co do istoty (merytorycznie), nie prowadzi postępowania dowodowego, nie dokonuje ponownej oceny zebranego materiału dowodowego, jak to czyni w trybie zwykłym, ale przeprowadza weryfikację ostatecznej decyzji z jednego punktu widzenia, a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 K.p.a. W związku z tak zakreślonymi granicami postępowania organ nie gromadzi nowych dowodów, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Tak więc badany jest stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności.
Kolegium stwierdziło, że E. P. wnioskiem z 9.02.2023 r. wystąpiła do Prezydenta Miasta R. o rozgraniczenie nieruchomości położonych w R. przy ulicy S., tj. pomiędzy działką oznaczoną Nr [...] a działkami oznaczonymi Nr Nr [...] oraz działką Nr [...] a działką Nr [...]. Organ I instancji postanowieniem z 11.09.2023 r. znak; [...] wszczął postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące ustalenia przebiegu granic pomiędzy tymi nieruchomościami. Rozgraniczenie nieruchomości unormowane jest w ustawie z 17 maja 1989r. prawo geodezyjne i kartograficzne (j. t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm.). SKO przytoczyło treść art. 29, 31, 33 w/w ustawy. Wskazało, że Organ pierwszej instancji decyzją z 28.03.2025 r. znak: [...]. AO, sprostowaną postanowieniem z dnia 25.04.2025 r. znak: [...], na podstawie art. 33 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne zatwierdził ustalony na podstawie zebranych dowodów, przebieg granicy pomiędzy wskazanymi wyżej nieruchomościami. Organ I instancji 29.04.2025 r. przekazał Sądowi Rejonowemu w R. akta sprawy Nr [...] z rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości, ponieważ skarżąca jako strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy wystąpiła z żądaniem przekazania sprawy do Sądu.
Podniosło, że Prezydent Miasta R. do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych upoważnił geodetę uprawnionego M. O. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą [...]. M. O.. Po dokonaniu oceny prawidłowości postępowania wykonawcy prac pod względem formalno – prawnym, kontroli w trybie weryfikacji dokumentacji pod względem technicznym operat techniczny wpisano do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dla miasta R. dnia 22.02.2024 r. pod Nr [...]. Kolegium stwierdziło, że geodeta prowadzący rozprawę graniczną jest zobowiązany do nakłaniania stron do zawarcia ugody. Z przedłożonej dokumentacji rozgraniczeniowej wynika, że strony zostały zawiadomione prawidłowo o terminie ustalenia przebiegu granic. Czynności ustalenia granic zostały wykonane 24.01.2024 r. przy udziale stron. Uczestnikom przedstawiono istniejące dokumenty dotyczące określenia przebiegu granic nieruchomości, następnie wyznaczono punkty graniczne i zamarkowano drewnianymi palikami, po czym poproszono o wyrażenie stanowiska co do wskazanego przebiegu granic. Punktów [...],[...] nie markowano palikami ze względu na to, że są to słupki ogrodzenia. Skarżąca nie zgodziła się z przebiegiem granic, pozostałe strony nie wniosły zastrzeżeń i uwag. W odniesieniu do odcinków granic będących przedmiotem rozgraniczenia dokumenty są kompletne, wzajemnie spójne, a sposób określenia współrzędnych punktów granicznych spełnia wymagane kryteria dokładności. Dokumenty archiwalne pozwalają na jednoznaczne odtworzenie przebiegu granic. Granica pomiędzy punktami [...]-[...] biegnie wzdłuż trwałego ogrodzenia, w punkcie nr [...]płot w odległości około 20 cm od punktu, granica pomiędzy punktami [...]- [...]biegnie wzdłuż trwałego ogrodzenia, granica pomiędzy punktami [...]- [...] biegnie po istniejącej bramie, granica pomiędzy punktami [...]- [...] biegnie wzdłuż drewnianego płotu, przęsła płotu w odległości około 15-18 cm od granicy, granica pomiędzy punktami [...]- [...] biegnie wzdłuż płotu z metalowej siatki. Pomimo dążenia do ugodowego rozstrzygnięcia sporu skarżąca nie zgodziła się z wyznaczonymi granicami, nie wskazała w sposób jednoznaczny przebiegu granic, odmówiła podpisania protokołów.
