VIII SA/Wa 877/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku P. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: 1. zwolnić od wpisu od skargi ponad kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) zł, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wnioskiem z dnia 15 listopada 2016 r. (data wpływu do Sądu) P. W. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wspólnie z żoną i trójką dzieci w wieku szkolnym utrzymuje się z dochodu w łącznej wysokości [...] zł. Z posiadanych środków spłaca kredyt hipoteczny, którego miesięczna rata wynosi [...] zł, resztę środków pochłaniają bieżące wydatki na utrzymanie domu, wyżywienie, ubezpieczenie samochodu oraz realizację obowiązku szkolnego dzieci. Oświadczył, że z posiadanego dochodu nie jest wstanie poczynić oszczędności na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie, w której nie ma dostatecznego rozeznania. W części wniosku obejmującej posiadany majątek wymienił dom o wartości [...] zł i samochód osobowy o wartości [...] zł. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy zbadać sytuację majątkową wnioskodawcy, a w szczególności skonfrontować jego dochody z udokumentowanymi wydatkami. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718. ze zm., dalej jako p.p.s.a.), jest zobowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Pismem z dnia 16 listopada 2016 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi złożył wyciągi z rachunku bankowego za ostatnie cztery miesiące, kserokopię umowy o kredyt hipoteczny oraz decyzję o przyznaniu od kwietnia 2016 r. świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci w łącznej wysokości [...] zł. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z przepisu art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy wynika z kolei, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (o takie wnioskuje skarżący) może nastąpić wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze treść przywołanych wyżej przepisów zaznaczyć wypada, że prawo pomocy jest odstępstwem od generalnej reguły ponoszenia przez strony kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to tym samym, że odstępstwo od tej zasady może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na pokrycie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie prawa pomocy odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru na pozostałych podatników (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt II FZ 31/10). Uwzględniwszy treść przywołanych wyżej przepisów i konfrontując ją z przedstawionym przez skarżącego stanem majątkowym uznano, że wniosek zasługuje na uwzględnienie jedynie w części. W sprawie istotne jest to, że pięcioosobowa rodzina skarżącego poza deklarowanym we wniosku dochodem – [...] zł, otrzymuje świadczenie wychowawcze na dzieci w wysokości [...] zł miesięcznie, które pominięte we wniosku przez skarżącego, bez wątpienia zmniejsza obciążenia finansowe rodziny związane z wychowywaniem dzieci, zaspokaja ich potrzeby oraz wydatki w zakresie realizacji obowiązku szkolnego i przedszkolnego. W tych okolicznościach nie sposób uznać, że rodzina znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie potwierdza jej zresztą analiza operacji na rachunku bankowym, z którego realizowane są bieżące zobowiązania, zaś saldo końcowe w okresie ostatnich czterech miesięcy jest nieprzerwanie dodatnie. Jakkolwiek żądania przyznania prawa pomocy nie uzasadnia posiadanie przez stronę zobowiązań kredytowych, bowiem nie korzystają one z pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych, to w przedmiotowej sprawie, biorąc pod uwagę, że kredyt zaciągnięto na budowę domu, w którym rodzina zamieszkuje uwzględniono wydatek w budżecie rodziny na ten cel, a tym samym referendarz uznał za uzasadnione zwolnienie skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi ponad kwotę [...] zł. W pozostałym zakresie odmówiono przyznania prawa pomocy, bowiem jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wyjątkowo niski lub też nie osiągają żadnego dochodu, co nie zachodzi w przypadku skarżącego. Dokonanej powyżej oceny nie zmienia okoliczność, że w sprawie VIII SA/Wa 216/16 postanowieniem z dnia 5 maja 2016 r. przyznano P. W. jako uczestnikowi postępowania prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, bowiem dokonana wówczas ocena sytuacji finansowej strony przedstawiała się mniej korzystnie. W związku z powyższym w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.