VIII SA/Wa 92/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Justyna Mazur po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] grudnia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu co do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata postanawia: odmówić A. G. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi A. G. (dalej: "skarżący") zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. We wniosku zawartym w urzędowym formularzu podał m.in., iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada mieszkanie o powierzchni [...] m², dwie działki budowlane (po [...] m2 każda), działkę we współwłasności (o pow. [...] ha) oraz nieruchomość rolną – [...] ha. Oświadczył również, że nie osiąga żadnego dochodu. Z uwagi na fakt, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), wezwano skarżącego do wskazania czy jest osoba bezrobotną (złożenia zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej), wskazania wszystkich źródeł utrzymania i wysokości otrzymywanych kwot, ewentualnie wyjaśnienia kto ponosi koszty jego utrzymania oraz wskazania i udokumentowania kosztów bieżącego utrzymania. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że nigdy nie korzystał, nie korzysta i nie zamierza korzystać ze świadczeń opieki społecznej oraz, że pomaga mu rodzina. Załączył kserokopię czterech dowodów wpłaty, w tym za pobór wody i ścieki, zagospodarowanie odpadami komunalnymi, energię oraz kartę wizyt bezrobotnego i poszukującego pracy. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 92/15 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] maja 2015 r., w terminie do wniesienia sprzeciwu, skarżący ponownie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wskazując, iż w najbliższym czasie będzie można korzystać z bezpłatnej pomocy prawnej. Wskutek wniesienia sprzeciwu postanowienie z dnia 23 kwietnia 2015 r. traci moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a. właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, a zatem o prawo pomocy w zakresie całkowitym, które może być przyznane, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Zawarte z w art. 246 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, strona zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504). Warunkiem przyznania prawa pomocy w określonej sprawie jest wyczerpujące udokumentowanie stanu majątkowego wnioskodawcy, wskazującego na zasadność uwzględnienia powyższego wniosku. Podstawą rozstrzygnięcia o zwolnieniu od kosztów sądowych nie mogą być zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej, które budzą wątpliwości, co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. Ocena zasadności żądania zwolnienia od kosztów sądowych musi odnosić się do rzeczywistych możliwości płatniczych, które określa posiadany majątek, wysokość przychodów i oszczędności, a także sytuacja rodzinna wnioskodawcy. Stąd warunkiem koniecznym przeprowadzenia oceny możliwości strony w zakresie uiszczenia kosztów sądowych jest złożenie oświadczenia majątkowego, które przedstawia dokładne i wiarygodne dane o sytuacji majątkowej i rodzinnej strony postępowania (a contrario art. 255 p.p.s.a.). Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienie NSA z 14 stycznia 2011 r., II OZ 1361/10, Lex nr 743829). Należy jeszcze raz podkreślić, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie przez niego wnioskowanym. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie wykazał on w sposób przekonujący, że istotnie znajduje się w sytuacji uzasadniającej zastosowanie wobec niego instytucji prawa pomocy. Wątpliwości Sądu budzą wyjaśnienia skarżącego, z których wynika, że nie osiąga on żadnych dochodów i utrzymuje się wyłącznie z pomocy rodziny, której wysokości nie wskazał. Jeśli zatem sytuację materialną strony kształtuje pomoc uzyskiwana od rodziny to charakter tej pomocy oraz jej wysokość może w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie wykazał również, aby z powodu stanu zdrowia nie był w stanie podejmować prac dorywczych czy sezonowych. Zauważyć należy, że skarżący posiada duże, ponad 200 – metrowe mieszkanie, a z treści złożonych wyjaśnień nie wynika, aby miał on trudności z jego utrzymaniem i realizowaniem bieżących zobowiązań. Poza tym skarżący nie należy do osób ubogich, posiada bowiem dwie działki budowlane, inną działkę pozostającą we współwłasności oraz nieruchomość rolną. Zatem sam fakt bycia osobą bezrobotną nie uzasadnia pozytywnego rozpoznania złożonego wniosku. W okolicznościach, w których wnioskodawca nie przedstawia wszystkich danych dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane to powinien liczyć się z tym, że sąd bądź referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Zastosowanie tej instytucji uzależnione jest bowiem od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie w oparciu o wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów (pomocy finansowej) i ponoszonych wydatków. Należy podkreślić, że partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony. Koszty sądowe należy zaś traktować, jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11). Ubiegający się zaś o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych swoich kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów wnioskodawca musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a. Sąd postanowił, jak w sentencji postanowienia.