SKO zauważyło, że organ prowadzi postępowanie rozgraniczeniowe wyłącznie w oparciu o materiały wykonane w ramach pracy geodezyjnej przez uprawniony podmiot wykonawstwa geodezyjnego - geodetę uprawnionego. Wykonawca tych prac otrzymuje wszelkie materiały geodezyjne niezbędne do przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego podczas zgłoszenia tej pracy w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w R. i dokonuje ich analizy. Geodeta bierze pod uwagę dokumenty, które otrzymał z Ośrodka. Jak wynika z operatu [...] wykonanego w ramach prowadzonego postępowania, dokumentacja, tj. mapa do celów sądowych przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 2 sierpnia 2024 r. pod numerem [...]- [...], na którą powołuje się P. E. P. była przedmiotem analizy przez geodetę uprawnionego przy wykonywaniu prac rozgraniczeniowych. W ocenie SKO, w przedmiotowej sprawie nie doszło więc do rażącego naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności decyzji z 28.03.2025 r., sprostowanej postanowieniem z 25.04.2025 r. znak: [...].
W świetle powyższego Kolegium uznało, że decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z obowiązującymi w dacie jej wydania przepisami regulującymi zatwierdzenie ustalonej na podstawie zebranych dowodów, przebieg granicy pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami. Kolegium przeanalizowało w/w decyzję również pod kątem zaistnienia pozostałych przesłanek określonych w art. 156 § 1 K.p.a. i nie stwierdziło występowania innych wad kwalifikowanych wskazanych w tym przepisie. Weryfikowana decyzja nie zawiera innych wad mogących powodować jej nieważność, a wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 pkt 1 - 7 K.p.a. Decyzja ta została wydana przez właściwy organ, ma umocowanie w prawie, nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, nie została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, była wykonalna w dniu jej wydania, nie jest nieważna z mocy samego prawa, jej wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą. Kolegium nie dopatrzyło się również naruszenia przepisów prawa proceduralnego.
W skardze na w/w decyzję skarżąca zarzuciła, że decyzja została wydana, z rażącym naruszeniem prawa geodezyjnego tj. art. 12b ust 4 i 5 oraz art. 33 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, par. 3, par. 4 pkt 1 i 3, par, 5 ust 1, 2,3, par. 19 pkt 3, par. 20, par. 22 i par.24 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 14 kwietnia 1999 roku w sprawie rozgraniczania nieruchomości, par. 36-41 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 18 sierpnia 2020 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, oraz przepisów postępowania art. 7, 75 par.1, 76a par.1, 77, 78, 107 par. 3, art. 156 par.1 pkt 2 kpa, których naruszenie powoduje między innymi, że zaskarżona decyzja SKO w R. została wydana na podstawie nieprawdziwych ustaleń faktycznych, z rażącym naruszeniem prawa własności działek [...] i [...] poprzez pozbawienie skarżącej i współwłaściciela działek [...] i [...] M. P. prawa własności do części działek [...] i [...] na rzecz właścicieli działek [...], [...] i [...]. Wskazała, że Organ nadzoru nie rozpatrując w sposób wyczerpujący całego zebranego materiału naruszył przepis art. 7 i 77 par. 1 kpa i nie odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku o stwierdzenie nieważności oraz w uzupełnieniu tego wniosku, nie wyjaśniając dlaczego odmówił wiarygodności dowodom potwierdzającym zasadność zarzutów, co jest rażącym naruszeniem prawa art. 107 par. 3 kpa. Zarzuciła, że SKO podtrzymało nieprawdziwe ustalenia organu I instancji, że wszczęcie procedury rozgraniczeniowej nastąpiło na wniosek skarżącej (str 6 decyzji) pomijając w ślad za organem I instancji istotny fakt, że skarżąca wniosła o rozgraniczenie zgodnie ze stanem prawnym wskazanym na mapie do celów sądowych przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 24-08-2004 r. za numerem [...] czyli zgodnie z punktami granicznymi i ich współrzędnymi, oraz liniami granicznymi zawartymi na tej mapie, zgodnie z którą to mapą Sąd Rejonowy w R. postanowieniem z dnia 28-09-2004 r. sygn. akt I Ns [...] stwierdził nabycie prawa własności rozgraniczanej nieruchomości, czyli działki [...] oraz działek [...] i [...] i tym samym zasięg tego prawa. W związku z tym organ nadzoru z rażącym naruszeniem prawa uznał, że organ I instancji wszczynając postępowanie rozgraniczeniowe na wniosek strony nie naruszył rażąco prawa pomijając wyżej wymienioną istotną część wniosku o rozgraniczenie, w tym również w postanowieniu o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego i odmawiając uzupełnienia tego postanowienia przez wskazanie, że wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego następuje zgodnie z dokumentami wskazanymi we wniosku o rozgraniczenie. Organy nie mają prawa dowolnie interpretować wniosków stron i prowadzić postępowania niezgodnie z wnioskami strony, jest to rażące naruszenie prawa na co wskazuje orzecznictwo sądowoadministracyjne, zwłaszcza, gdy strona z tego powodu zostaje narażona na wysokie koszty. Prowadzenie postępowania niezgodnie z wnioskiem strony jest również rażąco sprzeczne z generalnymi zasadami postępowania administracyjnego zawartymi między innymi w art. 7, 8 ust 1 oraz art 9 kpa. Pominięcie przez organy istotniej części wniosku o rozgraniczenie także w postanowieniu o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego i nieuznanie za rażące naruszenie prawa odmowy uzupełnienia tego postanowienia spowodowało, że organ nadzoru z rażącym naruszeniem prawa nie uznał, że organ I instancji prowadził to postępowanie rozgraniczeniowe bez podstawy prawnej, według swojego uznania, nie biorąc pod uwagę wniosków i twierdzeń strony, nie mając podstawy prawnej do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego z urzędu, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie czyli niestwierdzenie nieważności decyzji z 28-03-2025 r. zatwierdzającej ustalony przebieg granic mimo, że została wydana bez podstawy prawnej.
