VIII SA/Wa 882/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej A. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uchwałą z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...] Komisja Egzaminacyjna do spraw przeprowadzenia egzaminów konkursowego i komorniczego obejmującej obszar właściwości izb komorniczych w W., w Ł., w L. oraz w B. z siedzibą w W. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu komorniczego ustaliła wobec A. P. S. (dalej: "skarżąca") negatywny wynik z tego egzaminu. Przesyłka, zawierająca przedmiotową uchwałę dla skarżącej, była dwukrotnie awizowana w dniach [...] kwietnia i [...] maja 2013 r. i wobec niepodjęcia przez adresata, w dniu [...] maja 2013 r. zwrócona nadawcy. Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. skarżąca złożyła odwołanie od wskazanej uchwały z dnia [...] marca 2013 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wskazała m.in., iż pomimo adnotacji poczty na kopercie, iż przesyłkę awizowano w dniu [...] kwietnia 2013 r. oraz awizowano powtórnie w dniu [...] maja 2013 r. żadnego awiza w skrzynce pocztowej nigdy nie odnaleziono. Zdaniem skarżącej brak otrzymania awiza z urzędu pocztowego prawdopodobnie wyniknął z omyłki listonosza, który mógł umieścić awizo w nieprawidłowej skrzynce, bądź też awizo mogło wypaść z ulotkami reklamowymi. Z tych względów nieodebranie przesyłki nie mogło mieć charakteru umyślnego, a także – jak wskazała skarżąca – nie naruszyła jakichkolwiek zasad starannego działania w odbiorze korespondencji, albowiem nie otrzymała z poczty żadnej informacji, iż oczekuje na nią pismo z Sądu. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak: [...] Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 31h ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376 ze zm.) odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając Minister Sprawiedliwości przedstawił stan sprawy oraz przytoczył brzmienie przepisów art. 58 § 1 i § 2, a także art. 59 § 2 k.p.a. Wyjaśnił, iż w dniu [...] marca 2013 r. skarżąca przystąpiła – przed komisją egzaminacyjną – do części pisemnej egzaminu komorniczego. Po przeprowadzeniu tej części egzaminu odpis uchwały, dotyczący uzyskanego przez skarżącą wyniku, został przesłany na wskazany przez nią adres, tj. ul. P. [...], [...]-[...] R. Przesyłka z odpisem uchwały była awizowana w dniu [...] kwietnia 2013 r. z adnotacją: "Nie zastałem mieszkanie zamknięte". W dniu [...] maja 2013 r. nastąpiło powtórne jej awizowanie, zaś w dniu [...] maja 2013 r. przesyłka ta została zwrócona do nadawcy, tj. do Rady Izby Komorniczej w W., z adnotacją: "zwrot nie podjęto w terminie". Powołując się na regulację zawartą w art. 44 k.p.a. Minister uznał, iż odpis cytowanej uchwały został doręczony skarżącej w dniu [...] maja 2013 r., a doręczenie to miało charakter doręczenia zastępczego. Odnosząc się do twierdzeń skarżącej, iż z powodu omyłki listonosza żadnego awiza w skrzynce pocztowej nigdy nie było, Minister Sprawiedliwości uznał, że nie znajdują one podstaw. Wskazał m.in., iż z załączonej do akt sprawy koperty, zawierającej odpis uchwały, jednoznacznie wynika, że przesyłka była dwukrotnie awizowano tj. w dniu [...] kwietnia i [...] maja 2013 r. W ocenie organu brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że te awiza i to dwukrotnie nie zostały umieszczone w skrzynce pocztowej pod adresem wskazanym przez skarżącą z powodu omyłki listonosza. Na postanowienie z dnia [...] sierpnia 2013 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła skarżąca, wnioskując o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i odmówienie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy zostały spełnione wszelkie przesłanki do przywrócenia terminu. Uzasadniając skarżąca powtórzyła, iż uchwała nigdy nie została jej faktycznie doręczona, a pomimo adnotacji poczty na kopercie o dwukrotnym awizowaniu przesyłki, żadnego awiza w skrzynce pocztowej nigdy nie odnaleziono. Nadto, powołując się na wyrok WSA w Lublinie sygn. akt: II SA/Lu 886/11, wskazała, iż wbrew stanowisku Ministerstwa Sprawiedliwości, z punktu zasad logicznego rozumowania, nie jest możliwe przeprowadzenie dowodu na fakt nieistniejący, tj. nie jest możliwym przeprowadzenie dowodu, iż skarżąca nigdy nie otrzymała awiza w inny sposób niż twierdzenia skarżącej. Podniosła także, że rozważania Ministra Sprawiedliwości sprowadzające się do tego, iż skoro przesyłka była rzekomo dwukrotnie awizowana wykluczona jest pomyłka, nie sposób pogodzić z zasadami doświadczenia życiowego w kontekście standardu usług realizowanych przez publicznego operatora. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. Podkreślił, iż skarżąca nie wykazała, iż w okresie od [...] kwietnia do [...] maja 2013 r., gdy przesyłka znajdowała się w Urzędzie Pocztowym, nie mogła odebrać awiza ze skrzynki pocztowej, jak i odebrać tej przesyłki z powodu stanu swojego zdrowia. Dlatego też – zdaniem organu – nie można stwierdzić, że uchybienie wskazanego terminu nastąpiło bez winy skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. W tak zakreślonej kognicji sądów administracyjnych, Sąd w przedmiotowej sprawie uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością jego uchylenia. Na wstępie należy podnieść, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Sprawiedliwości odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...] ustalającej wobec skarżącej negatywny wynik z egzaminu komorniczego. W przedmiotowej sprawie Minister Sprawiedliwości uznał bowiem prawidłowość doręczenia zastępczego uchwały z dnia [...] marca 2013 r. w trybie art. 44 k.p.a. Dlatego też ocenić należy prawidłowość powyższego ustalenia Ministra Sprawiedliwości. Zgodnie z treścią art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. A zatem w przypadku, gdy decyzja organu administracji publicznej jest doręczana stronom, warunkiem rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania jest prawidłowe doręczenie decyzji stronie. O uchybieniu terminu do wniesienia odwołania można mówić tylko wówczas, gdy termin w ogóle rozpoczął swój bieg. Jak wskazano powyżej, co wynika z akt sprawy, Minister Sprawiedliwości uznał, że uchwała Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...] została skarżącej doręczona w trybie art. 44 k.p.a., czyli tzw. "awizo" w dniu [...] maja 2013 r. Przypomnieć należy, że organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz.U. poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy (art. 39 k.p.a.). Osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy – art. 42 § 1 k.p.a. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej - art. 42 § 2 k.p.a. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i § 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie – art. 42 § 3 k.p.a. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43 k.p.a. – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego – przechowuje on pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej (art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a.). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1 (art. 44 – dopisek Sądu), umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata - § 2 art. 44 k.p.a. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3 art. 44 k.p.a.). Doręczenie takie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy – art. 44 § 4 k.p.a. – tzw. doręczenie zastępcze w trybie art. 44 k.p.a. Aby uznać doręczenie zastępcze za dokonane prawidłowo muszą łącznie zostać spełnione przesłanki określone w art. 44 k.p.a. W przeciwnym razie brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia decyzji stronie. Przyjęcie fikcji doręczenia pisma może mieć doniosłe skutki dla strony postępowania administracyjnego i dlatego nie może budzić wątpliwości, że doręczyciel dochował wymogów z art. 44 k.p.a., w tym wymogu dotyczącego sposobu zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na określony czas w placówce pocztowej. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż strona zeń korzystająca nie będzie mogła skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia (por. podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2001 r., sygn. akt II RN 70/00). O fakcie złożenia przesyłki na określony czas w placówce pocztowej musi być dokonana stosowna adnotacja doręczyciela na dowodzie doręczenia przesyłki. Samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma pieczęci urzędu pocztowego i daty, czy wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma ustanowione w art. 44 k.p.a. Bezwarunkowo konieczna jest wyraźna adnotacja, że doręczyciel zawiadomił adresata o przesyłce w sposób określony w art. 44 k.p.a. Z adnotacji na przesyłce musi także wynikać, gdzie pozostawiono to zawiadomienie. W ocenie Sądu uznanie uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...] za doręczoną skarżącej jest nieprawidłowe. Zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki nie zawiera żadnych informacji o sposobie powiadomienia adresata o próbie doręczenia przesyłki oraz informacji o placówce pocztowej, w której przesyłka jest przechowywana, jak również o terminie odbioru. Brak jest także adnotacji o miejscu umieszczania awiza, co jest niezbędnym wymogiem dla spełnienia warunku doręczenia zastepczego (koperta wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru – k. [...] akt administracyjnych). Mimo tego Minister Sprawiedliwości uznał przesyłkę za doręczoną w trybie art. 44 k.p.a. Tymczasem w wyroku z dnia 31 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 2105/11, Naczelny Sąd Administracyjny, analizując przesłanki z art. 44 k.p.a., wskazał, że osoba dokonująca powtórnego zawiadomienia powinna w treści takiego zawiadomienia zawrzeć takie elementy jak: informację o pozostawieniu pisma procesowego do odbioru; precyzyjne wskazanie miejsca (tzn. szczegółowe określenie nazwy danej instytucji i jej dokładnego adresu, w którym pismo może być odebrane; wskazanie, że pismo może być odebrane w terminie nie dłuższym niż 14 dnia od daty pierwszego zawiadomienia, przy czym, będzie się to odbywało poprzez precyzyjne wskazanie daty dokonania pierwszego zawiadomienia i wskazanie na obowiązujący termin 14 dni; szczegółowe pouczenie o skutkach prawnych nieodebrania pisma w tak wyznaczonym terminie. Adresat musi być zawiadomiony w sposób niebudzący wątpliwości zarówno o pozostawieniu pisma, miejscu, gdzie może je odebrać, jak i terminie odbioru. W przypadku braku takiej informacji doręczenie zastępcze jest bezskuteczne. W świetle powyższego, zdaniem składu orzekającego, jeżeli nie wiadomo jak działał listonosz, doręczenia nie można uważać za dokonane, a zatem nie można też uznać, że skarżąca nie zachowała terminu do wniesienia odwołania. Urzędowego stwierdzenia sposobu doręczenia nie mogą zastąpić bowiem jedynie wzmianki o awizowaniu przesyłki i adnotacja "Nie zastałem mieszkanie zamknięte". Takie przyjęcie prawidłowości doręczenia przesyłki zawierającej uchwałę z dnia [...] marca 2013 r. stanowi naruszenie art. 44 k.p.a. Minister Sprawiedliwości nie przeprowadził bowiem oceny w zakresie ustalenia, czy wszystkie przesłanki zastępczego doręczenia w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione. Zatem w sytuacji stwierdzonego przez Sąd uchybienia nie można uznać, że wskazana uchwała weszła do obrotu prawnego. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2013 r. sygn. II GSK 10/12 decyzja procesowa – jako akt podjęty, a następnie uzewnętrzniony przez jego wydanie – nabiera cech decyzji administracyjnej przez zakomunikowanie treści tego aktu stronie. Dopóki decyzja nie zostanie zakomunikowana stronie, dopóty jest aktem niewywierającym żadnych dla strony skutków. Uzewnętrznienie decyzji w stosunku do strony stwarza nową sytuację procesową (np. możliwość wniesienia odwołania) (publ. Baza orzeczeń CBOIS). Dlatego też rozpoznawanie przez Ministra Sprawiedliwości wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wskazanej uchwały było bezprzedmiotowe. W świetle powyższego, za zasadną Sąd uznał argumentację skarżącej, która podniosła, iż pomimo adnotacji poczty na kopercie o dwukrotnym awizowaniu przesyłki, żadnego awiza w skrzynce pocztowej nigdy nie odnaleziono. Reasumując, Sąd badając legalność zaskarżonego postanowienia uznał zatem, że Minister Sprawiedliwości rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu naruszył przepisy art. 7, art. 8, art. 44, art. 58 oraz art. 77 § 1 k.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt 2 wyroku).