VIII SA/Wa 854/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi G. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] czerwca 2014 r. znak [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2012 i umorzenia postępowania postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, G. D. (dalej: "skarżąca") wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na powołaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] czerwca 2014 r. Podała, że jest osobą bardzo chorą i wymaga opieki drugiej osoby (ma [...] lata). Mieszka samotnie. Jako źródło dochodu wymieniła emeryturę. Nie podała jednak jej wysokości wskazując, że dochód z tego tytułu jest "niewystarczający". Nie wymieniła też żadnego posiadanego majątku. Dodała, że w sądzie administracyjnym toczą się 4 sprawy z jej skarg. Wniosła o ich rozpatrzenie zgodnie ze złożonym odwołaniem. Skarżąca uiściła należny wpis od skargi ([...] zł). Pismem z [...] listopada 2014 r. skarżąca została wezwana do przedłożenia wymienionych dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji majątkowej w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "u.p.p.s.a."), w szczególności do udokumentowania wysokości emerytury, ponoszonych kosztów bieżącego utrzymania oraz nadesłania wyciągów z rachunków bankowych (historia operacji) za ostatnie 3 miesiące. Postanowieniem z 28 stycznia 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż nie odpowiedziała na ww. wezwanie Sądu. W dniu [...] lutego 2015 r. skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu powtórzyła okoliczności wskazane uprzednio we wniosku. Dodatkowo załączyła stosowne dowody, w tym wykaz chorób i zażywanych leków. Podniosła, że pracowała [...] lat. Wskazała, że wysokość emerytury wykazana jest na załączonej kopii wydruku z jej rachunku bankowego. Jako koszty bieżącego utrzymania wymieniła: czynsz ([...] zł), światło, gaz, woda, wywóz śmieci (około [...] zł), lekarstwa (miesięcznie ponad [...] zł), opiekunka (minimum [...] zł) – razem około [...] zł. Wskazała, że na pozostałe wydatki (wyżywienie, środki czystości, odzież, podstawowe kosmetyki, remonty, naprawy sprzętu i wiele innych opłat) pozostaje jedynie kwota [...] zł. Dodała, że uprzednio nie spełniła "warunków przyznania prawnej pomocy" z powodu złego stanu zdrowia. Skarżąca przedstawiła nadto uwagi merytoryczne dotyczące zaskarżonej decyzji. Do wniosku załączyła stosowne materiały źródłowe, w tym upomnienie w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2013 – 2014 (łącznie do zapłaty [...] zł). Zgodnie z art. 260 u.p.p.s.a., wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, że utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, stosownie do treści art. 245 § 2 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 u.p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Stosując prawo pomocy nie można chronić czy też zwiększać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącą uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżąca rzeczywiście wykazała, że pozbawiona jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżąca nie wykazała bowiem, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Skarżąca mimo rzeczywiście trudnej sytuacji zdrowotnej uzyskuje stały dochód z tytułu świadczeń emerytalnych (ok. [...] zł). Nie wykazała, że nie jest w stanie ponosić kosztów sądowych. Tym bardziej, że uiściła należny wpis od skargi ([...] zł). Taki stan rzeczy nie uzasadnia zaś konieczności obciążania budżetu państwa kosztami niniejszego postępowania. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych osoba fizyczna, która dysponuje jakimkolwiek miesięcznym stałym dochodem winna partycypować w kosztach postępowania. Obowiązek zaś ich ponoszenia nie świadczy o naruszeniu prawa do sądu. Prawo to istnieje i pozwala stronie na dochodzenie jej słusznych roszczeń, a ustanowienie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych umożliwia jego realizację. Ograniczona wielkość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji (por. postanowienia NSA z 14 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1517/13, z 26 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 219/12, z 28 października 2011 r., sygn.. akt II OZ 1040/11; dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Skarżąca nie należy do kręgu osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Jej sytuacji materialnej nie sposób bowiem utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód na granicy fizycznego przetrwania. Dlatego należało odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 orzekł, jak w sentencji postanowienia.