Organ nadzoru nie rozpatrując w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, pomijając fakt, że skarżąca wniosła o rozgraniczenie zgodnie z ostatnim stanem prawnym ukształtowanym postanowieniem Sądu Rejonowego w R. z dnia 28-09-2004 r. sygn. akt I Ns [...] błędnie uznał, że wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego nie miało cech rażącego naruszenia prawa art. 30 ust 3 ustawy pgik w związku z art. 61a kpa i rażącego naruszenia prawa art. 61a kpa poprzez nieodmówienie wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z wnioskiem, podczas gdy z decyzji organu I instancji z 28 marca 2025 r. wynika, że organ I instancji był przekonany, że wniosek o rozgraniczenie nie zasługuje na uzględnienie, a jego uwzględnienie byłoby naruszeniem prawa między innymi art. 7 kpa, więc w takiej sytuacji organ I instancji był zobowiązany na podstawie art. 61a kpa odmówić wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z moim wnioskiem i umożliwić kontrolę swojej decyzji w postępowaniu instancyjnym i sądowoadministracyjnym, do czego z rażącym naruszeniem prawa organ nadzoru się nie odniósł, a co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
Organ nadzoru pominął też istotne fakty, na które wskazywała skarżąca i które również świadczą o rażącym naruszeniu prawa art. 30 ust 3 ustawy pgik w związku z art. 61a kpa przez wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego niezgodnie z wnioskiem oraz art. 61a kpa przez nieodmówienie wszczęcia postępowania zgodnie z wnioskiem. Organ nadzoru pominął istotny fakt, że organ I instancji z urzędu był w posiadaniu wiedzy, że w ewidencji gruntów i budynków przebieg granic rozgraniczanej nieruchomości nie jest oznaczony zgodnie z punktami granicznymi i ich współrzędnymi wskazanymi na mapie do celów sądowych wskazanej we wniosku o rozgraniczenie, ale zgodnie z innymi dokumentami, które to dokumenty w przedmiotowej decyzji o rozgraniczeniu organ I instancji uznał za dowody potwierdzające przebieg granic rozgraniczanej nieruchomości, a więc organ I instancji nie godził się na rozgraniczenie zgodnie z przebiegiem granic wskazanym we wniosku o rozgraniczenie, był więc zobowiązany do odmowy wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z wnioskiem. O tym, że organ | instancji nie godził się na rozgraniczenie zgodnie z przebiegiem granic wskazanym we wniosku świadczy też istotny fakt, że organ I instancji nie zmienił na wniosek o aktualizację operatu ewidencyjnego oznaczenia przebiegu granic rozgraniczanej nieruchomości działki [...] zgodnie z przebiegiem tych granic wskazanym we wniosku o rozgraniczenie, ani nie potwierdził zgodności przebiegu tych granic z przebiegiem wskazanym we wniosku o rozgraniczenie, natomiast informował w kierowanych do mnie pismach o możliwości wznowienia znaków granicznych, które mogło nastąpić tylko zgodnie z danymi dotyczącymi przebiegu granic znajdującymi się w ewidencji gruntów i budynków, ale niezgodnymi z danymi wskazanymi we wniosku o rozgraniczenie. De facto zostało przeprowadzone wznowienie zamiast rozgraniczenia zgodnie ze wskazanym stanem prawnym, co jest rażącym naruszeniem prawa geodezyjnego skutkującym naruszeniem prawa własności rozgraniczanej nieruchomości działki [...] graniczącej od strony wschodniej z działką [...]. O tym, że organ I instancji nie godził się na rozgraniczenie zgodnie z przebiegiem granic wskazanym we wniosku świadczy też fakt, że organ i instancji pozytywnie zweryfikował dokumentację złożoną przez upoważnioną firmę, która ustaliła przebieg granic rozgraniczanej nieruchomości działki [...] z rażącym naruszeniem prawa geodezyjnego, niezgodnie z aktualnym stanem prawnym wskazanym we wniosku o rozgraniczenie, ale zgodnie z danymi znajdującymi się w ewidencji gruntów i budynków, uznawanymi przez organ za prawidłowe dowody określające przebieg granic rozgraniczanej nieruchomości, ale niezgodne z dokumentami wskazanymi we wniosku o rozgraniczenie. Błędne uznanie SKO, że wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego nie miało cech rażącego naruszenia prawa art. 30 ust 3 ustawy pgik w związku z art. 61a kpa i rażącego naruszenia prawa art. 61a kpa spowodowało naruszenie art. 156 par. 1 pkt 2 kpa i niestwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z 28 marca 2025 r. Z powyższych przyczyn, zdaniem skarżącej, uzasadnione jest stwierdzenie nieważności lub uchylenie przedmiotowej decyzji organu nadzoru.
Skarżąca zarzuciła, że przyjmując niezasadne założenie, że wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego nie miało cech rażącego naruszenia prawa organ nadzoru naruszając art. 7, 75 par. 1, 76a par. 1, 77, 78, kpa dokonał nieprawdziwych ustaleń co do prawidłowości przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego, w wyniku czego naruszył rażąco prawo geodezyjne art. 12b ust 4 i 5, art. 33 ustawy PGiK oraz par. 3, 4 pkt 1 i 3, par. 5 ust 1, 2,3, par. 19 pkt 3, par. 20, par. 22 i par. 24 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 14 kwietnia 1999 roku w sprawie rozgraniczania nieruchomości, par.36-41 rozporządzenia Ministra Rozwoju z 18 sierpnia 2020 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, oraz prawa własności rozgraniczanej działki [...] i działki sąsiedniej od wschodu [...], w konsekwencji także rażąco naruszył art. 156 par. 1 pkt 2 kpa przez niestwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji.
Wskazała, że SKO z naruszeniem art. 75 par. 1 i 78 kpa nie przeprowadzając dowodów wskazanych w piśmie z 30 maja 2025 r. za organem I instancji poczynił niedokładne i nieprawdziwe ustalenia (str. 7) odnośnie błędu literowego w odniesieniu do odcinków granic, sposobu określenia współrzędnych punktów granicznych spełnia wymagane kryteria dokładności. Zarzuciła, że Kolegium nie odniosło się m.in. do zarzutu, że organ I instancji z rażącym naruszeniem prawa uznał, że granice rozgraniczanej nieruchomości z działkami sąsiednimi [...] i [...] są granicami ewidencyjnymi, podczas gdy wszystkie granice rozgraniczanej nieruchomości czyli działki [...] w tym z działkami [...] i [...] są granicami prawnymi wyznaczonymi w terenie przez geodetę uprawnionego w 2004 roku zgodnie z przebiegiem wyznaczonym przez punkty graniczne zawarte na przedmiotowej mapie do celów sądowych przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego kartograficznego w dniu 24-08-2004 r. za numerem [...] zgodnie z którą to mapą Sąd Rejonowy w R. postanowieniem z 28-09-2004 r. sygn. akt INs [...] stwierdził nabycie prawa własności rozgraniczanej nieruchomości ale także działek [...] i zasięg tego prawa. O tym, że granice rozgraniczanej nieruchomości działki [...] są granicami prawnymi, a nie ewidencyjnymi świadczy także fakt, że w granicach pomierzonego stanu użytkowania dokładnie w kwietniu 1976 roku, a nie w latach 1956-70 jak błędnie stwierdził organ I instancji w postanowieniu z 28-03-2025 r. ustalającym koszty postępowania rozgraniczeniowego, nastąpiło nabycie prawa własności przez uwłaszczenie z mocy prawa działki nr [...] (Akt Własności Ziemi [...]) w wyniku podziału której to działki w 2004 roku powstała między innymi rozgraniczana nieruchomość działka [...], działki [...]. Uwłaszczenie działki [...] nastąpiło zgodnie z przebiegiem granic użytkowania wskazanym na mapie wykonanej przez geodetę uprawnionego, która to mapa powstała w wyniku prac geodezyjnych zakończonych operatem nr [...], który został wpisany do ewidencji państwowego zasobu materiałów geodezyjnych i kartograficznych Rejonowego Ośrodka Dokumentacji w R. 08-04-76r. za numerem [...], jak wynika z wyraźnej pieczęci na tej mapie, przebieg granic ustalony w wyniku prac zakończonych tym operatem był obowiązujący w zakresie oznaczenia przebiegu granic w ewidencji gruntów i budynków i granice te w wyniku uwłaszczenia działki [...] stały się granicami prawnymi. Zgodnie z informacją zawartą na tej mapie pomiar szczegółów to znaczy również położenia punktów granicznych odbył się metodą bezpośrednią czyli na gruncie, więc na pewno operat nr [...] zawiera informacje dotyczące współrzędnych punktów granicznych działki [...]. Podział działki [...] w żaden sposób nie wpłynął na przebieg zewnętrznych granic działek [...] powstałych z podziału działki [...], w tym na przebieg granicy z działką [...], która jak wynika z zebranego materiału dowodowego w 2005 roku została podzielona na działki [...], więc przebieg granic rozgraniczanej nieruchomości działki [...] z działkami [...] jest zgodny z przebiegiem granicy działki nr [...] z działką nr [...] która to granica od czasu uwłaszczenia działki [...] jest granicą prawną mimo podziału działek [...]. Tak więc wyżej wymieniony operat nr [...] wraz z mapą, której kopię doręczyłam geodecie podczas prac w terenie są dokumentami, które na podstawie par.3 pkt 2 oraz par. 5 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 14 kwietnia 1999 r. określają przebieg granic prawnych rozgraniczanej nieruchomości działki [...] z działkami [...] i [...] i są dokumentami urzędowymi tak samo jak przedmiotowa mapa do celów sądowych przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego kartograficznego w dniu 24-08-2004 r. za numerem [...] i stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Jednak ani upoważniona firma, ani organ I instancji, ani organ nadzoru, w żaden sposób nie odnieśli się do operatu nr [...] i do mapy będącej istotnym dokumentem tego operatu, mimo iż kopia tej mapy znajduje się w dokumentacji geodezyjnej złożonej przez upoważnioną firmę, jest to rażące naruszenie prawa. Wskazała, że z orientacji zawartej na załączonej kopii mapy nr [...] wynika, że działka [...] z której podziału powstała rozgraniczana nieruchomość działka [...] nie jest wąskim paskiem w stosunku do działek sąsiednich, tak jak to przedstawia nie uwierzytelniona kopia mapy z Miejskiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej bez pieczątki, skali ani klauzuli, z odręcznymi nieautoryzowanymi wpisami, bez potwierdzenia przyjęcia do zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Szerokość działki [...] z której podziału powstała rozgraniczana nieruchomość działka [...] na mapie nr [...] wynosi 27 metrów i jest prawie taka sama jak działki sąsiedniej od wschodu czyli [...] i o 12 metrów większa od szerokości działki sąsiedniej od zachodu [...], która ma szerokość 15 metrów, tak samo jak działka sąsiednia do działki [...] od zachodu nr [...], czyli w sumie obie działki [...] i [...] mają szerokość 30 metrów. Jest to zgodne z orientacją na przedmiotowej mapie do celów sądowych przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego kartograficznego w dniu 24-08-2004 r. za numerem [...]. Rozgraniczenie natomiast nastąpiło niezgodnie z mapą nr [...] zgodnie z którą nastąpiło uwłaszczenie działki [...], z mapą do celów sądowych przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego kartograficznego w dniu 24-08-2004 r. Jest to, zdaniem skarżącej, rażące naruszenie prawa własności rozgraniczanej nieruchomości działki [...] działki [...], o czym świadczy szerokość działek powstałych po podziale działek [...] i [...] na aktualnych mapach, która wynosi po rozgraniczeniu 31,7 metra zamiast 30 metrów. Wskazała, że łączna szerokość działki [...] i [...] na aktualnych mapach po rozgraniczeniu i w terenie wynosi 25 metrów zamiast 27 metrów. Przy dokładnych obliczeniach mogą wystąpić nieznaczne odchylenia około kilku, kilkunastu cm. Podniosła, że o zmianie przebiegu granic rozgraniczanej nieruchomości niezgodnie z zasięgiem prawa własności świadczy adnotacja umieszczona przez Prezydenta Miasta R. w dniu 29-08-2013 r. na przedmiotowej mapie do celów sądowych o treści " Uwaga: W rejestrze ewidencji gruntów i budynków m. R. stan aktualny wyłącznie w zakresie powierzchni działek [...].", a upoważniona firma, organ I instancji, SKO nie odniosły się do tej kwestii. Zarzuciła też, iż dokumentacja geodezyjna nie zawiera wykazu punktów granicznych i ich współrzędnych, przeliczenia powierzchni rozgraniczanej działki [...], wykazu zmian ewidencyjnych, mapy ewidencyjnej uwzględniającej zmiany wprowadzone w wyniku prac rozgraniczeniowych, co również jest rażącym naruszeniem prawa geodezyjnego. Podniosła, że Kolegium nie odniosło się także do zarzutu odnośnie możliwości dowolnej zmiany oznaczenia punktów granicznych, co jest sprzeczne z prawem geodezyjnym, gdyż punkty graniczne w granicach tego samego obrębu powinny mieć format "obręb arkusz-unikalny numer punktu", unikalne numery punktów granicznych powinny być kolejnymi liczbami poczynając od najmniejszej. Zgodnie z prawem geodezyjnym punkty graniczne powinny mieć też odpowiedni wyraz graficzny, a nie spełniają tych wymagań szkice