VIII SA/Wa 970/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku [...] spółka z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] spółka z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podatnika zobowiązań podatkowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy [...] sp. z o.o. (dalej: "skarżąca" lub "spółka"), złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że w efekcie wykonania decyzji poprzedzającej zaskarżoną do Sądu decyzję nastąpiło zabezpieczenie na całym majątku spółki. Zajęte zostały wszelkie środki pieniężne na rachunkach bankowych, zabezpieczeniu uległ również majątek ruchomy spółki. Ponadto skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł, zaś strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosi [...] zł. Do wniosku spółka załączyła kserokopie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. W wyniku uzupełnienia wniosku spółka wyjaśniła, że od czerwca 2017 r. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej i że w związku z tym wykluczona jest możliwość pozyskania środków od wspólników, załączyła sprawozdanie finansowe za 2016 rok. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania do kosztów sądowych należy zaliczyć wpis od skargi w wysokości 500 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Referendarz może zwolnić osobę prawną z kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W złożonym wniosku nie wskazano przesłanek, które mogłyby uzasadniać przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przede wszystkim nie można przyjąć, by spółka istotnie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem nie potwierdza tego informacja KRS pozostaje ona zatem w obrocie prawnym jako przedsiębiorca. Ze złożonego zeznania CIT-8 za 2016 r. wynika, że z tytułu prowadzenia tej działalności spółka wygenerowała stratę w wysokości [...] zł, przy przychodzie – [...] zł. Prowadząc zatem działalność bardzo dużych rozmiarów spółka powinna zapewnić środki na pokrycie kosztów sądowych w ewentualnych sporach sądowych, tym bardziej, że na obecnym etapie postepowania ograniczają się one do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł. W tym miejscu należy wskazać, iż zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie i doktrynie strona prowadząca działalność gospodarczą powinna wykazać się szczególną zapobiegliwością i przezornością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą, gdyż wiąże się ona ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym ponoszenia kosztów sądowych (vide: T. Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 632; postanowienie NSA z dnia 06 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/2004, www.cbois.nsa.gov.pl). Dodatkowo, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 260/08, www.cbois.nsa.gov.pl, wskazał, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Ponadto NSA w postanowieniu z dnia 20 października 2015 r. sygn. akt II FZ 812/15, słusznie zwrócił uwagę na możliwość uzyskania przez spółkę z o.o. dopłat od wspólników. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. –Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1578 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. A. Kidyba, w Komentarz aktualizowany do art. 177 Kodeksu spółek handlowych, publ. LEX/el. 2016). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Brak podjęcia działań w tym zakresie uniemożliwia uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.