VIII SA/Wa 661/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Krawczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 1 lipca 2025 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga E. M. (dalej również jako: skarżąca, strona) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji, SKO, Kolegium) z 1 lipca 2025 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt babki B. M. w domu pomocy społecznej. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z 21 marca 2024 r. Nr [...] Prezydent Miasta R. (dalej: organ I instancji, Prezydent), działając m. in. na podstawie art. 60 i art. 61 w związku z art. 8, art. 10 ust. 4, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 62 ust. 2, art. 64, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm., dalej: u.p.s.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), 1) ustalił, że skarżąca kwalifikuje się do ponoszenia odpłatności za pobyt babki B. M. w Domu Pomocy Społecznej [...] w R. przy ul. W. [...] (dalej: DPS) w łącznej kwocie 1.552,94 zł, w tym w okresie: - od 1 lipca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. w wysokości po 163 zł miesięcznie (łącznie 978 zł); - od 1 stycznia 2024 r. do 29 lutego 2024 r. w wysokości po 191,98 zł miesięcznie (łącznie 383,96 zł); - od 1 marca 2024 r. do 31 marca 2024 r. w wysokości 190,98 zł. 2) stwierdził, że E. M. nie kwalifikuje się do wnoszenia opłaty za pobyt babki w DPS w okresie od 1 lutego 2023 r. do 30 czerwca 2023 r.; 3) odmówił skarżącej zwolnienia z ustalonej opłaty za pobyt babki w DPS w okresie od 1 lipca 2023 r. do 31 marca 2024 r. Z uzasadnienia decyzji Prezydenta wynika, że B. M. została skierowana do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku na czas nieokreślony decyzją z 18 października 2021 r. nr [...], gdzie przebywa od 2 grudnia 2021 r. do nadal. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS wynosił: - 5.809,10 zł w okresie od 1 kwietnia 2022 r. do 31 marca 2023 r. (Zarządzenie nr [...] Prezydenta Miasta R. z dnia 21 marca 2022 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania w domach pomocy społecznej prowadzonych przez Gminę Miasta R. działającą na prawach powiatu); - 5.993,73 zł w okresie od 1 kwietnia 2023 r. do 31 marca 2024 r. (Zarządzenie nr [...] Prezydenta Miasta R. z dnia 28 marca 2023 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania w domach pomocy społecznej prowadzonych przez Gminę Miasta R. działającą na prawach powiatu). B. M. ponosi opłatę za swój pobyt w DPS w wysokości 70% uzyskiwanego dochodu, tj.: - w okresie od 1 lutego 2023 r. do 31 marca 2023 r. – 1.209,77 zł miesięcznie (decyzja nr [...] z 23 czerwca 2022 r., znak: [...]), - w okresie od 1 kwietnia 2023 r. do 31 marca 2024 r. – 1.395,58 zł miesięcznie (decyzja nr [...] z 26 kwietnia 2023 r., znak: [...]). W powyższym okresie kwota wpłacana przez B. M. nie pokrywała w całości kosztu jej pobytu w DPS. Organ I instancji ustalił, że na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. osobami zobowiązanymi do wnoszenia opłaty za pobyt B. M. w DPS są: syn R. M. oraz dwie wnuczki: skarżąca i jej siostra A. M.. Postępowania administracyjne wobec osób obowiązanych były prowadzone oddzielnie, ale w rozstrzygnięciu Prezydent wziął pod uwagę ustalenia dokonane wobec wszystkich osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt w DPS. Prezydent wskazał, że zarówno R. M., jak i A. M. kwalifikują się do wnoszenia opłaty za pobyt matki i babki w DPS w okresie od 1 lutego 2023 r. do 31 marca 2024 r. (decyzje Prezydenta Miasta R. z 21 marca 2025 r. odpowiednio: nr [...] oraz nr [...]). Organ I instancji na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 16 kwietnia 2024 r., ustalił, że skarżąca prowadziła samodzielne gospodarstwo domowe, a jej źródłem utrzymania był dochód z wynagrodzenia za pracę oraz zwrot podatku z Urzędu Skarbowego (zaświadczenia z [...] Liceum Ogólnokształcącego w R. z 9 kwietnia 2024 r. oraz z 15 kwietnia 2024 r. oraz zaświadczenie z [...] Urzędu Skarbowego w R. z 26 kwietnia 2024 r., znak sprawy: [...]). Sytuację dochodową strony w okresie od 1 lutego 2023 r. do 31 marca 2024 r. organ I instancji przedstawił w tabeli, uwzględniając, że od 1 stycznia 2025 r. 300% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 3.030 zł, natomiast w dacie przesłania skarżącej propozycji umowy (11 lipca 2024 r.), której strona nie podpisała, 300% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej wynosiło 2.328 zł. Matematyczny sposób wyliczenia opłat przedstawia się następująco: od kwoty średniego miesięcznego kosztu utrzymania w DPS odjęto opłatę wnoszoną przez B. M.. Otrzymana różnica stanowi wysokość kwoty, jakiej może domagać się Gmina Miasta R. od wszystkich osób obowiązanych do ponoszenia odpłatności. Następnie od powyższej kwoty odjęto opłatę A. M. i R. M.. Otrzymana różnica stanowi wysokość kwot, jakich może domagać się Gmina Miasta R. od skarżącej. Od dochodu strony odjęto kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej. Otrzymany wynik porównano z kwotą, której może domagać się Gmina Miasta R. i na tej podstawie ustalono wysokość opłaty skarżącej. Organ I instancji uwzględnił w sytuacji dochodowej skarżącej wydatki, które wskazała w oświadczeniach z 16 kwietnia 2024 oraz 22 kwietnia 2024 r., do których dołączyła paragony, faktury i inne dokumenty potwierdzające comiesięczne ich poniesienie. Organ I instancji ocenił je na miesięczną kwotę 1.739 zł za okres od 1 lipca 2023 r. do 31 marca 2024 r. (za wyjątkiem stycznia 2024 r., w którym wydatki oszacowano na kwotę 1763,46 zł), przy czym nie uwzględnił wydatku na prostownicę do włosów, gdyż nie jest on niezbędny do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Nie zostały też wzięte pod uwagę rachunki i faktury za leczenie stomatologiczne, ponieważ nie obejmują badanego okresu. Skarżąca zarzuciła błędne ustalenie kosztów przez nią poniesionych na środki czystości i higieniczne, fryzjera i kosmetyczkę, odzież i obuwie, rozrywkę i kulturę fizyczną oraz na wyżywienie. Organ I instancji uznał, że skarżąca zawyżyła te wydatki i przyjął, że w skali miesiąca potrzeby strony powinny zaspokoić kwoty: 200 zł na środki czystości i higieniczne, 50 zł na fryzjera i kosmetyczkę, 150 zł na odzież i obuwie, 100 zł na rozrywkę i kulturę fizyczną oraz 100 zł na wyżywienie. Skarżąca 16 kwietnia 2024 r. zwróciła się z prośbą o całkowite zwolnienie z opłaty za pobyt babki B. M. w DPS na cały okres pobytu. Wniosek swój uzasadniła tym, że nie zna tej osoby, nie ma z nią nic do czynienia z jej woli i winy, gdyż nigdy nie chciała utrzymywać z ojcem skarżącej oraz jego rodziną kontaktów. Skarżąca podkreśliła, że babka nie spędzała z nią czasu, od kiedy była małym dzieckiem, aż do chwili obecnej, nie szanowała swojego syna oraz jego rodziny, nie wspierała ich, nie interesowała się nimi, nie uczestniczyła w ich życiu oraz zerwała z nimi kontakt. Babka B. M. jest osobą bardzo egoistyczną, próżną, zawsze dbała tylko o siebie. Prowadziła pasożytniczy tryb życia, nigdy nie pracowała, chociaż była osobą zdrową. Utrzymywała się całe życie z pensji, a później emerytury męża; niegospodarnie zarządzała budżetem domowym, zapożyczała się u innych. Organ I instancji przesłuchał skarżącą, z zeznań której wynika, że między nią a babką występuje konflikt rodzinny, który nie jest jednak przesłanką do zwolnienia z odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej. Aby zastosować ulgę określoną w art. 64 pkt 7 u.p.s. naruszenie wzajemnego szacunku i poprawnych relacji musi być czymś cięższym gatunkowo. Powinno mieć charakter drastyczny, ewidentny i jaskrawy z uwagi na fakt, że wówczas ciężar utrzymania osoby w domu pomocy społecznej przerzucany jest na barki społeczeństwa. Dlatego organ I instancji nie znalazł podstaw do całkowitego zwolnienia skarżącej z opłaty za pobyt babki w DPS. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, zarzucając: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 61 ust. 2 w związku z art. 103 ust. 2 u.p.s. poprzez nieprawidłowe ustalenie wysokości opłat, jakich gmina może domagać się od poszczególnych osób zobowiązanych, co w konsekwencji skutkuje błędnym wyliczeniem wysokości opłaty w oparciu o kryterium dochodowe oraz możliwości strony, - art. 64 pkt 7 u.p.s. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie wystąpiły okoliczności rażącego naruszenia przez osobę skierowaną do domu pomocy społecznej obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty, - art. 64 pkt 7 u.p.s. poprzez pominięcie przez organ I instancji podnoszonych przez nią okoliczności, że pomiędzy osobą umieszczoną w domu pomocy społecznej a zstępnymi od kilkunastu lat nie istnieje żadna więź, bowiem babka porzuciła rodzinę, zaniechała utrzymywania kontaktów z dziećmi, wnukami, w związku z czym okoliczności te nie pozwalają na obciążenie strony opłatą, bowiem godziłoby to w normę zawartą w art. 5 Kodeksu cywilnego i byłoby niezgodne z zasadami współżycia społecznego, - art. 103 ust. 2, art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 61 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 61 ust. 2e i ust. 2f u.p.s. poprzez nieprawidłowe wyjaśnienie aktualnej sytuacji majątkowej skarżącej co do możliwości partycypowania w kosztach pobytu B. M. w DPS; 2) naruszenie prawa procesowego, tj.: - art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji opartej na niepełnym materiale dowodowym, który został oceniony w sposób nielogiczny i sprzecznie z doświadczeniem życiowym oraz nieodniesienie się do całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, - art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego oraz zaniechaniu przeprowadzenia dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, pomimo tego, że na podstawie przepisów k.p.a. organ jest do tego zobowiązany, - art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewykazaniu dowodów, na których organ oparł swoją decyzję, w szczególności poprzez brak informacji o tym, dlaczego nie zostały uwzględnione okoliczności, o których mowa w art. 64 pkt 7 u.p.s., - art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania całego materiału dowodowego w zakresie okoliczności podnoszonych w toku postępowania co do niedochowania obowiązków rodzicielskich przez B. M. (jednostronne zerwanie relacji z rodziną, porzucenie syna) oraz przyjęcie na podstawie niepełnego materiału dowodowego, że: zarówno skarżąca, jak i jej siostra nie wyraziły woli ponoszenia odpłatności z uwagi na własne zobowiązania i potrzeby zaspokajania własnych potrzeb, B. M. utrzymywała relacje z rodziną, podczas gdy powodem odmowy był fakt, że babka ojczysta rodzinę porzuciła, skarżąca ma realne możliwości ponoszenia odpłatności w kwocie 1.552,94 zł, podczas gdy po odliczeniu swoich koniecznych kosztów utrzymania pozostaje kwota niewystarczająca na pokrycie jej podstawowych i usprawiedliwionych potrzeb związanych z utrzymaniem. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W obszernym uzasadnieniu powołała liczne orzeczenia sądów administracyjnych, a nadto przedstawiła między innymi własne wyliczenia kosztów utrzymania oraz opłat osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt B. M. w DPS, wskazując na błędy w dokonanych przez organ wyliczeniach. Decyzją z 1 lipca 2025 r. znak: [...] Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta. Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania Kolegium przytoczyło ramy prawne odnoszące się do problematyki przedmiotowej sprawy, wskazując na treść art. 60 ust. 1 i art. 59 ust. 1 u.p.s. Wskazało, że stosownie do art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązanymi do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: mieszkaniec domu, małżonek, zstępni przed wstępnymi, gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, przy czym podmioty te nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Dla każdego mieszkańca ustala się opłatę odpowiadającą średniemu kosztowi utrzymania, a następnie określa się kwotę, którą jest on w stanie ponieść, maksymalnie 70% jego dochodu (art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s.). Kolegium powołało art. 61 ust. 2d u.p.s., zgodnie z którym w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s. z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 ustawy. Zgodnie z art. 103 ust. 2 u.p.s. kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości, przy czym opłata ta nie powinna być zwiększana w przypadku, gdy jedna z osób jest zwalniana z odpłatności z mocy prawa lub z powodów, o których mowa w art. 64, art. 64a albo art. 64b u.p.s. SKO podzieliło w całości ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji w odniesieniu do sposobu wyliczenia dochodu skarżącej, który kształtował się w wysokości od 2.630,63 zł w marcu 2023 r. do 3.221,98 zł w styczniu i lutym 2024 r. W okresie od 1 lutego 2023 r. do 30 czerwca 2024 r. dochód skarżącej był niższy od kwoty 300 % kryterium dochodowego i w tym okresie skarżąca nie kwalifikowała się do ponoszenia odpłatności za pobyt babki w DPS. Kolegium wskazało, że szczegółowe wyliczenie ustalonej opłaty w poszczególnych okresach zostało przedstawione przez organ I instancji w tabeli stanowiącej integralną część zaskarżonej decyzji (strona 4), a wyliczenia te są prawidłowe i wynikają z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Kolegium przeanalizowało również wydatki ponoszone przez skarżącą w okresie od 1 lipca 2023 r. do 31 marca 2024 r., które wyliczono na kwotę 1.739 zł miesięcznie (za wyjątkiem stycznia 2024 r.), po czym podzieliło stanowisko organu I instancji, że w tym okresie miała ona możliwości płatnicze do wnoszenia opłaty za pobyt babki w DPS w ustalonej wysokości. Przykładowo w sierpniu 2023 r. dochód skarżącej wynosił 3.193 zł, a udokumentowane stałe i niezbędne wydatki 1.739 zł. Po odjęciu od dochodu skarżącej ponoszonych przez nią wydatków oraz ustalonej opłaty za pobyt babki w DPS (3.193 zł – 1.739 zł – 163 zł = 1.291 zł) pozostała kwota niewątpliwie uzasadnia przyjęcie, że skarżąca ma środki na poniesienie przedmiotowej opłaty. Kolegium podzieliło stanowisko Prezydenta, że brak jest podstaw do zwolnienia strony z ustalonej opłaty za pobyt jej babki w DPS. Sytuacja materialna skarżącej nie należy do trudnych, uzasadniających jej zwolnienie. Skarżąca posiada dochody, które pozwalają na pokrycie stałych, miesięcznych wydatków, w tym na wyżywienie, zakup odzieży i innych. W odniesieniu do art. 64 pkt 7 u.p.s. organ odwoławczy wskazał, że przepis ten powołuje przesłankę, która dotyczy rażącego naruszenia przez osobę znajdującą się w domu pomocy społecznej obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty, przy czym ustawodawca nie definiuje, co należy rozumieć przez wspomniane w nim obowiązki. Zaniedbania we wskazanym zakresie muszą dotyczyć okresu, kiedy zobowiązani do wnoszenia opłat wymagali właściwego dla ich wieku wsparcia, a więc odnoszą się między innymi do obowiązku opieki, wychowania, utrzymania, dbałości o rozwój. Podkreśla się przy tym, że nie dotyczy to jakichkolwiek naruszeń, a jedynie takich, które miały charakter rażący. Określenie "rażący" znaczy tyle co "wyraźny, rzucający się od razu w oczy, bardzo duży", np.. długotrwałe niepłacenie alimentów lub ich przekazywanie w niepełnym wymiarze, porzucenie dziecka, długotrwałe niesprawowanie nad nim opieki, zmuszanie go do pracy lub działalności przestępczej, stosowanie przemocy". Trzeba zaznaczyć, że okoliczności, na które zamierza powołać się osoba zobowiązana do wnoszenia opłaty za DPS, muszą być rażące i muszą zostać udowodnione. W ocenie organu odwoławczego z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym z przesłuchania skarżącej 20 listopada 2024 r., nie wynika, by babka dopuściła się wobec niej rażących zaniedbań, w tym obowiązku alimentacyjnego czy innych obowiązków, o których wyżej mowa. Zerwanie kontaktów i więzów rodzinnych jest konsekwencją zerwania kontaktów rodzinnych z ojcem skarżącej, co miało miejsce w okresie, gdy był już dorosłą osobą. Wprawdzie dziadkowie nie mają obowiązku opieki i alimentacji wobec wnuków, nie oznacza to jednak, że nie mogą ich wspierać, pomagać i uczestniczyć w ich wychowaniu. Natomiast wnuki w stosunku do swoich dziadków są zobligowani na mocy ustawy o pomocy społecznej do ponoszenia opłaty za ich pobyt w domu pomocy społecznej, o ile spełniają warunki określone w ustawie. Z akt sprawy nie wynika, by ojciec skarżącej pozbawiony był opieki, wychowania i utrzymania ze strony matki, natomiast zerwanie kontaktów w okresie, kiedy był dorosłym i założył własną rodzinę nie wypełnia przesłanki, o której mowa w art. 64 pkt 7 u.p.s. Sam brak więzi rodzinnych nie może uzasadniać wniosku o całkowite zwolnienie, a zatem w rozpoznawanej sprawie nie można mówić o spełnieniu warunku rażącego naruszenia obowiązków rodzinnych w rozumieniu powołanego wyżej przepisu. Zdaniem SKO dla oceny możliwości płatniczych skarżącej uwzględnione zostały w zasadzie wszystkie wskazane przez nią wydatki. Kolegium uznało, że wskazane przez skarżącą kwoty na ten cel są wygórowane, co w sytuacji ciążącego na niej obowiązku wydatki tego typu winny być ograniczone do niezbędnych. Przyjęte przez organ kwoty są niewątpliwie wystarczające na pokrycie niezbędnych wydatków, tym bardziej, że po wniesieniu opłaty za pobyt babki w DPS pozostają stronie niemałe środki na inne cele lub wydatkowanie wyższych kwot niż uwzględnione przez organ. Kolegium sprawdziło zestawienie opłat i nie dopatrzyło się błędu w wyliczeniach, tym bardziej, że w miesiącach luty i marzec 2023 r. opłata nie została ustalona, gdyż w miesiącach tych skarżąca nie kwalifikowała się do ponoszenia opłaty. Ponadto organ II instancji podniósł, że 1 stycznia 2025 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, zmieniające kryteria dochodowe w pomocy społecznej. Od 1 stycznia 2025 r. 300% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 3.030 zł, podczas gdy w dacie przesłania propozycji umowy do skarżącej kryterium to wynosiło 2.328 zł. Stąd rozbieżności w wyliczeniach wysokości opłaty ustalonej dla skarżącej, co podnosi w odwołaniu. Zgodnie jednak z zasadą legalizmu wyrażoną w art. 6 k.p.a. organ administracji ma nakaz stosowania prawa obowiązującego w dniu orzekania, chyba żeby ustawa stanowiła inaczej. Przedstawione w odwołaniu przez skarżącą zestawienia wydatków w poszczególnych miesiącach okresu objętego decyzją na stronach od 15 do 30, a następnie przedstawienie jej sytuacji finansowej, ustalonych poprzez odjęcie od dochodu ponoszonych wydatków i opłaty za pobyt babki w DPS, dotyczą danych, w oparciu o które organ sporządził propozycję umowy i przesłał ją do skarżącej przy piśmie z 11 lipca 2024 r. Wskazane tam kwoty różnią się od kwot przedstawionych w decyzji, co - jak wyżej wskazano - wynika ze zmiany kryteriów dochodowych. Skarżąca umowy nie podpisała, wobec czego wydana została decyzja administracyjna, której ustalenia są wiążące. Natomiast pismo z 11 lipca 2024 r., wobec braku woli strony podpisania umowy, w chwili obecnej nie ma jakiegokolwiek znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto Kolegium wyjaśniło, że sposób ustalania opłaty za pobyt osoby w domu pomocy społecznej ściśle określają przepisy ustawy, dlatego przedstawione w odwołaniu wyliczenia skarżącej według jej kryteriów nie mogą być uwzględnione. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła naruszenie: I. przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 61 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 103 ust. 2 u.p.s. poprzez przyjęcie nieprawidłowej kolejności obciążania przedmiotową opłatą w kręgu zstępnych, tj. zstępnych dalszych stopniem przed bliższymi, a także poprzez nieprawidłowe ustalenie wysokości opłat, jakich gmina może domagać się od poszczególnych osób zobowiązanych, co w konsekwencji skutkuje błędnym wyliczeniem wysokości opłaty w oparciu o kryterium dochodowe oraz możliwości zarobkowe strony, 2) art. 64 pkt 7 u.p.s. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie wystąpiły okoliczności rażącego naruszenia przez osobę skierowaną do domu pomocy społecznej obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty, 3) art. 64 pkt 7 u.p.s. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przyczyny, na które powołuje się skarżąca, nie są wymienione w tym przepisie, podczas gdy przepis ten zawiera otwarty katalog przyczyn zwolnienia z obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, 4) art. 64 pkt 7 u.p.s. poprzez pominięcie przez organy obu instancji podnoszonych przez skarżącą okoliczności, że pomiędzy osobą umieszczoną w DPS a zstępnymi zobowiązanymi do ponoszenia opłat za jej pobyt od kilkudziesięciu lat nie istnieje żadna więź, bowiem babka porzuciła rodzinę, zaniechała utrzymywania kontaktów z dziećmi, wnukami, w związku z czym okoliczności te nie pozwalają na obciążenie strony opłatą, bowiem godziłoby to w normę zawartą w art. 5 Kodeksu cywilnego i byłoby niezgodne z zasadami współżycia społecznego, 5) art. 103 ust. 2, art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 61 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 61 ust. 2d u.p.s. poprzez nieprawidłowe wyjaśnienie aktualnej sytuacji majątkowej skarżącej co do możliwości partycypowania w kosztach pobytu B. M. w DPS; II. naruszenie przepisów prawa procesowego: 1) art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji opartej na niepełnym materiale dowodowym, który został oceniony w sposób nielogiczny i sprzecznie z doświadczeniem życiowym oraz nieodniesienie się do całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, 2) art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego oraz zaniechaniu przeprowadzenia dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, pomimo tego, że na podstawie przepisów k.p.a. organ jest do tego zobowiązany, 3) art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewykazaniu dowodów, na których organ oparł swoją decyzję, w szczególności poprzez brak informacji o tym, dlaczego nie zostały uwzględnione okoliczności, o których mowa w art. 64 pkt 7 u.p.s., a które występują w przedmiotowej sprawie, co czyni uzasadnienie organu niepełnym, niejasnym, de facto uniemożliwiającym poddanie decyzji kontroli instancyjnej, 4) art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania całego materiału dowodowego w zakresie okoliczności podnoszonych w toku postępowania co do niedochowania obowiązków rodzicielskich przez B. M. (jednostronne zerwanie relacji z rodziną, porzucenie syna) oraz niepodjęcie przez organ I instancji wszelkich czynności mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego i przyjęcie na podstawie niepełnego materiału dowodowego, że: - skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanki rażącego naruszania przez babkę obowiązków rodzinnych wobec niej, podczas gdy babka ojczysta porzuciła rodzinę, B. M. udaje, że nie zna siostry skarżącej (przedstawienie w DPS), a zatem brak jest podstaw, by skarżąca ponosiła koszty odpłatności swojej babki, której nie zna z jej wyłącznej winy; - skarżąca ma realne możliwości poniesienia odpłatności za pobyt babki w DPS w kwocie 1.552,94 zł, podczas gdy kwota ta przekracza jej możliwości zarobkowe, po odliczeniu swoich koniecznych kosztów utrzymania, a co za tym idzie kwota pozostająca po uiszczeniu odpłatności za pobyt babki w DPS byłaby niewystarczająca na pokrycie jej podstawowych i usprawiedliwionych potrzeb związanych z utrzymaniem; - wadliwe uznanie, że zwolnienie z ponoszenia odpłatności nie powinno nastąpić, jeżeli osoby zobowiązane są w stanie płacić za pobyt mieszkańca w DPS, mimo że w sprawie zachodzą uzasadnione okoliczności przemawiające za zwolnieniem z odpłatności w całości i na stałe. Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując ustalenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl powyższej regulacji sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.p.s. Zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Koszt ten ustalany jest przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta, starostę lub marszałka województwa w zależności od zasięgu domu pomocy społecznej i ogłaszany w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do 31 marca każdego roku (ust. 2). Zgodnie z ust. 3 cytowanego przepisu ogłoszenie, o którym mowa w ust. 2, stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Z kolei zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s. decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) gminy właściwej dla osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Obowiązanymi do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, stosownie do art. 61 ust. 1 u.p.s., są w kolejności: mieszkaniec domu, małżonek, zstępni przed wstępnymi, gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym podmioty te nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Dla każdego mieszkańca ustala się opłatę odpowiadającą średniemu kosztowi utrzymania, a następnie określa się kwotę, którą jest on w stanie ponieść - maksymalnie 70% jego dochodu (art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s.). W przypadku niemożności uiszczenia opłaty przez mieszkańca cały lub częściowy koszt pobytu w domu pomocy społecznej pokrywają: małżonek, zstępni oraz wstępni, pod warunkiem spełnienia kryteriów dochodowych. Zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. wymienione wyżej osoby opłatę wnoszą zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium na osobę w rodzinie. Z kolei art. 103 ust. 2 u.p.s. stanowi, że kierownik ośrodka pomocy społecznej albo dyrektor centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości. W przypadku zaś odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s., z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 (por. przepis art. 61 ust. 2d u.p.s.). Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że opłata za pobyt w domu pomocy społecznej w stosunku do małżonka, zstępnych i wstępnych może zostać ustalona albo w drodze umowy, albo w wyniku wydania decyzji ustalającej opłatę. W przypadku wyrażenia zgody na podpisanie umowy lub też odmowy wyrażenia zgody na podpisanie umowy, z jednoczesnym wyrażeniem zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, organ właściwy do ustalenia opłaty jest zobowiązany przy jej ustalaniu uwzględnić ograniczenia, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 u.p.s. Ustalenie sytuacji rodzinnej osoby zobowiązanej oraz wyliczenie dochodu bądź sumy dochodów wszystkich członków rodziny następuje zgodnie z przepisami k.p.a. w zakresie, w którym normują postępowanie dowodowe. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego babka skarżącej decyzją Prezydenta z 18 października 2021 r. Nr [...] została skierowana do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku na czas nieokreślony. Następnie decyzją Prezydenta z 23 czerwca 2022 r. Nr [...] ustalono jej opłatę za pobyt w DPS w kwocie po 1.209,77 zł miesięcznie za okres od 1 lutego 2023 r. do 31 marca 2023 r., a decyzją Prezydenta z 26 kwietnia 2023 r. Nr [...] ustalono jej opłatę za pobyt w DPS w kwocie po 1.395,58 zł miesięcznie za okres od 1 kwietnia 2023 r. do 31 marca 2024 r. Ponieważ kwota wpłacana przez B. M. nie pokrywa w całości kosztu jej pobytu w DPS, skarżąca, jako zstępna (wnuczka), bezspornie jest osobą zobowiązaną do partycypowania w kosztach pobytu babki w DPS na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. Świadczenie, polegające na umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej (art. 54 ust. 1 i art. 59 ust. 2 u.p.s.), ma charakter zindywidualizowany, adresowany do konkretnej osoby fizycznej. Żaden z przepisów prawa nie przyznaje uprawnienia do udziału w postępowaniu o przyznanie tego konkretnego świadczenia dla indywidualnego zainteresowanego – członkom jego rodziny (por. wyrok NSA z 6 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 1058/22, publ. Lex nr 3697808). Ta zasada dotyczy również decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.s., której stroną jest tylko mieszkaniec domu. Natomiast obowiązek wnoszenia przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku, począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób, w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty na podstawie art. 61 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. lub w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 u.p.s. (por. uchwała NSA z 11 czerwca 2018 r., sygn. akt I OPS 7/17, publ. ONSAiWSA 2018/5/77, Lex nr 2500753). U skarżącej 16 kwietnia 2024 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy w celu ustalenia sytuacji rodzinnej i dochodowej, a następnie 11 lipca 2024 r. została jej przesłana propozycja umowy w sprawie opłaty za pobyt babki w DPS wraz z pouczeniem, że w przypadku jej niepodpisania opłata ta zostanie ustalona w drodze decyzji administracyjnej w trybie art. 61 ust. 2d u.p.s. Skarżąca nie skorzystała z proponowanego umownego rozwiązania, dlatego organ I instancji zasadnie ustalił jej (co organ II instancji potwierdził) za okres od 1 lipca 2023 r. do 31 marca 2024 r. opłatę w łącznej kwocie 1.552,94 zł, z uwzględnieniem jej możliwości płatniczych. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego (m.in. zaświadczeń z [...] Liceum Ogólnokształcącego w R. o wynagrodzeniu za pracę skarżącej z 9 kwietnia 2024 r. i 15 kwietnia 2024 r. oraz zaświadczenia z [...] Urzędu Skarbowego w R. z 26 kwietnia 2024 r.) organy ustaliły łączne miesięczne dochody skarżącej, które przedstawiały się następująco: - w lutym 2023 r. – 3.007,12 zł, - w marcu 2003 r. – 2.630,63 zł, w kwietniu, maju i czerwcu 2023 r. – po 2.710,12 zł miesięcznie, w lipcu, sierpniu, wrześniu, październiku, listopadzie i grudniu 2023 r. – po 3.193 zł miesięcznie, w styczniu i lutym 2024 r. – po 3.221,98 zł miesięcznie oraz w marcu 2023 r. - 3.220,98 zł. W okresie od 1 lutego do 30 czerwca 2023 r. miesięczne dochody skarżącej były niższe niż wysokość 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej w dacie orzekania przez organy, tj. 3.030 zł, dlatego na podstawie art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. strona nie kwalifikowała się w powyższym okresie do wnoszenia opłaty za pobyt babki w DPS. Natomiast za okres od 1 lipca 2023 r. do 31 marca 2024 r. dochód skarżącej przekraczał kwotę 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej i kwalifikował ją do ponoszenia opłaty za pobyt babki w DPS. Zdaniem Sądu zgromadzony przez organy w niniejszej sprawie obszerny i wyczerpujący materiał dowodowy został należycie oceniony, co w konsekwencji skutkowało ustaleniem skarżącej opłaty w wysokościach określonych w decyzji organu I instancji. Prezydent w swojej decyzji w formie tabeli (strona 4) przedstawił sytuację dochodową skarżącej za badany okres od 1 lutego 2023 r. do 31 marca 2024 r. (14 miesięcy). W każdym miesiącu przeprowadzono matematyczne wyliczenia w sposób wskazany przez organy, których zgodność Sąd w pełni akceptuje, bez potrzeby powtarzania tego mechanizmu. Opłata została ustalona z uwzględnieniem nie tylko wysokości dochodów skarżącej, ale też jej możliwości, przez które należy rozumieć zdolność do ponoszenia obciążeń finansowych związanych z pobytem babki w DPS w perspektywie sytuacji osobistej, zdrowotnej i majątkowej (por. wyrok NSA z 20 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1620/22, publ. CBOSA). Organ I instancji zastosował się do powyższej wykładni i ustalił wysokość dochodu skarżącej z uwzględnieniem ponoszonych w przedmiotowym okresie udokumentowanych wydatków (por. strona 4-7 decyzji organu I instancji). Z oświadczeń o ponoszonych wydatkach z 16 kwietnia 2024 r. oraz 22 kwietnia 2024 r. oraz dołączonych paragonów i faktur wynika, że w okresie objętym decyzją (od 1 lipca 2023 r. do 31 marca 2024 r.) miesięczne stałe wydatki skarżącej, na które składały się opłaty za: czynsz, energię, gaz, TV, internet, telefon, wyżywienie, środki czystości i higieniczne, fryzjera, kosmetyczkę, odzież, obuwie, wydatki na rozrywkę i kulturę fizyczną - wyniosły po 1.739 zł miesięcznie, za wyjątkiem stycznia 2024 r., w którym wyniosły one 1.763,46 zł (dodatkowo uwzględniono wydatki na leki). Przy ustalaniu możliwości ponoszenia przedmiotowej opłaty organy zasadnie oceniły zakres wydatków skarżącej i uwzględniły tylko te niezbędne. Nie było podstaw do uwzględnienia opłaty za leczenie stomatologiczne skarżącej w okresie od 1 sierpnia 2024 r. do 31 stycznia 2025 r., ponieważ nie jest on zbieżny z okresem będącym przedmiotem niniejszego postępowania. W ocenie Sądu opłata ustalona przez organy w okresie od 1 lipca 2023 r. do 31 marca 2024 r. mieści się – wbrew twierdzeniom skarżącej – w jej możliwościach. Zarówno wyliczenia matematyczne, jak i ocena niezbędności wydatków w poszczególnych miesiącach, dokonane przez organy orzekające w tej sprawie, są prawidłowe i nie mają cech dowolności. Zakwestionowanie przez skarżącą w odwołaniu oraz skardze wyliczenia dochodu w lutym 2024 r. (jego zawyżenie o 2 zł), zdaniem Sądu, nie ma wpływu na wynik sprawy. Zdaniem skarżącej organy nieprawidłowo ustaliły jej sytuację dochodową w tym miesiącu na kwotę 3.221, 98 zł, zamiast 3.219,98 zł, ponieważ nie uwzględniły zwrotu podatku przez skarżącą w ww. miesiącu do urzędu skarbowego w kwocie 2 zł (pismo z Urzędu Skarbowego z 26 kwietnia 2024 r.), co miało przełożenie na ustalenie nieprawidłowej łącznej opłaty za okres 1 luty 2023 r. – 31 marzec 2024 r. w kwocie 1.552,94 zł, zamiast 1.550,94 zł (strona 19 skargi). Odnosząc się do tego zarzutu Sąd wskazuje, że zwrot podatku dochodowego z Urzędu Skarbowego na rzecz skarżącej nastąpił w lutym 2023 r. Wówczas kwota 297 zł była składnikiem miesięcznego dochodu, jednak w tym miesiącu strona nie kwalifikowała się do wnoszenia opłaty za pobyt babki w DPS. W lutym 2024 r. dochodem skarżącej było tylko wynagrodzenie za pracę w kwocie 3.221,98 zł i ono było podstawą do wyliczenia wysokości ww. opłaty. Zwrot 2 zł do Urzędu Skarbowego nie oznacza niższego dochodu w lutym 2024 r., tylko należało to uwzględnić w kwocie koniecznych wydatków (zamiast 1.739 zł, powinno być 1.741 zł). Jednak to uchybienie organów nie wpłynęło na wysokość opłaty wyliczonej za luty 2024 r. (pozostaje dalej kwota 191,98 zł), a tym bardziej na łączną kwotę 1.552,94 zł. Skarżąca miała możliwości finansowe do wniesienia opłaty w kwocie 191,98 zł za luty 2024 r., ponieważ po jej uiszczeniu i odjęciu wydatków w kwocie mniejszej o 2 zł od ustalonej (1.741 zł) pozostaje jej kwota 1.289 zł. Zdaniem Sądu nie ma wpływu na wynik sprawy podnoszony w skardze (strona 9-10) zarzut uchylenia przez SKO decyzją z 1 lipca 2025 r., znak: [...] decyzji Prezydenta z 21 marca 2025 r. Nr [...] stwierdzającej, że ojciec skarżącej – R. M. kwalifikuje się do ponoszenia odpłatności za pobyt swojej matki w DPS w okresie od 1 lutego 2023 r. do 31 marca 2024 r. W ocenie strony w pierwszej kolejności powinna być wydana prawidłowa decyzja ustalająca opłatę zstępnego w bliższym stopniu, bowiem rozstrzygnięcie o obowiązku ponoszenia opłat w stosunku do bliższego zstępnego wpływa na sytuację prawną kolejnego zstępnego. Z treści art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. nie wynika jednak, aby ustawodawca rozróżniał zstępnych w stopniu bliższym i dalszym. Nie ma stopniowania zstępnych, są oni wyliczeni po małżonku i przed wstępnymi. W ustawie o pomocy społecznej brak jest odpowiednika normy art. 129 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wskazującej na spoczywaniu obowiązku alimentacyjnego na bliższych krewnych przed dalszymi (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2023 r., sygn.. akt I OSK 318/22, publ. Lex nr 3482314). Jak wynika z akt administracyjnych postępowanie w sprawie o ustalenie opłaty za pobyt B. M. w DPS w okresie od 1 lutego 2023 r. do 31 marca 2024 r., zarówno wobec skarżącej, jak i R. M. oraz A. M., zostało wszczęte w tym samym dniu – 25 marca 2024 r. i zakończone przez organ I instancji decyzjami również w tym samym dniu – 21 marca 2025 r. Nie można zatem mówić, że organy przyjęły "nieprawidłową kolejność obciążania przedmiotową opłatą w kręgu zstępnych", bowiem prowadziły postępowanie o ustalenie opłaty za pobyt B. M. w DPS równocześnie wobec wszystkich zstępnych. Z wyliczeń dokonanych przez organ I instancji umieszczonych w tabeli (strona 4 uzasadnienia decyzji tego organu) wynika, że opłaty ustalone skarżącej za okres od 1 lipca 2023 r. do 31 marca 2024 r. w żadnym miesiącu nie odpowiadają górnej granicy, jaką można ją obciążyć po odliczeniu udziału w tych opłatach ojca i siostry. Nawet gdyby na skutek uchylenia decyzji Prezydenta z 21 marca 2025 r. Nr [...] R. M. nie kwalifikował się do wnoszenia opłaty za pobyt swojej matki w DPS, to na podstawie art. 61 ust. 2 pkt 3 u.p.s. gmina ponosi opłatę w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s., gdy zostanie ustalone, że osoby te nie są w stanie pokryć pełnych kosztów utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej. Odnosząc się do zarzutów skargi należy zauważyć, że sądowa kontrola administracji sprawowana jest wyłącznie w aspekcie legalności, a więc sąd administracyjny nie jest władny brać pod rozwagę zasad współżycia społecznego czy też zasady słuszności. Tego rodzaju przesłanki nie podpadają bowiem pod podstawy naruszenia prawa, wymienione w art. 145 § 1 p.p.s.a. Ustalenie opłaty za pobyt krewnego w domu pomocy społecznej jest obligatoryjne, jeżeli zostały spełnione warunki określone w ustawie, co oznacza, że dla organów orzekających jest to decyzja związana. Ustawodawca w art. 64 u.p.s. przewidział możliwość zwolnienia w całości lub w części osoby zobowiązanej z ponoszenia takiej opłaty. Organy nie orzekają w tym zakresie z urzędu, tylko na wniosek strony. Zgodnie z art. 64 u.p.s. osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli: 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia; 4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko; 5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu; 6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu; 7) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. Zgodnie natomiast z art. 64a u.p.s. osobę obowiązaną do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej zwalnia się całkowicie z tej opłaty, na jej wniosek, pod warunkiem, że przedstawi prawomocne orzeczenie sądu o pozbawieniu tego mieszkańca władzy rodzicielskiej nad tą osobą i oświadczy, że władza rodzicielska nie została przywrócona albo prawomocne orzeczenie sądu o skazaniu tego mieszkańca za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego popełnione na szkodę osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty, jej zstępnego, małoletniego lub pełnoletniego nieporadnego ze względu na wiek, stan psychiczny lub fizyczny rodzeństwa lub jej rodzica, chyba że skazanie ulegnie zatarciu. Zwolnienia te obejmują zstępnych osoby zwolnionej z opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej. Skarżąca w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 16 kwietnia 2024 r. zwróciła się do organu I instancji o całkowite zwolnienie z opłaty, podnosząc, że B. M. w istocie jest dla niej osobą obcą. Nie ma z nią kontaktu z jej woli i winy, ponieważ nie chciała utrzymywać kontaktów z jej ojcem R. M., którego nie szanowała, jak również jego rodziny. Nie interesowała się nimi, nie uczestniczyła w ich życiu oraz zerwała wszelki kontakt. Powyższe okoliczności niewątpliwie nie są przesłankami do całkowitego zwolnienia strony z obowiązku przedmiotowej opłaty na podstawie art. 64a u.p.s., gdyż prawidłowo wskazał organ odwoławczy, że wspomniane w nim relacje pomiędzy osobą zobowiązaną do uiszczania opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej a jego pensjonariuszem muszą być potwierdzone orzeczeniem sądu powszechnego (zob. wyrok NSA z 27 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1861/19, Lex nr 2777919). Tymczasem skarżąca nie legitymuje się takim orzeczeniem. Organy w przedmiotowej sprawie zgodnie uznały, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na zwolnienie skarżącej w całości lub części z obowiązku ponoszenia ustalonej opłaty za pobyt babki w DPS, z uwagi na brak przesłanki "rażącego" naruszenia przez B. M. obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem skarżącej (wnuczki). W ocenie Sądu nawet sam fakt naruszania obowiązku alimentacyjnego i innych obowiązków rodzinnych nie jest równoznaczny z zaistnieniem przesłanek uzasadniających obligatoryjne czy całkowite zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłat. Nawet w tak drastycznych sytuacjach ustawodawca nakazuje organom badać konkretne okoliczności danej sprawy i z ich uwzględnieniem rozważać zasadność, a następnie zakres przyznawanej pomocy (por. wyrok NSA z 13 września 2024 r., sygn. akt I OSK 2358/23, publ. Lex nr 3769890). Należy bowiem pamiętać, że decyzja organów pomocy społecznej wydana na podstawie art. 64 u.p.s. (w tym pkt 7) jest decyzją uznaniową, zatem organ, dokonując oceny okoliczności związanych z sytuacją osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty, każdorazowo jest zobowiązany do uwzględnienia nie tylko słusznego interesu strony wnioskującej o zwolnienie, ale także interesu społecznego (zgodnie z wymaganiami art. 7 k.p.a.). Sąd podziela stanowisko organów, że okoliczności, które mogłyby być podstawą do zwolnienia w całości lub części od ponoszenia opłaty za pobyt krewnego w domu pomocy społecznej, muszą być rażące i zostać udowodnione. W przedmiotowej sprawie w postępowaniu administracyjnym zostali przesłuchani zawnioskowani świadkowie, z zeznań których nie wynika, aby B. M. jako babka naruszała w sposób rażący swoje obowiązki wobec skarżącej, np. wszczynała awantury, ubliżała, używała przemocy fizycznej. Niewątpliwie z zebranego materiału dowodowego wynika, że między skarżącą a jej babką istnieje konflikt rodzinny, który jednak nie jest przesłanką do zwolnienia z odpłatności na podstawie art. 64 pkt 7 u.p.s. Przykładowo świadek M. P. oceniła więzi skarżącej z babką jako "nijakie", a świadek H. S. jako "dziwne", bo B. M. była osobą "ciężką we współżyciu", "samolubnym człowiekiem". Natomiast świadek B. M. (przesłuchana 13 czerwca 2024 r. – wbrew zarzutom skargi co do odmowy przesłuchania tego świadka przez organ) zeznała, że "jak A. i E. były dziećmi, to między nimi a babką były jakieś relacje, bo B. M. "nie miała jeszcze pomysłu na bzdury". Była osobą nie uznającą krytyki, ale przychodziła pomagać przy dzieciach ("gdy A. była w II klasie"). Z kolei z zeznań B. M. wynika, że opiekowała się wnuczką A., odprowadzała ją do szkoły i przyprowadzała ze szkoły oraz była na Komunii Świętej u obu wnuczek. Natomiast skarżąca zeznała, że babka zerwała kontakt z rodziną, wybrała pobyt w DPS, o czym oznajmiła na pogrzebie dziadka. Nie wskazała żadnych drastycznych, ewidentnych i jaskrawych przykładów naruszenia obowiązków rodzinnych przez babkę w okresie jej małoletności, mogących być podstawą do zastosowania ulgi na podstawie art. 64 pkt 7 u.p.s. Sam brak więzi rodzinnych nie może uzasadniać zwolnienia skarżącej z obowiązku uiszczania opłaty za pobyt B. M. w DPS na ww. podstawie. W tym miejscu należy wskazać, że wnioskowany przez stronę dowód w postaci wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 20 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Sz 688/24 nie może skutecznie wpłynąć na zmianę stanowiska w przedmiotowej sprawie, ponieważ prawomocny wyrok sądowy w procedurze sądowoadministracyjnej wiąże jedynie w tej samej sprawie (art. 153 p.p.s.a.), natomiast w każdej indywidualnej sprawie organy odrębnie ustalają stan faktyczny, a Sąd kontroluje ten proces w kontekście naruszeń przepisów procesowych. Zatem ten wniosek dowodowy Sąd oddalił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., gdyż nie może on wyjaśnić istotnych wątpliwości w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu kontrolowana decyzja nie narusza przepisów prawa skutkujących uchyleniem czy też stwierdzeniem jej nieważności, w tym przepisów wskazanych w skardze. Organy przeprowadziły postępowanie dowodowe zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Kontrolowana decyzja SKO nie narusza art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ jej uzasadnienie jest wyczerpujące, jasne i logiczne, z powołaniem się na przepisy prawa oraz dowody mające odzwierciedlenie w aktach administracyjnych. Organy nie naruszyły zasady pogłębiania zaufania obywateli w rozumieniu art. 8 § 1 k.p.a., ani zasady przekonywania z art. 11 k.p.a. Sam fakt, że strona nie zgadza się z decyzją nie oznacza, że organy naruszyły ww. ogólne zasady prowadzenia postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.