VIII SA/Wa 640/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...]czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości postanowił: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, K. W. (dalej: "skarżący"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na powołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...]z [...]czerwca 2015 r. Wyjaśnił, że opłata sądowa od skargi ([...]zł) przekracza miesięczne dochody dwuosobowego gospodarstwa domowego skarżącego. Źródłem dochodu jest zaś emerytura małżonków, łącznie w kwocie [...]zł miesięcznie. Jako posiadany majątek wskazał udział w nieruchomości (1/4 domu), mieszkanie o powierzchni 190 m2 ½ udziału w nieruchomości rolnej o powierzchni 1,1 ha. Pismami z 15 i z 30 września 2015 r. skarżący, w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "u.p.p.s.a."), został wezwany do przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych (lokat) obojga małżonków (historia operacji) za ostatnie sześć miesięcy, złożenia wyjaśnień w zakresie sposobu wydatkowania środków finansowych pochodzących ze sprzedaży udziału w nieruchomości ([...]zł) oraz udokumentowania kosztów bieżącego utrzymania. W odpowiedzi na powyższe skarżący między innymi wyjaśnił, że otrzymane środki wyczerpujące ww. kwotę przeznaczył na: spłatę kredytów gotówkowych i pożyczek od rodziny i znajomych (nie udokumentował), [...]zł na zapłatę podatku od nieruchomości, [...]zł na sfinansowanie wesela córki, ok. [...]zł na wydatki związane z regularnym leczeniem sanatoryjnym małżonków. Pozostałe wydatki (nieudokumentowane) stanowiły bieżące potrzeby "dnia codziennego". Nałożony przez Sąd obowiązek wypełnił jedynie w części. Skarżący nie wyszczególnił na żądanie Sądu wysokości wydatków wyczerpujących w całości kwotę [...]zł, w tym nie udokumentował wysokości wydatków z tytułu pomocy prawnej poniesionej w sprawie syna, nie wyjaśnił jaka wolna część środków z tej kwoty pozostała małżonkom do dyspozycji. Postanowieniem z 23 października 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 16 listopada 2015 r. skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu powtórzył okoliczności wskazane uprzednio we wniosku. Podkreślił, że nie posiada środków finansowych na uiszczenie wpisu sądowego od skargi, co udokumentował w jego ocenie w sposób wyczerpujący w przekazanym do Sądu materiale źródłowym. Zgodnie z art. 260 u.p.p.s.a., wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, że utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 255 u.p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, że pozbawiony jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazał on bowiem, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów zainicjowanego postępowania. Po pierwsze, uzupełniając na wezwanie Sądu wniosek, nie załączył wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych potwierdzających zasadność jego wniosku, w szczególności nie udokumentował wyczerpująco sposobu wydatkowania kwoty [...]zł uzyskanej z tytułu sprzedaży w 2010 r. udziału w nieruchomości. Złożył jedynie ograniczone wyjaśnienia w tym zakresie. Dlatego Sąd powziął uzasadnioną wątpliwość czy na dzień wniesienia skargi w niniejszej sprawie kwota ta została w całości wydatkowana przez skarżącego (małżonków) i stan ten uniemożliwia skarżącemu uiszczenie wpisu sądowego od skargi ([...]zł). Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z 24 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 879/15; dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Obowiązkiem strony jest bowiem partycypacja w kosztach postępowania oraz poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Także przyznanie pierwszeństwa zobowiązaniom prywatnoprawnym wnioskodawcy prowadziłoby do ich nieuzasadnionego uprzywilejowania i przerzucenia całości kosztów toczonego postępowania na Skarb Państwa czyli współobywateli. Konieczność ponoszenia tego rodzaju wydatków nie stanowi zatem okoliczności uzasadniającej przyznanie stronie prawa pomocy. Dlatego Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Z akt sprawy wynika bowiem, że oboje małżonkowie osiągają stały miesięczny dochód przekraczający łącznie ponad [...]zł. Skarżący nie należy zatem do kręgu osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Jego sytuacji materialnej nie sposób bowiem utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód na granicy fizycznego przetrwania. Dlatego należało odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 255 u.p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.