VIII SA/Wa 94/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi D.S., T.S. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków oddala skargę. Decyzją znak [...] z dnia [...] października 2002r. Minister Kultury działając na podstawie art. 4 pkt 1, art. 5 pkt 1, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 6, art. 16 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962r. o ochronie dóbr kultury ( Dz. U. z 1999r. Nr 98, poz. 1150 ze zm., zwanej dalej ustawą o ochronie dóbr kultury ) oraz art. 18 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze. zm., zwana dalej k.p.a. ) odmówił skreślenia z rejestru zabytków oficyny wschodniej, przylegającej do budynku, usytuowanego przy ulicy Ż. [...] w R. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przestawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Wskazał, iż w dniu [...] marca 1997r. D. i T. małżonkowie S. wystąpili do Generalnego Konserwatora Zabytków z wnioskiem o skreślenie z rejestru zabytków budynku wraz z oficynami, położonymi przy ulicy Ż. [...] w R. Decyzją z dnia [...] maja 1998r. ([...]) i z dnia [...] września 1999r. ([...]) Generalny Konserwator Zabytków odmówił skreślenia z rejestru zabytków budynku głównego. Nie zajął jednak wiążącego stanowiska co do skreślenia z rejestru zabytków budynków oficyn. W celu ustalenia jaka jest wartość zabytkowa budynków oficyn i czy spełnione są przesłanki do skreślenia tych budynków z rejestru zabytków Generalny Konserwator Zabytków wystąpił do Ośrodka Dokumentacji Zabytków w W. o wydanie opinii. W przedstawionym przez Ośrodek Dokumentacji Zabytków w W. stanowisku z dnia [...] kwietnia 2002r. stwierdzono, iż budynek oficyny wschodniej, przylegającej do budynku głównego, istnieje i mimo złego stanu technicznego może zostać poddany remontowi. Wartość zabytkowa oficyny wschodniej winna być określana w odniesieniu do wielkomiejskiej urbanistyki R., jest bowiem przykładem formowania zabudowy czynszowej w okresie intensywnego rozwoju miasta. Powołując treść art. 16 ust. 1 ustawy o ochronie dóbr kultury organ wywiódł, iż nie zostały spełnione ustawowe warunki skreślenia budynków oficyny wschodniej z rejestru zabytków. Organ wyjaśnił, iż budynek przy ulicy Ż. [...] w R. wpisany został do rejestru zabytków w granicach posesji. Tym samym nieuprawnione jest stanowisko zawarte w opinii Zespołu Ekspertów ds. Architektury, Urbanistyki i Krajobrazu Kulturowego z dnia [...] kwietnia 2002r., iż do rejestru zabytków wpisana została tylko klasycystyczna kamienica frontowa. Decyzją z dnia [...] grudnia 2003r., znak [...] Minister Kultury po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymał w mocy decyzję wydaną przez ten organ w I instancji. Wyrokiem z dnia 19 maja 2005r., sygn. akt I SA/Wa 469/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Kultury z dnia [...] grudnia 2003r. Decyzją z dnia [...] marca 2007 roku, znak [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy decyzję Ministra Kultury z dnia [...] października 2002 roku, [...], w części orzekającej o skreśleniu z rejestru zabytków oficyny zachodniej, przylegającej do budynku przy ulicy Ż. [...] w R.; uchylił wyżej wymienioną decyzję Ministra Kultury, w części dotyczącej pozostawienia w rejestrze zabytków pozostałych obiektów objętych ochroną prawną na mocy decyzji o wpisie do rejestru zabytków z dnia [...] lutego 1992 roku i w tym zakresie umorzyć postępowanie. Decyzją z dnia [...] października 2008r., znak [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego biorąc za podstawę przepisy art. 7 pkt 1, art. 13 ust. 1 , 2 5 i 6, art. 89 pkt 1, art. 93 ust. 1, art. 139 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ( Dz. U. z 2003r. Nr 162, poz. 1568 ze zm. zwana dalej ustawą o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ) oraz art. 18 pkt 1, art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po ponownym rozpatrzeniu wniosku D. i T. S. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, iż w dniu [...] października 2002r. Minister Kultury wydał decyzję znak [...], którą skreślił z rejestru zabytków oficynę zachodnią, przylegającą do budynku przy ulicy Ż. [...] w R., przy jednoczesnym pozostawieniu w tym rejestrze pozostałych obiektów objętych ochroną konserwatorską na mocy decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w R. z dnia [...] lutego 1992r. wpisującej do rejestru zabytków budynek przy ulicy Ż. [...] w R., oraz decyzję znak [...], którą odmówił skreślenia z rejestru zabytków oficyny wschodniej przylegającej do budynku przy ulicy Ż. [...] w R. Wyjaśnił, iż podejmując rozpoznanie sprawy po zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego ustalono (zgodnie z wskazówkami zawartymi w uzasadnieniu wyroku), że przedmiotem wniosku D. i T. S. z dnia [...] listopada o ponowne rozpoznanie sprawy jest kwestia skreślenia z rejestru zabytków oficyny wschodniej przylegającej do budynku przy ulicy Ż. [...] w R. Powołując treść przepisów art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawie o ochronie zabytków organ wywiódł, iż z rejestru zabytków zostaje skreślony zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Za uzasadnione dla wszechstronnego wyjaśnienia sprawy organ uznał dopuszczenie dowodu z opinii sporządzonej (w dacie [...] maj 2008r.) przez Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków. W oparciu o ten dokument oraz protokół oględzin, z dnia [...] lutego 2008r. organ ustalił, iż budynek główny przy ulicy Ż. [...] w R. został wzniesiony na przełomie XVIII/XIX wieku lub na początku XIX wieku, a jego budowa była związana z regulacją miasta, w ramach której wytyczone zostały nowe dzielnice. Powstały układ przestrzenny charakteryzował się głębokimi blokami zabudowy o bardzo długich działkach. Konsekwencją takich podziałów na gruncie było powstanie na parcelach wydłużonych oficyn z licznymi małymi podwórkami. Oficyna wschodnia usytuowana przy budynku przy ulicy Ż. [...] powstała w II połowie XIX wieku, natomiast w I połowie XX wieku została rozbudowana. Jest to budynek wzniesiony na planie wydłużonego prostokąta, trójkondygnacyjny, jednotraktowy, murowany i częściowo podpiwniczony. Budynek ten ma prostą elewację pozbawioną wystroju architektonicznego, jedyny element dekoracyjny stanowi profilowany gzyms wieńczący. Wskazał, iż obecnie przedmiotowa oficyna jest z złym stanie technicznym i nie jest użytkowana. Elewacja budynku jest spękana, widoczne są ubytki w tynku oraz ślady zawilgoceń. Pomimo lichego stanu budynku oficyny wschodniej nie uległ on zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości zabytkowych. Zachowana została bowiem pierwotna forma i bryła budowli, wygląd fasady oraz pierwotne przeznaczenie i rola parceli w układzie zagospodarowania przy ulicy Ż. [...]. Pomimo, iż skromniejsza od frontowej, fasada oficyny obrazuje rozwój zabudowy czynszowej w okresie intensywnego rozwoju miasta R. Za nieuprawnione uznał stanowisko skarżących dotyczące przedłożonej przez Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków opinii stwierdzając, iż ośrodek ten jako instytucja kultury wyspecjalizowana w zakresie ochrony i opieki nad zabytkami wyraźnie zaznaczył, iż wydana opinia dotyczy skreślenia z rejestru zabytków oficyny wschodniej przylegającej do budynku przy ulicy Ż. [...] w R. W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, iż wobec niespełnienia ustawowych przesłanek do skreślenia zabytkowego budynku oficyny wschodniej z rejestru zabytków uznał zasadność decyzji Ministra Kultury z dnia [...] października 2002r. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożyli w dniu [...] grudnia 2008r. D. i T. S. wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji skarżący postawili zarzut naruszenia przepisów postępowania: art. 105 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organ I instancji w sytuacji, gdy postępowanie jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu oraz art. 78 § 1 w związku z art. 77 § 1 i art. 75 § 1 k.p.a. wobec zaniechania rozpoznania wniosku dowodowego zgłoszonego przez skarżących na piśmie w dniu [...] lipca 2008r. Skarżący oświadczyli, iż z treści uzasadnienia decyzji Państwowej Służby Ochrony Zabytków z dnia [...] lutego 1992r. nr [...] wyraźnie wynika że odnosi się ona wyłącznie do budynku frontowego przy ulicy Ż. [...] w R. Przekonuje o powyższym opis budynku – ze wskazaniem, iż jest to budynek dwukondygnacyjny i określeniem jego indywidualnych cech. Wobec faktu, iż oficynę wschodnią stanowi budynek trzykondygnacyjny, przylegający do budynku frontowego, który nigdy nie był objęty wpisem do rejestru zabytków skarżący wskazali na bezprzedmiotowość toczącego się postępowania w przedmiocie skreślenia z rejestru zabytków tej oficyny. Podnieśli, iż zgłoszony pismem z dnia [...] lipca 2008r. wniosek dotyczył przeprowadzenia dowodu z opinii innego biegłego na okoliczność aktualnego stanu oficyny wschodniej, co w ich ocenie miało istotny wpływ na rozpoznanie sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają, zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się, więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływanej dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Wobec wydania decyzji z [...] marca 2007 roku przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w obrocie prawnym nie funkcjonują dwie decyzje administracyjne w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków oficyny wschodniej i został rozpoznany jeden z wniosków złożonych przez D. i T. S. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.), zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru zabytków. Przepis ten stosuje się odpowiednio do skreślenia z rejestru części zabytku. Dokonując oceny, czy zachodzą wymienione w powyższym przepisie przesłanki do wykreślenia zabytku z rejestru, należy mieć na uwadze, że dobra kultury wpisane do rejestru zabytków podlegają szczególnej ochronie prawnej przewidzianej w powołanej ustawie. W rozpoznawanej sprawie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zasadnie, zdaniem Sądu, odmówił skreślenia z rejestru zbytków oficyny wschodniej, przylegającej do budynku, usytuowanego przy ulicy Ż. [...] w R. W ocenie skarżących, po pierwsze postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe i winno być w trybie art.105 § 1 k.p.a. umorzone, ponieważ oficyna wschodnia budynku przy ulicy Ż. [...] w R. nigdy zabytkiem nie była i nie obejmuje jej wpis dokonany decyzją z dnia [...] lutego 1992 roku, nr rejestru [...]. W ocenie Sądu stanowisko skarżących w tym zakresie na akceptację nie zasługuje. Należy zauważyć, że wyżej powołana decyzja dokonała wpisu do rejestru zabytków budynku położonego w R. przy ulicy Ż. [...] w granicach posesji, co wskazuje, że cała parcela jest uznana za zabytek. Takie stanowisko zajmowane było przez organy ochrony zabytków( pismo k-62 akt sprawy sądowej), jak również wynika z opinii ekspertów z Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków (opinia z [...] maja 2008 roku k-100 akt sądowych, k – 192 akt administracyjnych). Taki wniosek pozwala wyprowadzić część graficzna i opisowa karty zabytku. Z części graficznej wynika, iż zabytek jest oznaczony kolorem czarnym i odnosi się nie tylko do budynku frontowego dwukondygnacyjnego usytuowanego przy ulicy Ż. [...]. Część opisowa wymienia, że ,,po obu stronach wjazdu, prostopadle do budynku usytuowane są oficyny’’( karta zabytku k- 47- 47v akt sądowych). Nadto należy zauważyć, że pod numerem [...] do rejestru zabytków wpisano zespół urbanistyczno- architektoniczny miasta R. w której części znajduje się parcela na której usytuowane są przedmiotowe budynki przy ulicy Ż. [...] w R. Należy także zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 16 października 2003 roku rozpoznając skargę D. S. i T. S. na decyzję Generalnego Konserwatora Zabytków z dnia [...] września 2001 roku w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej skreślenia z rejestru zabytków budynku położonego w R. przy ulicy Ż. [...] wyraził pogląd, że wpis do rejestru zabytków ,, w granicach posesji’’ wskazuje, ze wchodzi w to zarówno budynek frontowy, jak i oficyny( k- 78 akt administracyjnych). Nadto należy zauważyć, iż sami skarżący składając wniosek o skreślenie przedmiotowej oficyny z rejestru zabytków uznawali ten obiekt za zabytek. Odmowa skreślenia wynikała z tego, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 13 ust.1 ustawy o ochronie zabytków, które to ocena zasługuje na akceptację. Również podnoszone w skardze naruszenie przez organ przepisów art. 75 § 1, art. 77§ 1 i art. 78§ 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego nie może zostać uwzględnione. Zgodnie z art. 78 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzenia dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba, że mają one znaczenie dla sprawy. Organ nie uwzględniając żądania strony uzasadnił swoje stanowisko tym, że skarżący przedmiotowej opinii zarzuca brak obiektywizmu, nie odnosząc się i nie stawiając konkretnych merytorycznych zarzutów w stosunku do jej treści. W ocenie Sądu w tych okolicznościach należy uznać, że stanowisko zajęte przez organ w tym przedmiocie zasługuje na akceptację. Sam fakt wydania niekorzystnej opinii dla strony nie może przesądzać o tym, że występuje potrzeba dopuszczenia dowodu z opinii nowego biegłego, zwłaszcza, że jak trafnie zauważył organ zarzuty nie odnoszą się do merytorycznej części opinii. W tych też okolicznościach sprawy Sąd biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. oddalił przedmiotową skargę.