VIII SA/Wa 660/12

PostanowienieWSA w Warszawie2012-10-11

Skład orzekający: Monika Kramek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnosądowym, pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem, który posiada znaczące dochody z zatrudnienia i działalności gospodarczej, może zostać zwolniona od kosztów sądowych pomimo posiadania rozdzielności majątkowej, jeśli nie wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla własnego utrzymania i rodziny?
Ratio decidendi
Osoba fizyczna ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnosądowym musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. W przypadku pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem, który posiada znaczące dochody z zatrudnienia i działalności gospodarczej, okoliczność posiadania rozdzielności majątkowej nie zwalnia z obowiązku wykazania trudnej sytuacji materialnej, gdyż małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy, która obejmuje również partycypowanie w kosztach procesowych. Sąd odmówi przyznania prawa pomocy, jeśli wnioskodawca nie udowodni w sposób niebudzący wątpliwości, że jego sytuacja materialna uzasadnia zwolnienie od kosztów sądowych, zwłaszcza gdy posiada znaczący majątek i dochody.
Stan faktyczny
J. A. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. W uzasadnieniu podał, że nie prowadzi działalności gospodarczej, toczy się wobec niego postępowanie upadłościowe, utrzymuje się z wynagrodzenia, a z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej. Wskazał również posiadany majątek, w tym udziały w nieruchomościach i pojazdach. Po wezwaniu do uzupełnienia wniosku, skarżący przedstawił swoje zeznanie podatkowe, zaświadczenia o zatrudnieniu i dochodach żony oraz wyciągi z jej rachunku bankowego. Sąd uznał, że skarżący nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, iż może być zastosowany wyjątek od reguły ponoszenia kosztów sądowych.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 11 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- . W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi J. A. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie prowadzi już żadnej działalności gospodarczej i toczy się wobec niego postępowanie upadłościowe. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małoletnim synem i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę – [...] zł, natomiast z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej. Jako posiadany majątek wymienił udział [...] w nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha, udział [...] w nieruchomościach o powierzchni [...] ha i [...] ha, udział [...] w budynku produkcyjno – biurowym o powierzchni [...] m² i nieruchomości gruntowej – o powierzchni [...] m² oraz dwa ciągniki siodłowe [...] i dwie naczepy [...] o łącznej wartości [...] zł. W wyniku wezwania do uzupełnienia wniosku skarżący nadesłał własne zeznanie podatkowe za 2011 r. z wykazaną stratą w wysokości [...] zł, zaświadczenie o zatrudnieniu w firmie żony i wysokości wynagrodzenia, zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia żony – [...] zł z tytułu zatrudnienia, zeznanie podatkowe PIT – 28 za 2011 r. o wysokości przychodu uzyskanego przez żonę z tytułu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej – [...] zł oraz wyciągi z rachunku bankowego żony za okres ostatnich sześciu miesięcy. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżący ubiega się w tej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych (pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270). Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Redakcja tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności stanu faktycznego, które mogłyby przyczynić się do zastosowania instytucji prawa pomocy. Tym samym to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, a zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności jego zastosowania. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 171/09, publ.: LEX nr 552205). Mając na uwadze przytoczony wyżej reżim prawny, stanowisko judykatury oraz przede wszystkim okoliczności faktyczne uznano, że J. A. nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, iż w jego przypadku może być zastosowany wyjątek od powszechnej reguły jakim niewątpliwie jest instytucja zwolnienia od kosztów sądowych. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, która poza dochodem z tytułu zatrudnienia – ok. [...] zł miesięcznie, prowadzi własną działalność gospodarczą znacznych rozmiarów (przychód za 2011 r. wyniósł [...] zł). W tej sytuacji okoliczność, że małżonkowie posiadają rozdzielność majątkową nie ma znaczenia bowiem zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy. Z tego obowiązku nie zwalnia nawet pozostawanie w rozdzielności majątkowej. (postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r. , sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005). Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 04.12.2008r, sygn. akt I FZ 460/08). Zatem skarżący winien liczyć na wsparcie finansowe żony także w zakresie wymienionych kosztów, tym bardziej, że złożone dokumenty (zeznanie podatkowe, wyciągi z rachunku bankowego) nie potwierdzają, by jej sytuacja materialna była trudna. Poza tym skarżący także nie należy do osób ubogich. Posiada bowiem udziały w nieruchomościach rolnych, gruntowych i budynkowych, jest właścicielem ciągników siodłowych wraz z naczepami zatem nie znajduje się w sytuacji uzasadniającej przerzucenie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa. W tej sytuacji mając na uwadze powyższe, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło