VIII SA/Wa 932/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2011 r. sprawy ze skargi Spółki Dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej Wsi S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w części dotyczącej odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianą na trwałych użytkach zielonych; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie na rzecz skarżącej Spółki Dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej Wsi S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi [...] jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( ARiMR ) w W. z [...] lipca 2010r. nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z [...] sierpnia 2009 r. (dotyczącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008), w zakresie odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, wydana w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z dnia [...] maja 2008 r. Przewodniczący [...] W. L. wystąpił o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008. Decyzją z [...] sierpnia 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. ponownie rozpoznając sprawę ww. wniosku (poprzednia decyzja organu I instancji została uchylona przez organ odwoławczy w wyniku uwzględnienia złożonej przez spółkę skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) przyznał wnioskodawcy płatności do gruntów rolnych na rok 2008 w wysokości [...] zł. z tytułu jednolitej płatności obszarowej, odmówił natomiast przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, zwanej "płatnością zwierzęcą". Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem, sygnatura akt VIII SA/Wa 871/09 uchylił decyzję organu II instancji w części odmawiającej przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, zwanej "płatnością zwierzęcą". Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy uzupełnił brak formalny – dołączył pełnomocnictwo udzielone W. L. do reprezentowania spółki. W uzasadnieniu decyzji z [...] lipca 2010 r. odmawiającej przyznania płatności zwierzęcej organ wskazał, iż na podstawie informacji zawartych w rejestrze zwierząt oznakowanych, wyliczona liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe wynosi 0,00 DJP. Podniósł, że w wymaganym okresie referencyjnym wnioskodawca - a więc [...] - nie był posiadaczem bydła lub owiec lub kóz lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt przez tego rolnika. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia wynika, że rolnik – [...] nie posiada zarejestrowanej siedziby stada. Dalej organ stwierdził, że w związku z powyższym wnioskodawca nie spełnia warunków przyznania płatności zwierzęcej, o których mowa w § 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, bowiem nie posiadał zarejestrowanych zwierząt w terminie wskazanym w w/w rozporządzeniu, płatność zwierzęca została odmówiona. Podniesiono też, że przepisy ustawy nie wymagają by w okresie referencyjnym zwierzęta były własnością wnioskodawcy, konieczne jest natomiast posiadanie – faktyczne władztwo nad rzeczą. Zgodnie zaś z przepisami ustawy z 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych wspólnoty nie mogą być dzielone pomiędzy uprawnionych do udziału w tych wspólnotach. Zarząd nad wspólnotą sprawuje spółka, tym samym spółka staje się posiadaczem zwierząt. Z uwagi na to, że wspólnoty nie mogą być podzielone pomiędzy rolników ( udziałowców ), podmiotem uprawnionym do występowania z wnioskiem o przyznanie płatności obszarowych a w konsekwencji uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych jest spółka sprawująca zarząd, w związku z tym to spółka powinna spełniać konieczne warunki do przyznania płatności zwierzęcej, tj. być posiadaczem zarejestrowanych zwierząt gospodarskich w okresie referencyjnym. Decyzjami wydanymi w 2006 r. i 2005 r., ARiMR przyznała spółce płatności uzupełniające do powierzchni upraw podstawowych, które przyznawane są do dzisiaj, natomiast nie były wówczas przyznawane płatności zwierzęce. W uzasadnieniu decyzji, odnosząc się do niezadowolenia wnioskodawcy wyrażonego w odwołaniu, organ odwoławczy powołał się na cyt. wyżej § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, zgodnie z którym płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez tego rolnika. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia wynika, że [...] nie ma zarejestrowanej siedziby stada. Producent rolny nie spełnił więc warunku wynikającego z § 5 ww. rozporządzenia, bowiem uprawnionym do otrzymania płatności jest podmiot, który we wskazanym wyżej okresie, tzw. okresie referencyjnym, posiadał zwierzęta wpisane do odpowiedniego rejestru bądź posiadał w tym okresie zwierzęta przez niego zgłoszone do tego rejestru. W skardze do Sądu skarżąca [...] zaskarżyła w/w decyzję z [...] lipca 2010 r. w całości wnosząc o zmianę decyzji przez przyznanie wnioskodawcy płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, ewentualnie o jej uchylenie do ponownego rozpoznania. Nadto, wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi, przedstawiając stan faktyczny spółka podniosła, że organ nie zebrał w należyty sposób materiału dowodowego nie wyjaśniając jakie znaczenie ma posiadanie zwierząt przez poszczególnych rolników będących udziałowcami spółki i czy rolnicy mają zarejestrowane zwierzęta. Nie można zgodzić się z tym, że to spółka jako podmiot ubiegający się o płatności musi spełniać warunki do ich przyznania. To nie spółka uprawniona jest do udziału we wspólnocie, a poszczególni rolnicy posiadający gospodarstwo rolne. W sprawie przyznania płatności jednolitej ARiMR dokonała prawidłowej wykładni przepisów i w taki sam sposób należy dokonać wykładni przepisów dotyczących przyznania płatności uzupełniającej. Taka interpretacja przepisów jest zgodna zarówno z celem przyznawania dopłat, jak i z celem wspólnoty, który polega na użytkowaniu – przez rolników należących do tej wspólnoty – gruntów wspólnoty. ARiMR winna sprawdzić czy poszczególni udziałowcy mają zarejestrowane zwierzęta i w oparciu o te dane przyznać spółce płatność uzupełniającą. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. Nr 35 poz. 217 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 265 ze zm.). Jak wynika z uzasadnienia decyzji, odmowa przyznania płatności zwierzęcej nastąpiła na skutek braku przesłanek przyznania płatności wskazanych w § 5 rozporządzenia. Zgodnie z powołanym przepisem płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez tego rolnika lub jego małżonka. Z powyższego wynika, że przesłankami przyznania płatności zwierzęcej jest wymóg aby rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni oraz konieczność aby posiadane przez rolnika w okresie referencyjnym zwierzęta były w tym okresie wpisane do rejestru zwierząt oznakowanych. Dokonując wykładni pierwszej przesłanki wynikającej z § 5 rozporządzenia należy stwierdzić, że literalne brzmienie przepisu a także brak definicji w samym rozporządzeniu wskazują, że pojęcie "posiadacza" winno być rozumiane w ujęciu cywilistycznym. Zgodnie z art. 336 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny ( Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) posiadaczem rzeczy ( zwierząt w sprawie niniejszej) jest zarówno ten kto nią faktycznie włada jak właściciel – posiadacz samoistny, jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawca, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą – posiadacz zależny. Należy więc stwierdzić, że w świetle § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia posiadaczem jest przede wszystkim osoba sprawująca faktyczne władztwo nad zwierzętami w okresie referencyjnym, a nie osoba ujawniona w rejestrze zwierząt oznakowanych jako posiadacz zwierząt, która nie była w tym okresie ich faktycznym posiadaczem. Za takim rozumieniem tego pojęcia przemawia też wykładnia systemowa. W art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy z 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt ( Dz. U. Nr 91 poz. 872 ze zm.) zawarto ustawową definicję posiadacza zwierząt wskazując, że w odniesieniu do bydła jest to podmiot o którym mowa w art. 2 tiret trzecie rozporządzenia Nr 1760/2000 z 17 lipca 2000 ( Dz. Urz. WE L 201 z 11.08.2000 r. str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne roz. 3, t. 30 str. 248 ) Parlamentu Europejskiego i Rady. Posiadaczem zwierzęcia w odniesieniu do bydła jest - osoba fizyczna lub prawna odpowiedzialna za zwierzęta na stałe lub tymczasowo a także w czasie transportu oraz na rynku – dozorca. Zestawiając cywilistyczne ujęcie posiadania z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 11 lit. a ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt posiadaczem jest zatem przede wszystkim osoba faktycznie sprawująca w okresie referencyjnym władztwo nad zwierzętami. Odnosząc się do drugiej przesłanki zastosowania § 5 rozporządzenia stwierdzić należy, iż warunek aby posiadane przez rolnika w okresie referencyjnym zwierzęta były wpisane do rejestru zwierząt oznakowanych jest spełniony, gdy zwierzęta zostały wpisane przed okresem referencyjnym lub w czasie tego okresu zostały zgłoszone do rejestru przez rolnika. Mając na względzie powyższe rozważania stwierdzić należy, iż organ odwoławczy dokonał niewłaściwej interpretacji § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia przyjmując, że warunkiem uzyskania płatności jest wpisanie lub zgłoszenie faktu posiadania do rejestru zwierząt przez podmiot wnioskujący o przyznanie płatności zwierzęcej. Jak wynika z powyższych rozważań przesłanką uzyskania płatności jest: faktyczne posiadanie zwierząt oraz warunek zarejestrowania tych zwierząt w rejestrze zwierząt. § 5 ust 1 pkt 1 rozporządzenia nie wprowadza wymogu aby uprawnionym do otrzymania płatności był tylko ten posiadacz, który jest wpisany do rejestru zwierząt. Za takim rozumieniem omawianej przesłanki przemawia też wykładnia celowościowa. Z preambuły powołanego wyżej rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 wynika bowiem, że wprowadzenie skutecznego systemu identyfikacji i rejestracji bydła ma na celu utrzymanie i umocnienie zaufania konsumentów do bezpieczeństwa mięsa wołowego przez poprawę przejrzystości warunków produkcji produktów mięsnych i ich dystrybucji na rynku, " w szczególności jeśli chodzi o przejrzystość rynku informacji, identyfikujących pochodzenie mięsa (..) - pkt 4 i 5 preambuły. Warunkiem ustawowym jest jedynie sam wpis stada we właściwym rejestrze, ponieważ ze względu na zapewnienie bezpieczeństwa żywności pochodzenia zwierzęcego konieczne jest monitorowanie przemieszczania zwierząt, rejestrowanie ich miejsca pobytu i ilości – por. wyrok NSA w sprawie sygn. akt II GSK 135/09 aczkolwiek wydany na tle poprzedniego stanu prawnego, tj. rozporządzenia z dnia 13 marca 2007 r. ( Dz. U. nr 46, poz. 309 ze zm.), które jednak w analogiczny sposób regulowało warunki przyznania płatności, co pozwala zdaniem Sądu na posiłkowanie się powyższym wyrokiem w realiach sprawy niniejszej. Konsekwencją błędnej wykładni przepisu § 5 rozporządzenia jest niewłaściwe ustalenie przez organ II instancji stanu faktycznego. Brak jest ustaleń dotyczących wpisu stada we właściwym rejestrze zwierząt. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż organ dokonując nieprawidłowej interpretacji naruszył przepisy prawa materialnego - § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 14 marca 2008 r ., co miało wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo wobec nie zebrania całego materiału dowodowego uchybił przepisom procesowym – art. 7, 77 § 1, 107 § 3 kpa oraz art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny uwzględnić dokonaną przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną - interpretację przepisu § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzaju roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności i przeprowadzić postępowanie wyjaśniające mające na celu należyte ustalenie przesłanek do przyznania płatności z poszanowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, by następnie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalić jednoznacznie, czy w realiach rozpoznawanej sprawy zachodzą przesłanki do przyznania płatności zwierzęcej. Rozstrzygając sprawę ponownie organ winien mieć również na uwadze przepisy ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz art. 200 ppsa orzekł, jak w wyroku.