VIII SA/Wa 70/09

WyrokWSA w Warszawie2009-06-30

Skład orzekający: Iwona Owsińska-Gwiazda, Marek Wroczyński, Cezary Kosterna

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, która nie zawiera warunku ustanowienia służebności drogowych dla działek nieposiadających bezpośredniego dostępu do drogi publicznej, została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu, uznając, że organy administracji nie rozpoznały w sposób wszechstronny zarzutów dotyczących rażącego naruszenia przepisów o podziale nieruchomości (art. 93 ust. 3 i art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami) w kontekście braku ustanowienia służebności drogowych. Brak takiego warunku w decyzji o podziale, mimo braku bezpośredniego dostępu do drogi publicznej dla niektórych nowo wydzielonych działek, mógł stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, co wymagało ponownego rozpoznania sprawy przez organ.
Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, zarzucając rażące naruszenie przepisów o dostępie do drogi publicznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że zapewniono dostęp do drogi publicznej poprzez wydzielenie dróg wewnętrznych i możliwość ustanowienia służebności. WSA uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że organy nie rozpoznały wszechstronnie zarzutów dotyczących braku ustanowienia służebności drogowych w decyzji podziałowej, co mogło stanowić rażące naruszenie prawa.
Rozstrzygnięcie
1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] września 2009 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] września 2009 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Syg. akt VIII SA/Wa 70/09 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2008 roku, znak [...] - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art.127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego ( DZ.U z 2000 roku, nr 98, poz.1071 ze zm.), dalej jako k.p.a. po rozpoznaniu wniosku Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej przy ulicy U. [...] w R. o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozstrzygniętej decyzją własną z dnia [...] września 2008 roku, znak [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] maja 2002 roku, znak [...] zatwierdzającej z urzędu projekt podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], na arkuszu 20, w obrębie I, położonej w R. przy ulicy O. i T., stanowiącej własność miasta na prawach powiatu – R., na działki oznaczonej numerami od [...] do [...] – orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] września 2008 roku odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z [...] maja 2002 roku, zatwierdzającej z urzędu projekt podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ podnosił, że o stwierdzenie nieważności decyzji wystąpiła Wspólnota Mieszkaniowa, zarzucając rażące naruszenie art. 93 ust.1 i art. 99 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku O gospodarce nieruchomościami( DZ.U z 2004 roku, nr 261, poz. 2603 ze zm.), dalej jako ustawa. Wnioskująca wspólnota podnosiła, że wskutek wadliwego podziału działki nr [...] nie zostały wydzielone drogi, przez co działka oznaczona nr [...] nie ma dostępu do drogi publicznej. Przy zbywaniu przez Miasto R. udziałów w działce nr [...]na rzecz Wspólnoty, nie została ustanowiona służebność drogowa dla działki nr [...]. Ponadto Wspólnota Mieszkaniowa stwierdzała, że wskazany w decyzji dojazd od ulicy T. nie może być realizowany ponieważ na ulicy tej na odcinku wsi W. do ulicy O., nie było i nadal jej nie ma. Z przepisów art. 93-98 ustawy wynika, że o tym w jaki sposób nieruchomość zostanie podzielona decyduje jej właściciel, pod warunkiem, że projektowany podział jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a wydzielone działki mają dostęp do drogi publicznej. Po dokonaniu analizy zaskarżonej decyzji organ stwierdził zgodność zaprojektowanego podziału z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który pozytywnie zaopiniował Prezydent Miasta R. w postanowieniu nr [...] z [...] marca 2002 roku. Warunki określone w decyzji podziałowej zapewniają nowowydzielonym działkom dostęp do drogi publicznej- nowowydzielonymi drogami lub na zasadzie ustanowienia służebności drogowej na gruncie wchodzącym w skład dzielonej nieruchomości. Z tych też względów w ocenie organu nie zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział w zakresie zapewnienia nowowydzielonym działkom dostępu do drogi publicznej. Organ podnosił, że podniesiony we wniosku zarzut, iż nie doszło do ustanowienia służebności drogowej na działce nr [...] na rzecz właścicieli garaży usytuowanych na działce [...], nie może być przedmiotem tego postępowania bowiem organ w postępowaniu podziałowym stwierdza wyłącznie o istnieniu dostępu do drogi publicznej. Samo ustanowienie służebności drogowej należy do sfery prawa cywilnego. Nadto organ uznał, że sprawa dostępu do drogi publicznej przez ulicę T. stanowi założenie przyszłościowe i nie jest okolicznością przesądzająca o dostępie nowoutworzonych działek do drogi publicznej. Fakt ten nie stanowi o niewykonalności przedmiotowej decyzji w rozumieniu art. 156 pkt 5 k.p.a. Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej nieważności decyzji zarzucił, że argumentacja organu zasądza się wyłącznie na uregulowaniach zawartych w art. 99 ustawy, gdy tymczasem przepis ten ma zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej. Zdaniem tegoż zarządu w przypadku wyodrębnienia działek nr [...] i [...] możliwość wydzielenia dróg wewnętrznych była, gdyż drogi wewnętrzne były i są na terenie obecnej wspólnoty. Drogi te potraktowano jako nieistniejące przez co naruszono przepis art. 93 ust.3 ustawy. Ponadto wnioskodawca stwierdził, że jego zdaniem jeżeli zapewnienie dostępu do drogi ma polegać na ustanowieniu służebności drogowych, to warunek ten powinien być ustanowiony już w decyzji o podziale nieruchomości. W decyzji Prezydenta Miasta R. warunku tego nie ustanowiono, co sprawia, że w sposób rażący naruszono art.99 ustawy. Zdaniem organu dla oceny legalności decyzji Prezydenta Miasta R. o podziale miarodajny jest stan prawny i faktyczny istniejący w dacie jej wydania. W dniu podejmowania decyzji o podziale nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] stanowiła ona własność miasta na prawach powiatu- R. Zgodność wstępnego podziału nieruchomości z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zaopiniował pozytywnie Prezydent Miasta R. postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2002 roku. Stosownie do art. 93 ust.3 ustawy podział nieruchomości nie jest dopuszczalny tylko wtedy, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej. Za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. W tej sprawie w wyniku podziału działki nr [...] powstało [...] nowych działek. Zdaniem organu spornym działkom [...] i [...] zapewniono dostęp do drogi publicznej. Działce nr [...] zapewniono dojazd od ulicy P. nowoprojektowaną drogą oznaczoną nr [...] oraz na zasadzie ustanowienia służebności drogowej przez nowoprojektowaną działkę nr [...] (z dojazdem docelowym od ulicy T.). Do działki nr [...] zapewniono dojazd od ulicy P. nowoprojektowaną drogą oznaczoną nr [...] oraz na zasadzie ustanowienia służebności drogowej przez nowoprojektowaną działkę nr [...] (z dojazdem docelowym od ulicy T.). Z uzasadnienia decyzji podziałowej i mapy podziału nią zatwierdzonej wynika, że także pozostałym nowowydzielonym działkom zapewniono dostęp do drogi publicznej. Powyższe pozwala stwierdzić, że skoro w decyzji Prezydenta Miasta R. o podziale działki nr [...] i na mapie podziału stanowiącej jej integralną część, wydzielono pod budowę dróg działki oznaczone numerami [...], [...], [...] oraz określono jakie służebności drogowe mają być ustanowione przy nabywaniu działek na rzecz ich nabywców, to niesłuszny jest zarzut, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 93 ust.3 i art. 99 ustawy. Wynikający z art.99 ustawy warunek dotyczący ustanowienia służebności drogowych, o których mowa w art. 93 ustawy jest skierowany do strony postępowania podziałowego. Realizacja tego warunku dokonuje się w umowie notarialnej nabycia działek, czy też udziałów w tychże działkach. Naruszenie tego warunku przez zbywcę powoduje, że nabywca ma możliwość wystąpienia z żądaniem ustanowienia drogi koniecznej. Zdaniem organu fakt, iż przy zbywaniu udziałów w nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] nie ustanowiono wynikającej z decyzji zatwierdzającej podział służebności drogowej na rzecz nabywców garaży znajdujących się na działce [...], nie mieści się w przesłankach stwierdzenia nieważności wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1- 7 k.p.a. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła Wspólnota Mieszkaniowa. Zaskarżonej decyzji zarzucała: - naruszenie prawa w postaci art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] maja 2002 roku, mimo iż wskazana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa w postaci art. 93 ust.3 oraz art. 99 ustawy oraz § 8 i 9 ust.2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 roku w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu. W związku z powyższym skarżąca wnosiła o: - uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2008 roku i z [...] listopada 2008 roku oraz o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z [...] maja 2002 roku. W uzasadnieniu skargi podnosiła, że błędne jest stanowisko organu w którym nie dopatrzył się rażącego naruszenia art.93 ust.3 ustawy. Skarżąca zauważa, że art. 93 ust.3 ustawy nie dopuszcza ustanowienia służebności drogowych w sposób dowolny. Wyraźnie precyzuje, że ustanowienie ,,innych służebności drogowych’’ może mieć miejsce wówczas, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. W ocenie skarżącej istniała możliwość wydzielenia dróg wewnętrznych, gdyż drogi takie o twardej nawierzchni istniały lecz ich nie wydzielono. Mogły te drogi, jako własność Miasta R., pozostać drogami publicznymi, gdyż taką rolę faktycznie pełnią ze względu na wielość podmiotów z nich korzystających. Skarżąca podnosiła również, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, ,,że skoro w decyzji Prezydenta Miasta R. określono jakie służebności drogowe mają być ustanowione przy zbywaniu działek na rzecz ich nabywców, to niesłuszny jest zarzut skarżącej, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem art. 93 ust.3 i art. 99 ustawy‘’. Jej zdaniem w zaskarżonej decyzji określono, jakie służebności mają być ustanowione przy zbywaniu działek. Zgodnie z art. 99 jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustanowieniu służebności, o których mowa w art. 93 ust.3 ustawy, podziału dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną one ustanowione. Dalej skarżąca podnosiła, że zgodnie z § 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lutego 1998 roku w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (DZ.U nr 25, poz. 130) precyzuje, że w przypadku konieczności ustanowienia służebności drogowych, w decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości zamieszcza się warunek, o którym mowa w art. 99 ustawy. Tak więc w przypadku konieczności ustanowienia służebności wydawana jest decyzja warunkowa zatwierdzająca podział nieruchomości. W decyzji o zatwierdzeniu podziału zamieszcza się klauzulę warunkującą zbycie wydzielonych działek od ustanowienia służebności. Zdaniem skarżącej decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości rażąco narusza art. 99 ustawy oraz wyżej przywołanego rozporządzenia gdyż w żadnym wypadku nie jest decyzją warunkową. W ocenie skarżącej doszło również do naruszenia prawa procesowego ponieważ operat podziału nieruchomości podlega przyjęciu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego przed wydaniem decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości. Tymczasem w niniejszej sprawie decyzja zatwierdzająca podział została wydana wcześniej niż operat został przyjęty do zasobu geodezyjnego. Z tych też względów w ocenie skarżącej decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości została wydana z rażącym naruszeniem prawa co powinno stanowić przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga Wspólnoty Mieszkaniowej zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ.U nr 153 , poz.1269) oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. (DZ.U nr 153, poz.1270, ze zmianami) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej przeprowadza ocenę zgodności decyzji z prawem. W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w sposób dostateczny wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, a w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 1981 roku, S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7). Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom postępowania administracyjnego, jak też uregulowaniom prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2002 roku, syg. akt II SA 2554/04, LEX nr 77 220). W ocenie sądu w niniejszym postępowaniu doszło do naruszenia przepisów, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej na podstawie art.145 § 1 pkt. 1 lit.c) p.p.s.a. Z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art.7 k.p.a., będącej naczelną zasadą postępowania administracyjnego wynika, iż organy administracji publicznej prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17.10.2001 ; I SA 1110/01, LEX 75 516). Decyzje administracyjne wydawane w postępowaniu administracyjnym podlegają rygorom określonym w art.107 § 1 k.p.a. Przepis ten wymienia elementy decyzji administracyjnej - do których należy między innymi jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Z kolei § 3 cytowanego przepisu stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji w szczególności powinno zawierać wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa. Prawidłowe uzasadnienie umożliwia przeprowadzenie kontroli, czy decyzja została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowe uzasadnienie wiąże się z realizacją zasady przekonywania sformułowanej w ar.11 k.p.a. Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy należy uznać, iż organ odwoławczy, nie dokonał wszechstronnego rozważenia całokształtu sprawy, jak również nie znalazło to odzwierciedlenia w uzasadnieniu sporządzonym do wydanej decyzji. Nadto należy zauważyć iż organ odwoławczy ponownie rozpoznaje sprawę merytorycznie w jej całokształcie, odnosząc się między innymi do stawianych zarzutów decyzji organu pierwszej instancji (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6.02.2003; II SA/Gd 2232/02). Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w trybie nadzwyczajnym - nieważnościowym i w kontekście występowania przesłanek nieważnościowych winna być rozpoznana sprawa. Skarżący w toku postępowania podnosił i stawiał zarzut, iż decyzja z dnia [...] maja 2002 roku zatwierdzająca podział nieruchomości- działki nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a mianowicie przepisów art. 93 ust.3, art. 99 oraz § 8 i 9 Rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lutego 1998 roku w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu. Zgodnie z przepisem art. 93 ust.3 ustawy podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej; za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności, albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. Nie ustanawia się służebności na drodze wewnętrznej w przypadku sprzedaży udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną. Tak więc ustawodawca określił, co należy rozumieć przez dostęp do drogi publicznej. Dostęp może być zapewniony przez: a) wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem odpowiedniej służebności dla wydzielonych nowo utworzonych działek; b) ustanowienie innych służebności drogowych dla wydzielonych działek, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej; c) sprzedaż nowo utworzonej działki wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącego drogę wewnetrzną. Oznacza to, że nowo wydzielone działki gruntu nie muszą bezpośrednio ,,przylegać‘’ do drogi publicznej. Z unormowaniem art.93 ust.3 zsynchronizowana jest regulacja z art. 99 ustawy według którego w sytuacji, gdy zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustanowieniu służebności, decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości następuje pod warunkiem, że przy zbywaniu wydzielonych działek służebności zostaną ustanowione. Tak więc należy uznać, że przed zatwierdzeniem projektu podziału nieruchomości, w przypadku braku bezpośredniego dostępu do drogi publicznej nowo wydzielanej działki, organ winien ustalić czy dostęp będzie realizowany przez ustanowienie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem odpowiednich służebności, czy też ustanowienie innych służebności drogowych. Jeżeli konieczne jest ustanowienie odpowiednich służebności zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości dokonuje się z równoczesnym zobowiązaniem właściciela lub użytkownika wieczystego do ustanowienia służebności drogi koniecznej w razie zbycia działek niemających bezpośredniego dostępu do drogi publicznej (por. wyroki WSA w Warszawie z 22 listopada 2005 roku, I SA/Wa 143/05, z 13 czerwca 2007 roku, I SA/Wa 486/07). W decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości z dnia [...] maja 2002 roku zostały wydzielone działki pod drogi z potrzebą ustanowienia służebności oraz dostęp miał być również realizowany przez ustanowienie innych służebności drogowych. Skarżący trafnie podnoszą, że działka nr [...] nie ma bezpośredniego dostępu do drogi publicznej, a zatem decyzja zatwierdzająca podział powinna zobowiązywać właściciela, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostanie ustanowiona dla niej służebność drogowa. Niewątpliwie taki warunek co do tej działki ani innych działek nie został na jego właściciela nałożony. Obowiązek zamieszczenia zobowiązania do ustanowienia służebności wynika z przepisu art. 99 ustawy, jak również z § 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lutego 1998 roku w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu. W uzasadnieniu decyzji podziałowej mówi się jedynie sposobie obsługi komunikacyjnej nowo wydzielonych działek. Należy zauważyć, że jeżeli decyzja o podziale nieruchomości zawiera warunek, że przy zbywaniu wydzielonych działek zostaną ustanowione służebności drogowe zapewniające dostęp do drogi publicznej lub nastąpi sprzedaż udziałów w prawie do działek stanowiących drogę wewnętrzną, umowa przeniesienia własności wydzielonej działki zawarta bez spełnienia tego warunku jest nieważna( art.58 § 1 kc w związku z art. 99 i art. 93 ust.3 ustawy)- uchwała Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2009 roku, III CZP 34/09, Biul. Sądu Najwyższego 2009/6/7. W związku ze stawianymi w tym zakresie zarzutami o braku zamieszczenia warunku nakładającego obowiązek organ winien to uchybienie ocenić w kontekście art. 156 k.p.a. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono albo wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4.08.2006 roku, II FSK 392/06, z 13 .10. 2005 roku, FSK 2294/04, Lex Polonica nr 409455, 13.04.2001 roku, III SA 374/00, Lex Polonica nr 36 18 73). Brak stanowiska organu jak należy przedmiotowe uchybienie ocenić w kontekście zarzucanego naruszenia prawa nie pozwala przeprowadzić kontroli zaskarżonej decyzji. Skarżący uznają zarzucane uchybienie za rażąco naruszające prawo. Sąd nie podziela zarzutów skargi w tym zakresie, że decyzja o podziale jest decyzją warunkową. Przepisy k.p.a. przewidują wydanie decyzji warunkowej, jednakże warunek musi być skierowany do strony postępowania, a nie do innych podmiotów (w tym wypadku notariusza, potencjalnego nabywcy). Organ ponownie rozpoznając sprawę oceni brak nałożenia obowiązku ustanowienia służebności drogowych w decyzji podziałowej w kontekście przepisów art. 156 k.p.a. Z tych też racji biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. Na podstawie art. 152 p.p.s.a stwierdzono, że przedmiotowa decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się przedmiotowego wyroku. O zwrocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło