VIII SA/Wa 730/19
WyrokWSA w Warszawie2020-01-23
Skład orzekający: Marek Wroczyński, Leszek Kobylski, Justyna Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek informowania rolnika o brakach we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, jeśli są to braki merytoryczne, a nie formalne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że w przypadku braków merytorycznych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, organ nie ma obowiązku informowania rolnika o tych brakach i skutkach ich nieusunięcia, zgodnie z art. 23 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Obowiązek należytej staranności w wypełnianiu wniosku spoczywa na beneficjencie.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2018. W trakcie kontroli stwierdzono niezgodność powierzchni działki rolnej z deklarowaną oraz brak wykonania zabiegu agrotechnicznego na innej działce. Rolnik kwestionował te ustalenia, twierdząc, że wynikały one z błędów systemu teleinformatycznego oraz że zabieg agrotechniczny nie był konieczny. Organ administracji utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odmawiając przyznania płatności do spornych działek.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Referent stażysta Aleksandra Żurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2020 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich oddala skargę.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga M. K. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. ( dalej także jako: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy") z dn. [...] sierpnia 2019r. Nr [...] na podstawie której ww. organ utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dn. [...] maja 2019r. Nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
M. K. za pośrednictwem formularza udostępnionego na stronie internetowej Agencji złożył w dniu [...] maja 2018 r. wniosek o przyznanie płatności na rok 2018 wraz załącznikami graficznymi, na których wskazał położenie działek rolnych.
We wniosku (tabela VII oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych beneficjent zadeklarował powierzchnię [...] ha do przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej, powierzchnię [...] ha do przyznania płatności związanej do upraw roślin strączkowych na ziarno. Ponadto rolnik ubiegał się o przyznanie płatności związanej do bydła ([...] szt.) i krów
([...] szt.).
W dniach [...].07-[...].07.2018 r. w gospodarstwie rolnika przeprowadzono wizytację terenową w ramach kontroli realizowanej metodą Foto. W kontroli stwierdzono:
- powierzchnię działki rolnej [...] w wysokości [...] ha wobec [...] ha powierzchni zadeklarowanej we wniosku. Kod błędu DR13+
- brak wykonania zabiegu agrotechnicznego w bieżącym roku na działce [...] - kod błędu DR 18.
Z akt sprawy nie wynika aby rolnik składa zastrzeżenia do raportu z kontroli.
W dniu [...] maja 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał w sprawie ww. decyzję nr [...] w przedmiocie przyznania M. K. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018.
Na podstawie ww. decyzji płatność JPO i za zazielenienie przyznano do powierzchni [...] ha działek rolnych stwierdzonej w wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu.
W dniu [...] maja 2019 r. M. K. złożył pismo skierowane do Prezesa ARiMR za pośrednictwem ARiMR w B., wskazując, że nie zgadza się z nieuwzględnieniem we wniosku działki nr [...] o powierzchni [...].ha.
W dniu [...] maja 2019 r. M. K. nadał na poczcie kolejne pismo skierowane do Prezesa ARiMR za pośrednictwem ARiMR w B., w którym wskazuje ponadto na problemy działania aplikacji eWniosek oraz nie zgadzając się z wykluczeniem z wniosku działki [...], wobec której zastosowano kod błędu DR18, twierdząc, że na tej działce znajduje się uprawa świerka, a zabiegi agrotechniczne polegające na usuwaniu chwastów są wykonywane.
W dniu [...].06.2019 r M. K. złożył pismo zatytułowane "Odwołanie" wskazując, że pismo z [...] maja 2019 r. stanowiło w jego rozumieniu odwołanie od decyzji nr [...] wydaną w sprawie przyznania płatności skierowane do Dyrektora M. OR ARiMR za pośrednictwem BP ARiMR w B..
Strona podnosi, że pismo złożone uprzednio zostało mylnie uznane jako skarga, a z treści pisma wynikało, że rolnik nie zgadza się z nie przyznaniem płatności do działki nr [...] oraz wykluczeniem powierzchni działki nr [...].
Dyrektor OR ARiMR, utrzymując po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B., podniósł następującą argumentację:
Wskazał, że zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1312), wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu, wniosek o wypłatę tych płatności, deklarację, o której mowa w art. 18 rozporządzenia nr 809/2014, z uwzględnieniem art. 17 ust. 3 lit. b rozporządzenia nr 809/2014, składa się za pomocą formularza udostępnionego na stronie internetowej Agencji.
Organ odwoławczy podkreślił, że w przypadku wniosków składanych w roku 2018, jedyną możliwością ubiegania się o płatności oraz wyrażenia zakresu żądania wnioskodawcy, tj. powierzchni co do której ubiega się on o przyznanie płatności jest złożenie odpowiedniego wniosku na stronie internetowej Agencji.
Z kolei według § 9 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinien spełniać formularz wniosku umieszczany na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. 2015 poz. 353 ze zm.) po zatwierdzeniu przez wnioskodawcę danych w umieszczanym na stronie internetowej Agencji formularzu wniosku, o którym mowa w § 2 ust. 1, wnioskodawca uzyskuje z systemu teleinformatycznego Agencji potwierdzenie złożenia wniosku zawierające unikalny numer nadany przez ten system oraz datę złożenia wniosku.
Następnie organ odwoławczy podniósł, że z danych aplikacji eWniosek wynika natomiast, że według danych wniosku przesłanego za pomocą aplikacji udostępnionej na stronie internetowej Agencji, M. K. złożył w ten sposób wniosek o przyznanie płatności na rok 2018 w dniu [...] maja 2018 r. a następnie w dniu [...] czerwca 2018 r. zmianę do wniosku. Z danych obu tych formularzy zawierających w polu 15 na stronie 4/4 formularza wniosku datę złożenia danego wniosku, nie wynika aby działka rolna o powierzchni [...] ha położona na działce ewidencyjnej nr [...] została zgłoszona w sposób opisany w art. 22 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. do przyznania płatności na rok 2018. Działka ewidencyjna nr [...] widnieje wprawdzie w tabeli VII wniosku - oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych jednak wskazana w jej przypadku powierzchnia kwalifikującego się hektara wynosi 0,00 ha. Działka ta nie została również obrysowana na materiale graficznym wniosku jako ewentualnie działka rolna zgłaszana do płatności. Żądanie strony w zakresie przyznania płatności do działki ewidencyjnej nr [...] było zatem spójne - rolnik w tak przesłanym formularzu wniosku nie wskazał aby ubiegał się o przyznanie płatności do powierzchni gruntu w ramach działki ewidencyjnej nr [...].
Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że formularz wniosku przedstawiony przez rolnika, wprawdzie zawiera dane działki nr [...] oraz deklarację powierzchni [...] ha w ramach działki rolnej jednak formularz ten nie zawiera daty jego złożenia.
W związku z powyższym, mając na uwadze dyspozycję przepisu § 9 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2015 r. nie można na tej podstawie uznać aby formularz ten zawierał dane wniosku przesłanego za pośrednictwem aplikacji udostępnionej na stronie Agencji. Data złożenia wniosku jest wypełniana automatycznie w momencie przesłania wniosku. Wydruk przedstawiony przez rolnika może być zatem wersją wniosku wydrukowaną przed Jego przesłaniem/zatwierdzeniem. Wersja znajdująca się w systemie eWniosek, zatwierdzona i przesłana, zawierająca datę złożenia dokumentów, zarówno samego wniosku z dnia [...],05.2018 r,, jak i zmiany do wniosku z [...].06.2018 r. nie zawiera deklaracji powierzchni [...]ha działki ewidencyjnej nr [...] do płatności.
Strona nie przedstawia w ocenie organu odwoławczego dowodu mogącego potwierdzić, że w rozpatrywanym przypadku doszło do błędu działania systemu - aplikacji eWniosek, a zatwierdzona i przesłana wersja wniosku zawierała przedmiotową deklarację powierzchni [...] ha działki nr [...].
Podkreślić natomiast należy, że rolnik mógł dokonać weryfikacji danych złożonego wniosku, aplikacja eWniosek umożliwia bowiem przegląd danych które zostały przesłane we wniosku, jak również modyfikację tych danych - złożenie zmiany do wniosku w sytuacji wykrycia ewentualnego błędu, jak również możliwy jest wydruk danych przesłanego formularza wniosku. Z tym jednak zastrzeżeniem, że faktycznie przesłany/złożony formularz wniosku zawiera każdorazowo datę jego złożenia.
Składając wniosek rolnik powinien zatem dokonać sprawdzenia wysłanych danych za pomocą aplikacji eWniosek, tym bardziej, że w rozpatrywanym przypadku była składana zmiana danych wniosku.
Na podstawie powyższych rozważań organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo określił żądanie strony wyrażone we wniosku złożonym na podstawie art. 22 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1312), a żądanie to nie obejmowało powierzchni [...]ha położonej na działce ewidencyjnej nr [...].
Odnosząc się w dalszej kolejności do kwestii wykluczenia z wniosku działki rolnej [...] o powierzchni [...]ha zadeklarowanej na działce ewidencyjnej nr [...], wskazać należy, że według dowodów zgromadzonych w trakcie przeprowadzonych czynności kontrolnych - zdjęcia nr [...] - [...] ([...] sztuk zdjęć wykonanych w rożnych kierunkach) z [...].07.2018 r. wykonane w obrębie działki ewidencyjnej nr [...], na działce tej w roku 2018 nie była prowadzona działalność rolnicza - widoczne wysokie chwasty na każdej fotografii, a co istotne brak widocznej uprawy świerków srebrnych. Uprawa szkółki tych drzew została zlokalizowana na działce rolnej [...] (zdjęcia [...]) położonej na działce ewidencyjnej nr [...] i z całą pewnością uprawa świerków nie była prowadzona na działce rolnej [...]. Ustalenia kontroli na miejscu potwierdzone materiałem zdjęciowym oraz szkicami, wobec braku dowodów przeciwnych należy uznać zatem za przedstawiające stan faktyczny w sprawie.
W tym kontekście organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z właściwymi przepisami w postępowaniu dotyczącym przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z art. 3 ust. 3 Ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1312), ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
W świetle powyższego przepisu strona zobowiązana jest dostarczyć organowi dowody na poparcie okoliczności, z których wywodzi skutek prawny w postaci uprawnienia do płatności. Jeżeli strona nie przedstawi w toku postępowania dowodów, z których w ocenie organu jednoznacznie będzie wynikać, iż spełnia przesłanki do przyznania płatności, organ na podstawie art. 3 ust 3 ustawy uznaje daną okoliczność za nieudowodnioną.
Powyższy przepis w sposób jednoznaczny przenosi inicjatywę dowodową na stronę.
Odwołujący nie zgadza się z wydaną decyzją, jednakże nie przedstawia dowodów mogących stanowić podstawę do przyznania płatności w żądanej wysokości.
Wykluczenie z wniosku powierzchni działki rolnej [...] było zatem uzasadnione w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś przeciwstawne wyjaśnienia przedstawione przez skarżącego nie zostały poparte żadnym materiałem dowodowym.
Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem, skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. pismem z dn. [...] września 2019r. skierował M. K. ( dalej jako: "skarżący").
W treści skargi mającej charakter opisowy, autorka skargi M. K. pełnomocnik i żona skarżącego, wskazuje, że brak zadeklarowania działki nr [...] o pow. [...] ha musi być następstwem wadliwości działania teleinformatycznego systemu e-Wniosku Plus, która to wadliwość spowodowała, że we wniosku nie zapisały się treści dotyczące ww. działki. Autorka skargi podkreśliła, że to ona złożyła w imieniu męża e-Wniosek Plus o przyznanie płatności obszarowych na 2018r. i całą stanowczością podkreśliła, że uwzględniła ww. nieruchomość jako deklarowaną do zgłoszonej płatności. Na poparcie swoich twierdzeń w tym zakresie, M. K. dołączyła wersję papierową złożonego wniosku, będącą wg. jej twierdzeń wydrukiem z pliku złożonego elektronicznie wniosku.
Natomiast w odniesieniu do wykluczenia z płatności działki rolnej [...] o powierzchni [...]ha zadeklarowanej na działce nr ew. [...], wbrew stanowisku organu, który stwierdził brak zachowania dobrej kultury rolnej na ww. działce, M. K. stwierdziła, że brak usunięcia chwastów z plantacji świerków, która jest przez nich prowadzona na tej działce, było zabiegiem celowym ponieważ suche chwasty miały stanowić szatę ochronną przed mrozem dla 4-letnich świerków.
Z powyższych powodów w skardze pełnomocnik skarżącego zakwestionowała brak przyznania płatności do ww. dwóch działek, nie kwestionując ustaleń organów w odniesieniu do pozostałych płatności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł w najdalej idącym wniosku o odrzucenie skargi z powodu braku interesu prawnego M. K. do składania skargi w sytuacji, gdy ww. nie była stroną postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją.
Natomiast w przypadku nie uwzględnienia tego wniosku organ wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej. Organ podniósł, że z formularzy wniosku złożonego przez skarżącego [...].05.2018r. oraz zmiany wniosku z dn. [...].06.2018r., przesłanych ostatecznie w aplikacji e-Wniosek Plus, które są widoczne w systemie programu posiadanego przez organ i które wygenerowane zostały w pliku pdf, wynika, że na działce ewidencyjnej nr [...] skarżący nie zadeklarował do płatności działki rolnej.
Dołączony do skargi wydruk wniosku nie może być uznany za tożsamy z wnioskiem złożonym, gdyż nie zawiera kodu dokumentu, który jest nadawany automatycznie wnioskowi składanemu elektronicznie.
Natomiast w odniesieniu do działki [...] powodem niezakwalifikowania do płatności był brak wykonania zabiegu agrotechnicznego ( usunięcia chwastów) co zostało stwierdzone w trakcie kontroli w dn. [...].07.2018r.
Twierdzenia skargi o szacie ochronnej dla plantacji świerków z uschniętych chwastów, nie mogły być uwzględnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2108 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji przeprowadza ocenę zgodności decyzji z prawem. W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w sposób prawidłowy wyjaśnione, uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1981 roku, sygn. akt SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7).
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest ww. decyzja Dyrektora OR ARiMR w Warszawie na podstawie której została utrzymana w całości w mocy decyzja organu I instancji o przyznaniu skarżącemu wskazanych w jej treści płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018.
W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga to, ze skarżący w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ I instancji wskazał, że wnosi o zmianę zaskarżonej decyzji w części poprzez przyznanie dotacji dla działki nr [...] i działki nr [...], ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia. Z treści uzasadnienia wynikało, że skarży jedynie tę część decyzji, w której organ I instancji nie przyznał dotacji dla działki nr [...] i działki nr [...]. Tak więc Sąd uznał, że pozostałe płatności przyznane skarżącemu w rozpatrzeniu wniosku są przez skarżącego niekwestionowane.
Podstawą prawną rozpoznania przedmiotowego wniosku złożonego przez skarżącego był przepis art. 24 i art. 5-6 ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. 2018, 1312). Zgodnie z art. 5 Kierownik biura powiatowego Agencji jest właściwy w sprawach dotyczących płatności bezpośrednich oraz płatności niezwiązanej do tytoniu, chyba że ustawa stanowi inaczej. Właściwość miejscową kierownika biura powiatowego Agencji ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby rolnika. Z kolei art. 6 określający warunki przyznania płatności stwierdza, że płatności bezpośrednie oraz płatność niezwiązana do tytoniu są przyznawane rolnikowi, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na jej podstawie. I tak zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli, między innymi, łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha; pomimo niespełnienia ww. warunku płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013 (zwrot nienależnych płatności i kary administracyjne), wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro. Zatem sens i istota przyznawania płatności polega na posiadaniu gruntów o powierzchni nie mniejszej niż 1 ha lub spełnianiu warunków do przyznania płatności związanych do zwierząt, i to w sposób trwały nie epizodyczny; płatności przyznawane są w relacji do danego roku kalendarzowego i należy przyjąć, że stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o przyznanie płatności (wyrok NSA z 7 marca 2018 r., I GSK 1150/18; CBOSA). Przedmiotowa płatność przysługuje także pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, bowiem płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli:
1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz
2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro.
Istota sporu do jakiego doszło w ramach kontrolowanej sprawy sprowadza się do stwierdzenia, czy organ ARiMR prawidłowo przyznał skarżącemu rolnikowi przedmiotowe płatności uwzględniając treść wniosku i dołączonego do wniosku załącznika graficznego czy też były podstawy do poinformowania rolnika przez kierownika biura powiatowego Agencji niezwłocznie po otrzymaniu wniosku o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięci w terminie.
W rozpoznawanej sprawie we wniosku o przyznanie płatności na rok 2018 skarżący podał ( tabela VII – oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych), że ubiega się o płatności do powierzchni [...] ha do jednolitej płatności obszarowej (JPO), płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej, zadeklarował powierzchnię [...] ha do przyznania płatności związanej do upraw roślin strączkowych na ziarno. Ponadto rolnik ubiegał się o przyznanie płatności związanej do bydła ( [...] sztuk) i krów ([...] sztuk).
W skardze skarżący twierdzi, że w wyniku błędu w działaniu systemu teleinformatycznego wniosek nie został zapisany prawidłowo. System nie działał w pełni sprawnie i nie zapisywał naniesionych poprawek, zaś skarżący miał prawidłowo wypełnić przedmiotowy wniosek. Według skarżącego był to błąd polegający na niezaznaczeni właściwego pola bowiem skarżący spełnia przesłanki do otrzymania dopłaty dla działki nr ew [...], która jest największą z posiadanych w gospodarstwie rolnym. Ponadto dołączył wydruk wniosku z uwzględnioną ww. działką. Powołał także fakty, że tego typu nieprawidłowości zdarzały się innym beneficjentom.
Do rozważenia pozostaje więc czy w istocie był to błąd formalny czy merytoryczny.
Błąd formalny jest to błąd o oczywistym charakterze i możliwy do stwierdzenia na etapie kontroli formalnej wniosku, sprowadzającej się do sprawdzenia, czy wszystkie konieczne pola wniosku zostały wypełnione, a załączniki złożone wraz z wnioskiem. Brakiem merytorycznym wniosku, którego treść rodzi określone skutki dla rozstrzygnięcia sprawy jest taki brak, który może zostać ujawniony przez organ dopiero na dalszym etapie sprawdzania wniosku, w ramach jego oceny merytorycznej (wyrok NSA z 04 grudnia 2018 r., I GSK 2510/18; CBOSA). Zacytowany pogląd NSA skład orzekający w pełni podziela. Ubieganie się beneficjenta o przyznanie płatności do powierzchni w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla działki nr [...] o powierzchni [...] ha w sytuacji, gdy nie wskazano we wniosku , że zadeklarowana na tych działkach uprawa jest deklarowana, powoduje, że mamy do czynienia z brakiem merytorycznym, który podlega ujawnieniu dopiero w trakcie merytorycznego badania wniosku przez organ. Oznacza to, że nie ma w tym przypadku organ obowiązku , o którym mowa w art. 23 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego . Przepis ten stanowi, że w przypadku gdy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Obowiązkiem wnioskodawcy istotnym z punktu widzenia przedmiotowej sprawy było złożenie w terminie przewidzianym w art. 21 ustawy wniosku za pomocą aplikacji e-Wniosek Plus , który musiał zostać wypełniony zgodnie z Instrukcją wypełniania wniosku o przyznanie płatności na rok 2018. Z kolei stosownie do treści art. 36 ust. 1 ustawy o płatnościach, obowiązkiem Agencji było przeprowadzanie kontroli administracyjnych na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontroli w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm. Również wśród zasad ogólnych w art. 24 ust. 1 lit. a rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L2014.227.69), wymieniono, że kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji.
Z powyżej zacytowanych przepisów wprost wynika, że w zakres kontroli administracyjnej wchodzi także obowiązek sprawowania nadzoru nad prawidłowością wniosków składanych przez rolników. Wyraz ku temu stanowi kluczowy w przedmiotowej sprawie powołany już przepis art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach. Instrukcja wypełniania wniosku o przyznanie płatności na 2018 rok podaje co należy wpisać w części VIII "Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych " . Skoro rolnik dla działki nr ew. [...] nie zaznaczył, ze uprawę na tych działkach deklaruje do JPO, to oznacza , że nie było podstaw aby uwzględniając treść wniosku i płatność tę do tej działki przyznać. Nie sposób też stwierdzić, że wniosek zawierał błąd kompletności.
Zauważyć trzeba, że postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wszczynane jest na wniosek strony, zatem to ona kształtuje zakres swojego żądania i bierze na siebie odpowiedzialność za poprawne deklaracje w zakresie żądanej płatności. Wnioskujący o płatność do organu ARiMR podpisuje oświadczenie o znajomości zasad dotyczących przyznawania tych płatności. Stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego beneficjent ma obowiązek przedstawiania dowodów oraz składania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W postępowaniach o przyznanie płatności, co wynika już z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy, organ ARiMR udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że zasada informowania, wyrażona w art. 9 k.p.a., uległa istotnemu ograniczeniu, gdyż stronom udziela się pouczeń jedynie na ich żądanie. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że organ miał obowiązek z urzędu dokonywać czynności mających na względzie interes obywateli , tak został sformułowany zarzut skargi. Przeciwnie, wskazać bowiem należy, że to od podmiotów składających wnioski o przyznanie płatności należy wymagać - między innymi w zakresie wypełniania wniosków o przyznanie tych płatności - należytej staranności. Podmioty te wykonują swoją działalność zawodowo i na własny rachunek. Nakłada to wymóg nie tylko posiadania wysokich kwalifikacji odnośnie produkcji rolniczej ale także stosownej wiedzy w zakresie zasad i trybu przyznawania pomocy finansowej, zwłaszcza takiej jak w przypadku płatności rolniczych, która jest przyznawana na wniosek osoby zainteresowanej wsparciem. Przepisy unijne jak i krajowe w zakresie przyznawania płatności nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości. Uznaniowość prowadziłaby do nierównego traktowania producentów rolnych spełniających takie same warunki oraz byłaby sprzeczna z zasadą konkurencyjności. To z kolei nakłada na beneficjentów tej pomocy obowiązek zachowania należytej staranności na etapie wypełniania i składania wniosków o przyznanie płatności.
W rozpoznawanej sprawie, Sąd podziela stanowisko organów ARiMR, że w ustalonych okolicznościach sprawy brak jest dowodów, które mogłyby świadczyć o nieprawidłowym działaniu aplikacji e-Wniosek Plus, natomiast całokształt stanu faktycznego zaistniałego w sprawie pozwala stwierdzić, że przyczyną nieuwzględnienia działki nr [...] był brak staranności ( nieuwaga osoby składającej wniosek o przyznanie płatności).
Sąd podziela także stanowisko organów dotyczące wykluczenia z płatności działki [...] z plantacją świerków. Zebrane dokumenty, którym można przypisać walor wiarygodności, potwierdzają że na datę dokonanych czynności kontrolnych w dn. [...].07.2018r., tj. na trzy dni przed terminem wynikającym z &2 rozporządzenia MRiRW z dn. 12 marca 2015r. stwierdzono brak przeprowadzenia jakiejkolwiek czynności mającej na celu usunięcie niepożądanej roślinności. Twierdzenia skarżącego o uschniętych chwastach jako otulinie dla plantacji świerka, nie mogą zostać uwzględnione, tego rodzaju praktyki nigdzie nie są uznawane za zabiegi z zakresu dobrej kultury rolnej.
Sąd więc stwierdza, że w sprawie nie naruszono przepisów postępowania jak i prawidłowo zinterpretowano przepisy ustawy.
Jednocześnie Sąd nie podzielił wniosku organu o odrzucenie skargi ponieważ M. K. w sprawie występowała jako pełnomocnik skarżącego do czego była legitymowana jako osoba najbliższa ( żona).
W konsekwencji powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019.2325) orzeczono o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło