VIII SA/Wa 640/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 23 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. z tytułu odpłatanego zbycia nieruchomości postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy K. W. podał, że opłata od skargi przekracza jego dochody z emerytury, która łącznie z emeryturą żony wynosi [...] zł (w załączeniu decyzje potwierdzające wysokość emerytur małżonków). Wobec powziętych wątpliwości co do możliwości płatniczych skarżącego zobowiązano go pismami z dnia [...] i [...] września 2015 r. do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie wyjaśnień i odpowiednich dokumentów. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że środki uzyskane ze sprzedaży w 2010 r. zabudowanej nieruchomości za cenę [...]zł zostały wydatkowane na uregulowanie kredytu gotówkowego, zaciągniętego u znajomych i rodziny, na co brak odpowiedniej dokumentacji, poza tym ok. [...]zł stanowiły wydatki na podatek od nieruchomości, [...]także kosztowało wesele córki, zaś regularne wydatki na wyjazdy do sanatorium i leczenie oszacował na kwotę [...]zł. Pozostałą sumę pochłonęły wydatki na bieżące potrzeby "dnia codziennego", które nie zostały udokumentowane. Do pisma załączył plik faktur za pobyty w uzdrowiskach, fakturę z października 2015 r. za konsultację i badanie lekarskie na kwotę [...] zł oraz wyciągi z rachunku bankowego żony z dodatnim saldem końcowym za poszczególne miesiące 2015 r. oraz listopad – grudzień 2014 r. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04). Jakkolwiek skarżący podobnie jak jego żona utrzymuje się z emerytury to z akt sprawy wynika, że w kwietniu 2010 r. zbył nieruchomość gruntową zabudowaną za cenę [...]zł tj. wielokrotnie przekraczającą ustalony w sprawie wpis od skargi. Złożone natomiast wyjaśnienia, że kwota ta na dzień dzisiejszy uległa wydatkowaniu w całości budzą wątpliwości, zwłaszcza w części w której skarżący nie jest w stanie uprawdopodobnić faktów, na które się powołuje. Jedyne dowody, które wskazują na ponoszenie wydatków to złożone faktury za prywatne pobyty w sanatoriach, co skądinąd w żaden sposób nie potwierdza trudnej sytuacji materialnej małżonków. Za zupełnie gołosłowne natomiast należy uznać oświadczenie, że skarżący współfinansował budowę hotelu i karczmy (za kwotę [...]zł), a jeśli nawet to powstaje pytanie z jakich przyczyn nie czerpie aktualnie dochodów z inwestycji, w którą zainwestował tak duże środki. Okolicznością bezsporną w sprawie jest posiadanie przez skarżącego i jego żonę statusu emerytów, co w żaden sposób we wskazanych okolicznościach nie przesądza o zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uznać zatem należy, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie partycypować w kosztach sądowych nawet jeśli wynoszą ona na obecnym etapie postępowania ponad [...]zł. Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.