graniczne na podstawie których wydana została decyzja organu I instancji, czego nie dostrzegł organ nadzoru i nie odniósł się do zarzutu w tym zakresie. Na szkicach nie wskazano współrzędnych punktów granicznych co również jest rażącym naruszeniem prawa geodezyjnego i powoduje że nie wiadomo jaki przebieg granic został ustalony i zatwierdzony, do tego zarzutu również nie odniósł się organ nadzoru. Z nieznanych przyczyn z naruszeniem prawa upoważniona firma sporządziła dwa szkice graniczne i dwa protokoły graniczne zamiast jednego. Mimo w/w rażących naruszeń prawa organ I instancji z rażącym naruszeniem art. 33 ustawy PGiK wydał decyzję o zatwierdzeniu ustalonych z rażącym naruszeniem prawa geodezyjnego i prawa własności działki [...] i [...] granic, przy czym nie wiadomo zgodnie z którym szkicem i z którym protokołem ustalono poszczególne granice.
Wskazała, że w postępowaniu nieważnościowym organ nadzoru nie rozstrzyga co do istoty sprawy, ale nie zwalnia to organu od zgromadzenia i przeprowadzenia postępowania dowodowego i wyczerpującego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego w zakresie orzekania, co potwierdza wyrok NSA sygn. akt I OSK 2476/12. Zdaniem skarżącej w świetle przepisów kpa i powyższego wyroku organ nadzoru rażąco naruszył art. 78 kpa w związku art. 75 par. 1 kpa nie uwzględniając żądania zgłoszonego w piśmie z 30 maja 2025 r. przeprowadzenia wskazanych dowodów.
Skarżąca zarzuciła, że istotny wpływ na rozstrzygnięcie organu nadzoru miało niewyłączenie składu orzekającego przez Prezesa SKO w R., który to skład, jak wskazywała we wniosku o wyłączenie, kwestię wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego niezgodnie z jej wnioskiem rozpoznawał wcześniej dwa razy w przedmiocie zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta R. z 17-12-2024 r, znak: [...] odmawiającego zawieszenia postępowania oraz w przedmiocie zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta R. 28-03-2025 r. znak; [...] ustalającego koszty postępowania rozgraniczeniowego i ich podział.
Opisane wyżej rażące naruszenia prawa świadczą również w ocenie skarżącej o tym, że organ wszczął i prowadził postępowanie rozgraniczeniowe niezgodnie z jej wnioskiem by usankcjonować prawnie przebieg granic rozgraniczanej nieruchomości czyli działki [...] niezgodny z zasięgiem prawa własności tej działki nabytym w drodze uwłaszczenia i zatwierdzonym postanowieniem z 28-09-2004 r. sygn. akt I Ns [...] i obciążyć skarżącą wysokimi kosztami rozgraniczenia, co jest rażącym naruszeniem prawa i podstawowych zasad sprawiedliwości społecznej. Takie skutki decyzji są nie do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności na co wskazał NSA w wyrokach sygn. akt III OSK 1956/2021, I OSK 1522/20.
Wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji SKO i decyzji Prezydenta Miasta R. z 28-03-2025 r. znak; [...] lub uchylenie decyzji SKO w R. i stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. lub uchylenie decyzji SKO.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej - p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji (postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych.
Decyzją z 28 marca 2025 r. znak: [...] Prezydent Miasta R. zatwierdził ustalony przebieg granicy pomiędzy nieruchomościami położonymi w R., przy ulicy S., arkusz [...], obręb [...]- [...]stanowiącymi współwłasność skarżącej i uczestników M. P., J. i S. małż. Z.– działka nr [...] a nieruchomościami sąsiednimi: działka [...] stanowiącymi współwłasność skarżącej i uczestnika M. P., działka nr [...] stanowiąca współwłasność uczestników J. i S. małż. Z., działka [...] stanowiąca współwłasność uczestników J. Ś., J. Ś., A. Ś., działka [...] stanowiąca własność M. B. oraz nieruchomością oznaczoną jako działka [...] a nieruchomością [...]. Decyzja ta nie stała się ostateczna, ponieważ skarżąca złożyła wniosek o przekazanie sprawy do Sądu. Pismem z 28 kwietnia 2025 r. (doręczonym 30 kwietnia 2025 r.) organ I instancji przekazał do Sądu Rejonowego w R. żądanie E. P. przekazania sprawy do sądu jako strony niezadowolonej z ustalenia przebiegu granic.
Jednocześnie skarżąca wnioskiem z 15 kwietnia 2025 r., uzupełnionym pismem z dnia 22 kwietnia 2025 r. zwróciła się do SKO w R. o stwierdzenie nieważności w/w decyzji organu I instancji.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z 27 czerwca 2025 r. znak: [...] odmawiająca skarżącej E. P. stwierdzenia nieważności w/w decyzji Prezydenta Miasta R. z 28 marca 2025 r.
Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji ma zastosowanie w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi, a więc gdy nie ma możliwości zaskarżenia ich w trybie zwyczajnym. W niniejszej sprawie istotna jest kwestia czy dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości w sytuacji, gdy strona w wymaganym terminie złożyła jednocześnie wniosek o przekazanie sprawy do rozpoznania sądowi powszechnemu.
Zgodnie z treścią art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, dalej p.g.k., wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. W myśl art. 33 ust. 3 wymienionej ustawy strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi.
W ocenie sądu dla rozstrzygnięcia wymienionej kwestii doniosłe znaczenie ma uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 30 października 2014 r. III CZP 48/14, zgodnie z którą w razie przekazania sądowi sprawy o rozgraniczenie nieruchomości wszczętej na wniosek (art. 33 ust. 3 p.g.k.) wnioskodawcą w postępowaniu sądowym pozostaje osoba, która złożyła wniosek o przeprowadzenie rozgraniczenia. W uzasadnieniu powyższej uchwały Sąd Najwyższy podkreślił że – po przekazaniu sprawy, w wyniku żądania zgłoszonego w trybie art. 33 ust. 3 p.g.k. – postępowanie sądowe stanowi kolejny etap, kontynuację postępowania prowadzonego wcześniej w trybie administracyjnym. Sąd stwierdził, że: "skorzystanie przez stronę postępowania administracyjnego z możliwości żądania przekazania sprawy sądowi należy uznać za czynność otwierającą drogę sądową w sprawie o rozgraniczenie konkretnie oznaczonych nieruchomości. Ten skutek procesowy ma istotne znaczenie dla bytu decyzji administracyjnej określającej przebieg granicy, nie można bowiem przyjmować, że w sprawie, w której została otwarta droga sądowa i o rozgraniczeniu może orzec sąd, mogą pozostawać w mocy skutki wcześniej wydanej decyzji administracyjnej. Istnienie przesłanki procesowej w postaci drogi sądowej w sprawie o rozgraniczenie, będące wynikiem zgłoszenia żądania przekazania sprawy sądowi, wyłącza dokonanie w takiej sprawie rozgraniczenia w trybie administracyjnym. Przejście sprawy o rozgraniczenie do etapu postępowania sądowego powoduje zatem, że decyzja o rozgraniczeniu traci byt. Do stwierdzenia takiego skutku żądania przekazania sprawy sądowi nie jest konieczne istnienie przepisu ustawowego potwierdzającego utratę bytu przez decyzję administracyjną; utrata skutków takiej decyzji jest wynikiem zamknięcia etapu postępowania administracyjnego w związku ze złożeniem przez stronę żądania przekazania sprawy sądowi". W dalszej części rozważań Sąd Najwyższy podkreślił, że w art. 33 ust. 3 p.g.k. ustawodawca nie posługuje się pojęciem wniosek o wszczęcie postępowania o rozgraniczenie przed sądem. Jest to świadomy zabieg legislacyjny, pozostający w związku z podstawową funkcją żądania przekazania sprawy sądowi, jaką jest skutek anulacyjny w odniesieniu do decyzji administracyjnej o rozgraniczeniu. Wniosek o wszczęcie postępowania o rozgraniczenie jest istotny dla wszczęcia postępowania w sprawie o rozgraniczenie, nie tylko postępowania w fazie administracyjnej. W art. 33 ust. 3 p.g.k. jest mowa o przekazaniu sądowi sprawy, w postępowaniu sądowym jest rozpoznawana ta sama sprawa, wszczęta jednym wnioskiem inicjującym to postępowanie. Następnie w uchwale przedstawiono pogląd, że żądanie uiszczenia opłaty sądowej po przekazaniu sprawy sądowi z fazy administracyjnej pod rygorem zwrotu wniosku jest wadliwe. Rozważania zawarte w motywach omawianej uchwały zakończone zostały stwierdzeniem, że: "nawet w razie uznania, że istnieją podstawy do żądania przez sąd uiszczenia opłaty od wniosku pod rygorem jego zwrotu, utrata mocy decyzji administracyjnej w wyniku zgłoszenia przekazania sprawy sądowi oznacza, że prawo do sądu nie zostaje wyłączone. Prawomocny zwrot wniosku, a więc zakończenie postępowania bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, otwierałby możliwość wystąpienia ponownie z wnioskiem o rozgraniczenie nieruchomości, zgodnie z zasadami określonym w Prawie geodezyjnym i kartograficznym".
Pogląd, że decyzja o rozgraniczeniu wydana na podstawie art. 33 ust.1 p.g.k. z chwilą złożenia przez stronę żądania przekazania sprawy do sądu powszechnego traci moc wiążącą (nie uzyskuje ona procesowych i materialnych skutków decyzji ostatecznej) w części objętej tym żądaniem wyraził NSA w wyroku z 7 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2153/13 i z 29 września 1999 r. w sprawie o sygn. II SA 1580/99, Sąd Najwyższy w postanowieniu z 19 stycznia 1998 r., sygn. akt I CKN 423/97, WSA w Poznaniu w wyrokach z dnia 27 września 2006 r., sygn. akt III SA/Po 374/05 i z 25 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1218/14, WSA w Gdańsku w wyroku z 12 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 48/13, WSA w Rzeszowie w wyroku z 11 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 165/15 i WSA w Krakowie w wyroku z 16 września 2010 r. sygn. akt III SAB/Kr 71/09.
Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w wymienionej uchwale 7 sędziów w sprawie sygn. akt III CZP 48/14 oraz w pozostałych wymienionych orzeczeniach.
Tak jak wskazano wyżej w niniejszej sprawie, Prezydent Miasta R. zatwierdził ustalony przebieg granicy. Na wniosek skarżącej sprawa została przekazania do Sądu Rejowego w R., Wydziału Cywilnego. Z chwilą złożenia takiego żądania sprawa rozgraniczenia nieruchomości staje się sprawa cywilną, a sąd powszechny przystępuje do jej pierwotnego i całościowego rozpoznania. Konsekwencją złożenia przez skarżącą żądania, o którym mowa w art. 33 ust.3 P.g.k. jest to, że decyzja Prezydenta Miasta R. utraciła moc wiążącą. Oznacza to, że decyzja nie uzyskała procesowych i materialnych skutków decyzji ostatecznej. W istocie utraciła ona byt prawny. Tym samym, skoro decyzja rozgraniczeniowa utraciła taki byt, to nie można skutecznie żądać stwierdzenia nieważności tej decyzji.
W konsekwencji powyższego za nieprawidłowe uznać należy stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., odmawiające skarżącej stwierdzenia nieważności decyzji rozgraniczeniowej, z przyczyn merytorycznych. W rozpoznawanej sprawie zachodzi bowiem niedopuszczalność prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu. Ustalona w toku wszczętego postępowania niedopuszczalność prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu oznacza bezprzedmiotowość tego postępowania skutkującą jego obligatoryjnym umorzeniem na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Tą bezprzedmiotowość należy widzieć w kontekście materialnoprawnym, bowiem utrata mocy wiążącej decyzji jest szczególnym przypadkiem braku przedmiotu postępowania. Sprawa rozgraniczenia nieruchomości stanowi sprawę administracyjną materialną (w rozumieniu art. 1 pkt 1 K.p.a.) czasowo i warunkowo, o ile – stosownie do treści art. 33 ust. 3 P.g.k. – w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o rozgraniczeniu nieruchomości strona nie zażąda przekazania sądowi powszechnemu sprawy ustalenia przebiegu granicy. Tak jak wskazano wyżej, wobec złożenia takiego żądania, z tą chwilą, sprawa rozgraniczenia nieruchomości staje się sprawą cywilną, a sąd powszechny przystępuje do jej pierwotnego i całościowego rozpoznania. Generalnie sprawy o rozgraniczenie nieruchomości należą do spraw z zakresu prawa cywilnego. Co do zasady do ich rozpoznania są więc powołane sądy cywilne (art. 2 § 1 K.p.c.). Szczególna konstrukcja rozpoznawania tych spraw przyjęta na zasadzie przewidzianej w art. 2 § 1 K.p.c. w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne wyłącza czasowo dopuszczalność drogi sądowej, uzależniając możliwość rozpoznania takiej sprawy przez sąd powszechny od wcześniejszego przeprowadzenia obligatoryjnego postępowania administracyjnego.
W świetle powyższego, odniesienie się do zarzutów skargi uznać należy za bezprzedmiotowe.
Wobec powyższego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję (art. 145 § 1 pkt 1 a p.p.s.a.) i stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, w oparciu o przepis art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło