VIII SA/Wa 856/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku A. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanowił: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 30 listopada 2015 r. odmawiające przyznania prawa pomocy. A. L. (dalej: "skarżący") wystąpił z wnioskiem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd") o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że od [...] sierpnia 2014 r. zawiesił działalność gospodarczą. Nie osiąga dochodów i nie posiada oszczędności. Zawarł układ ratalny z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Zadłużenie spłaca korzystając z pomocy rodziny. Ponosi koszty leczenia w wysokości ok. [...] – [...] zł miesięcznie. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem, który osiąga dochody z działalności gospodarczej (ok. [...] zł miesięcznie). Dochodów swojej żony skarżący nie ujawnił powołując się na rozdzielność majątkową małżonków od 1995 r. Referendarz sądowy pismem z [...] października 2015 r. wezwał wnioskodawcę do złożenia dodatkowych informacji dotyczących jego sytuacji materialnej skarżącego, w tym złożenia zaświadczenia o wysokości dochodów jego żony. Odpowiadając na wezwanie Sądu, wystosowane w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "uppsa") skarżący oświadczył, że: 1) z żoną posiada rozdzielność majątkową od 1995 r., 2) nie posiada rachunków bankowych, 3) z dniem [...] sierpnia 2014 r. zawiesił działalność gospodarczą, 4) na bieżące utrzymanie przekazuje [...] zł (rachunki za energię, gaz, wodę, wystawiane są na żonę). Do pisma załączył swoje zeznanie podatkowe za rok 2014 oraz wypełniony formularz o przyznanie prawa pomocy ("PPF"). Załączył kopię swojego zeznania podatkowego za 2014 r. (PIT – 36). Postanowieniem z 30 listopada 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, gdyż skarżący nie wykazał, że nie posiada możliwości uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł. Nie ujawnił wysokości dochodów osiąganych przez żonę i nie wskazał wiarygodnych danych dotyczących jego dochodów. Skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Podtrzymał dotychczasową argumentację. Do pisma załączył postanowienie Sądu Rejonowego w R. z [...] lipca 2015 r. ([...]), którym to aktem został zwolniony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie z jego powództwa przeciwko [...] Bank S. A. w W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje: W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658). Stosownie do treści art. 260 uppsa, m. in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Rozpatrując sprzeciw od takowego postanowienia sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 uppsa). Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka zatem jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a przepis art. 260 § 2 uppsa stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 uppsa, że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 uppsa, właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 uppsa). Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 uppsa). Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się ona w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 255 uppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Oceniając zasadność zastosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy, Sąd nie może pominąć faktu, że pozostaje on w związku małżeńskim. Nawet jeśli między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, to przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.; dalej: "k.r.o.") małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o., małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka istnienie rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 29 września 2005 r., II FZ 572/05; dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.; dalej jako "CBOSA). Oznacza to, że dochody i stan majątkowy żony skarżącego należy uwzględnić przy ocenie jego możliwości finansowych. Skoro skarżący nie przedstawił informacji o dochodach i majątku swojej żony, to znaczy, że nie ujawnił rzeczywistej sytuacji majątkowej swojej rodziny, pomimo stosownej inicjatywy dowodowej ze strony Sądu. Jest to wystarczająca przesłanka do tego, aby odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 10 stycznia 2008 r., II FZ 540/07; CBOSA). Trafnie zatem zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Dodać należy, że na obecnym etapie postępowania sądowego, w związku z odrzuceniem skargi A. L. przez Sąd postanowieniem z 9 października 2015 r., na skarżącym nie ciąży obowiązek uiszczenia wpisu od skargi (100 zł) lub obowiązek ponoszenia innych opłat sądowych. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należy bowiem do wniosków, od których nie pobiera się wpisu (zob. postanowienie NSA z 30 czerwca 2009 r., I GZ 31/09; CBOSA). Okoliczność ta zdaniem Sądu nie powoduje jednak konieczności zmiany postanowienia referendarza sądowego. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, czyli utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego.