VIII SA/Wa 962/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant referent stażysta Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy" lub "SKO") utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta R. (dalej: "organ I instancji" lub "Prezydent R.") [...] czerwca 2010 r., przyznającą K. G. (dalej: skarżąca") pomoc w formie zasiłków celowych na dofinansowanie zakupu żywności w kwocie [...] zł, zakupu obuwia w kwocie [...] zł oraz na dofinansowanie zakupu środków czystości w wysokości [...] zł. Powyższą decyzję wydano w następującym stanie faktycznym. Prezydent R. wskazał, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Wobec spełnienia przez skarżącą ustawowych przesłanek do przyznania jej zasiłku celowego, pomoc taka została udzielona, a jej wysokość dostosowana została sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącej, jak i do możliwości finansowych MOPS. Organ I instancji wskazał wielkość posiadanych środków jakie otrzymał do dyspozycji na 2010 rok, jak również ilość osób zgłaszających się o wsparcie. Dodał, że z uwagi na ograniczone możliwości finansowe nie jest w stanie zaspokoić nawet w stopniu dostatecznym wszystkich i uzasadnionych potrzeb osób zgłaszających się o pomoc. Od decyzji tej skarżąca złożyła odwołanie podnosząc, iż przyznana kwota pomocy w formie zasiłku celowego w łącznej wysokości [...]zł jest zbyt niska w stosunku do potrzeb jej rodziny. Wskazała, że od miesiąca maja 2010 r. utrzymuje się tylko z zasiłku okresowego w wysokości [...] zł, przyznanego na okres maj - czerwiec 2010r. Jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Ma poważne problemy zdrowotne. Oczekuje na operację [...]. Ponadto jej mąż A. G. w dniu [...] maja 2010r. podjął pracę w Agencji Ochrony Mienia w W. jako agent ochrony. Wynagrodzenie za kilka dni maja otrzymał [...] czerwca 2010r. w kwocie [...] zł, które wystarczyło zaledwie do [...] maja. Natomiast kwota otrzymanej pomocy z MOPS wystarczyła tylko do dnia [...] maja 2010r. Od [...] maja 2010 r. głoduje, do picia ma tylko herbatę. Mąż jeździ do i w W. bez biletów, bo na ich kupno go nie stać. Wynagrodzenie za pracę za miesiąc czerwiec 2010r. otrzyma dopiero [...] lipca 2010r. Skarżąca prosi o przyznanie wyższych kwot zasiłku celowego na zgłoszone na potrzeby, a więc na zakup żywności – [...] zł, butów dla męża [...] zł i środków czystości – [...]zł. SKO utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję podzieliło ustalenia organu I instancji. Podniosło w uzasadnieniu, iż jak wynika z zebranego materiału dowodowego, skarżąca mieszka wspólnie z mężem, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Skarżąca jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, to jest w maju 2010 r., dochód rodziny wynosił [...]zł. Kryterium dochodowe dwuosobowej rodziny wynosi [...] zł /[...]zł x 2 osoby/. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, iż wprawdzie przyznana pomoc jest niewielka i nie zaspokoi wszystkich niezbędnych potrzeb, gdyż nie zastąpi stałego dochodu z pracy, którego skarżąca jest pozbawiona, jednak niewątpliwie poprawi choćby częściowo jej trudną sytuację finansową. Stwierdził także, iż sytuacja materialno-bytowa, życiowa i zdrowotna rodziny skarżącej jest rzeczywiście trudna, zgłoszone potrzeby bytowe uzasadnione. Jednakże, to w jakim stopniu te potrzeby zostaną zaspokojone w ramach pomocy społecznej, zależy od wielkości środków którymi organ pomocy społecznej dysponuje oraz ilości osób i rodzin ubiegających się o wparcie finansowe w ramach pomocy społecznej. Dlatego też stwierdził, iż w świetle powyższego zaskarżonej decyzji nie można zarzucić dowolności. Organ odwoławczy wskazał także, iż zasiłek celowy jest świadczeniem jednorazowym, doraźnym o uznaniowym charakterze i nie zamyka skarżącej drogi do ponownego ubiegania się o pomoc na zaspokojenie określonej potrzeby bytowej, o której mowa w art. 39 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego - art. 10,75,77,80 kpa. Podniosła, iż uniemożliwiono jej udział w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji nie mogła się wypowiedzieć co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań. W uzasadnieniu skargi szczegółowo przedstawiła swoje problemy zdrowotne wraz z opisem schorzeń, jak i historie przebytego przez nią leczenia poszczególnych dolegliwości. Podniosła, iż w związku z niewłaściwym zachowaniem wobec niej pracowników MOPS-u złożyła oficjalna skargę w tym przedmiocie do Prezydenta Miasta R.. Zakwestionowała wysokość przyznanego jej zasiłku celowego w łącznej kwocie [...] zł, który w jej ocenie powinien być znacznie wyższy tj. jak podnosi w skardze nie powinien by niższy od [...] zł. Wniosła o przyznanie jej kwot przez nią przedstawionych oraz wyrównania za miesiąc grudzień 2009 r. w kwocie [...]zł. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów – art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z art. 145 § 1 prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi Sąd uwzględniając skargę na decyzję organu administracji uchyla tę decyzję, stwierdza jej nieważność lub stwierdza jej wydanie z naruszeniem prawa. W ustawowym katalogu rozstrzygnięć Sądu nie ma wnioskowanej przez skarżącą możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy w tym zasądzenia na jej rzecz wskazanych w skardze kwot. Zgodnie z dyspozycją art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Natomiast art. 2 ust.1 i art. 3 ust.1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez sąd, a więc takiej jaka zapadła w niniejszym postępowaniu, ogranicza się do zbadania jej zgodności z prawem , przy czym Sąd nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 k.p.a., jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych. Należy w pełni podzielić pogląd wyrażony w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 19 czerwca 2007 r. (sygn. akt I OSK 1464/06, opubl. Lex nr 299415), iż z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Organy orzekające w omawianej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Precyzyjnie wskazały zarówno możliwości finansowe organu m.in. ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie czasu dysponuje organ, ilość osób zainteresowanych uzyskaniem takiego zasiłku, jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia oraz zakres korzystania z pomocy społecznej. Przypomnieć należy iż przyznana skarżącej w niniejszym postępowaniu administracyjnym pomoc finansowa w formie zasiłków celowych stanowiła łącznie kwotę [...] zł ([...]zł + [...] zł + [...] zł), podczas gdy średnia wysokość przyznawanej w tym okresie pomocy w formie zasiłków wynosiła ok. [...]zł na rodzinę. Tak więc w ocenie Sądu, organy nie naruszyły granicy uznania administracyjnego w przyznaniu zasiłku celowego określonej w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania stronie zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa (por. wyrok z dnia 14 lutego 2006 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1825/05, opubl. Lex nr 194040). W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. Decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy, a o nie przyznaniu świadczenia zakresie objętym wnioskiem decydowały możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Odnosząc się do zarzutu ze skargi dotyczącego naruszenia przepisu art. 10 § 1 kpa poprzez nie zawiadomienie skarżącej o zebraniu materiału dowodowego i możności składania wniosków to zdaniem Sądu zarzut ten może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych – por. wyrok NSA z 18 maja 2006 r. II OSK 831/05, ONSAiWSA 2006, nr 6, poz. 157; OSP 2007, nr 3, poz. 26). Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie zaistniała, co powoduje iż uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik postępowania w sprawie niniejszej. Podnieść też należy, iż zarzut ten dotyczyć może jedynie postępowania przed organem II instancji, bowiem w toku postępowania pierwszoinstancyjnego pouczano skarżącą o treści art. 10 § 1 kpa – oświadczenie z [...].06.2010 r. (k. 9 akt administracyjnych). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.