VIII SAB/Wa 149/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Fularski po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P.L.o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. L. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wyjaśnił, że prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi straty, nie osiąga stałego dochodu, podejmuje jedynie prace dorywcze, cały czas poszukując pracy stałej. Na utrzymaniu ma żonę i małoletniego syna. Poza tym jest współwłaścicielem części nieruchomości o powierzchni [...] m² oraz nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha. Oświadczył, że zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, natomiast poszukuje pracy i oczekuje na wyniki rekrutacji. Skarżący wyjaśnił, że żona otrzymuje zasiłek rodzinny w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Otrzymała także dwa "becikowe". Wskazał, że nie jest w stanie złożyć zeznania podatkowego za 2014 r., a dochód z prac dorywczych jest różny od [...] do [...] zł. Do wniosku załączył karty informacyjne leczenia szpitalnego z lat 2006 – 2007 oraz kserokopie faktur za energię. Jednocześnie wskazał na swoje dolegliwości psychofizyczne, zobowiązania kredytowe i szereg procesów sądowych prowadzonych z jego udziałem. Postanowieniem z 18 września 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, gdyż nie wykazał on, że nie posiada możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowego. W sprzeciwie skarżący podtrzymał swój wniosek i oświadczył, że zawiesił działalność gospodarczą i poszukuje pracy, co jest utrudnione z uwagi na stan zdrowia skarżącego. Powtórzył, że nie posiada środków finansowych, aby ponieść koszty sądowe. Wskazał także, że nie spłaca kredytów (prywatnych i firmowych), które są windykowane komorniczo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny w całości lub w części (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku opłacania kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, natomiast zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Zawarte z kolei w art. 246 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zatem to strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uchylenie się strony od przedstawienia stosownej dokumentacji, bądź też przedstawienie niepełnych lub sprzecznych ze sobą danych skutkuje brakiem wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie wykazał on w sposób wiarygodny i rzetelny, że nie może ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżący nie legitymuje się decyzją o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej, jak też nie wykazał, iż jego rodzina korzysta z opieki społecznej. Na potrzeby niniejszego postępowania nie ujawnił wysokości przychodów (dochodów) za 2014 r., wskazując, że ma duże problemy z porozumieniem się i wyjaśnieniem nieprawidłowości związanych z prowadzeniem księgowości i kadrowości przez firmę zewnętrzną. Nie przedłożył odpowiedzi Urzędu Skarbowego w [...] na jego pismo z [...] czerwca 2015 r. mające usprawiedliwiać brak zeznania podatkowego. Skarżący – na potwierdzenie trudnej sytuacji finansowej – przedłożył m.in. powiadomienie o zamiarze wstrzymania dostaw energii elektrycznej adresowane do niego oraz wezwanie do zapłaty z dnia [...] czerwca 2015 r., upomnienie z dnia [...] czerwca 2015 r., faktury nr [...]oraz nr [...]wystawione na: "P.A. I.". Tymczasem, w złożonym formularzu PPF, skarżący jako żonę wskazał M. D.. Powyższe pozwala Sądowi domniemywać, że koszty opłat za utrzymanie domu nie obciążają wyłącznie skarżącego. Nadto Sądowi znany jest z urzędu fakt (akta sprawy VIII SAB/Wa 151/15), że pod adresem [...] ul. [...] a zamieszkuje także inna trzyosobowa rodzina A. L.. Obowiązek spłaty zobowiązań cywilnoprawnych (jak wskazuje skarżący kredytów prywatnych i firmowych) ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, jednakże okoliczność ta nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. W judykaturze stwierdza się, że fakt spłaty kredytu nie może wpłynąć na przyznanie prawa pomocy, ponieważ kwestia spłacania zaciągniętych kredytów lub pożyczek jest indywidualną sprawą podatnika i nie może skutkować przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego (wyrok NSA z 3 czerwca 2013 r., II FZ 281/13, LEX nr 1320634, wyrok NSA z 25 kwietnia 2013 r., II FZ 158/13, LEX nr 1310045). Także okoliczności dotyczące stanu zdrowia skarżącego nie stanowią przesłanek do zmiany rozstrzygnięcia referendarza sądowego. Sąd zauważa, iż skarżący posiada majątek (grunty rolne), którego nie wykorzystuje w celu poprawy swojej sytuacji majątkowej. Z uwagi na niewykazanie ponad wszelką wątpliwość, iż skarżący nie jest w stanie partycypować w kosztach sądowych, Sąd uznał, że nie zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie skarżącego z ich ponoszenia. W sprawie niniejszej postępowanie główne zainicjowane skargą i postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy zostały wszczęte przed 15 sierpnia 2015 r. Sąd stosuje zatem art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie przepisów ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. Sąd postanowił, jak w sentencji postanowienia.