VIII SAB/Wa 170/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej w [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1) umarza postępowanie sądowe; 2) stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) wymierza Przedsiębiorstwu Komunikacji Samochodowej w [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych; 4) zasądza od Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej w [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na rzecz skarżącego A. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga A. K. z 22 września 2015 r. na bezczynność Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej w R. Spółka z o.o., w związku z nieudzieleniem mu informacji publicznej, o udostepnienie której wystąpił w dniu 8 listopada 2012 r. A. K. (dalej skarżący) wniósł o: 1) uznanie, że strona przeciwna (Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w R. Spółka z o.o., zwane dalej PKS, Spółka) pozostaje w bezczynności w przedmiocie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, 2) zobowiązanie PKS do wydania aktu lub dokonania czynności w przedmiocie informacji publicznej, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., 3) zakreślenie organowi 14-dniowego terminu do załatwienia sprawy, 4) uznanie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), 5) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej zgodnie z art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a., 6) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, 7) zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi, skarżący podał, iż w dniu 8 listopada 2012 r. zwrócił się do PKS w R. o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej organizacji kontroli biletów w komunikacji autobusowej PKS, kierując pismo na adres widniejący na stronie internetowej. Następnie po ustaleniu w KRS innego adresu siedziby PKS w R., w dniu 9 marca 2013 r. ponowił ww. wniosek. Wobec braku reakcji ze strony organu, kolejny raz ponowił wniosek czyniąc to pocztą elektroniczną 23 marca 2014 r., przy czym żaden z wniosków nie doczekał się reakcji Spółki. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczył kwestii: ile osób jest upoważnionych do kontroli biletów, czy są to kontrolerzy zatrudnieni bezpośrednio w PKS, czy kontrolę realizuje podmiot zewnętrzny, jeśli tak, to jaka jest jego nazwa, adres, ogólne zasady wynagradzania i czasokres zawarcia umowy nadto przesłanie wzoru identyfikatora upoważniającego do kontroli biletów. Pismem z 5 października 2015 r. Spółka udzieliła skarżącemu wnioskowanej informacji (k-10 akt sądowych). Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej Spółka z o.o. w R. z siedzibą w S. odpowiadając na skargę A. K. wniosło o jej odrzucenie, ewentualnie o umorzenie postępowania w sprawie i odstąpienie od zasądzenia kosztów. Spółka potwierdziła przekazanie skarżącemu wnioskowanej informacji, zatem uznała, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. Jednocześnie wyjaśniła, iż nie posiada wyodrębnionych struktur w ramach udzielania informacji publicznej i nie prowadzi działalności w ramach władztwa administracyjnego. Skarżący pismem z 22 października 2015 r. (data wpływu do sądu), potwierdził fakt otrzymania pisma od PKS (nr [...]) i wyjaśnił, iż Prezes Zarządu Spółki udzielił mu wnioskowanej informacji publicznej, co wyczerpuje treść jego wniosku, zatem cofa punkty 1, 2 i 3 petitum skargi i wnosi o umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Jednocześnie skarżący podtrzymał pozostałe punkty skargi tj. 4, 5, 6 i 7. Ponadto pismem z 15 marca 2016 r. (data wpływu do sądu) skarżący ponownie podtrzymał swoje stanowisko, stwierdzając, iż brak jest przesłanek do odrzucenia skargi oraz odstąpienia od zasądzenia kosztów postępowania, skoro Spółka pozostawała w długotrwałej bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej. W powyższym piśmie skarżący zaznaczył także, iż nie sposób przyjąć, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu. Zgodnie z przepisem art. 161 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy: skarżący skutecznie cofnął skargę (pkt 1), w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania (pkt 2) oraz gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (pkt 3). Umorzenie postępowania przed sądem następuje zatem, gdy w jego toku zaistnieją zdarzenia, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu, albo powodują, że dokonanie przez sąd administracyjny kontroli zaskarżonego aktu lub czynności, ewentualnie zobowiązanie do wyeliminowania bezczynności, staje się zbędne lub nawet niedopuszczalne. Sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnienia tych zdarzeń, o ile istnieją one w dacie orzekania. Zauważyć należy, że w sprawach ze skargi na bezczynność organów administracji publicznej, bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 (z innych przyczyn) p.p.s.a. będzie miała miejsce, gdy stan bezczynności przestanie istnieć - w wyniku wydania aktu lub podjęcia określonej czynności przez organ - po wniesieniu skargi, a przed wydaniem rozstrzygnięcia przez sąd (patrz: uchwała 7 sędziów NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009/4/63). Również wynika to także z treści art. 149 p.p.s.a., który stanowi, iż sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4 a) tej ustawy, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności, zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W sytuacji, gdy strona uzyskała spełnienie swego żądania, zobowiązywanie organu do dokonania żądanej czynności stanowiłoby działanie bezprzedmiotowe. W sprawach toczących się na podstawie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), dalej "u.d.i.p.", w orzecznictwie przyjmuje się, iż obowiązek udostępnienia informacji publicznej na wniosek jest aktualny do momentu jego wykonania przez podmiot, do którego żądanie skierowano, ewentualnie do chwili jej uzyskania przez podmiot zainteresowany także w inny sposób, niekoniecznie bezpośrednio od adresata wniosku (vide postanowienie NSA z 7 stycznia 2009 r., I OSK 1331/08 oraz wyroki: NSA z 20 listopada 2003 r., II SAB 372/03 oraz WSA we Wrocławiu z 7 grudnia 2004 r., IV SAB/Wr 25/04 - wszystkie dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov. pl). W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący złożył wniosek (z dnia 9 marca 2013 r., także elektronicznie k: 8-9 akt sądowych) w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej określonej jako "u.d.i.p."). PKS po wniesieniu skargi, a przed wydaniem orzeczenia przez Sąd, udzielił skarżącemu pisemnej odpowiedzi na jego wniosek z dnia 9 marca 2013 r. Powyższa okoliczność została potwierdzona przez stronę skarżącą pismem skierowanym do Sądu z 19 października 2015 r. (data wpływu 22 październik 2015 r.). Nie ulega również wątpliwości, że PKS na gruncie przepisów u.d.i.p. był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej objętej wnioskiem. PKS w R.Spółka z o.o. jest osobą prawną samorządu terytorialnego zobowiązaną do rozpatrzenia wniosku skarżącego w trybie u.d.i.p. W sytuacji udzielenia odpowiedzi należało umorzyć postępowanie wobec tego, że stało się ono bezprzedmiotowe w zakresie zobowiązania Spółki do dokonania określonej czynności. Niemniej bezsporne jest, że w dacie złożenia skargi Spółka pozostawała w bezczynności do udzielenia informacji publicznej, zatem uchybiła obowiązkom wynikającym z art. 13 ust.1 i 2 u.d.i.p. Wydanie przez organ decyzji, czy też udostępnienie informacji publicznej, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, nie zwalnia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 p.p.s.a w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W aktualnym stanie prawnym orzekanie w przedmiocie bezczynności organu (lub innego podmiotu zobowiązanego jak ma to miejsce w przypadku przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej) wymaga od Sądu nie tylko ustalenia czy istniał stan bezczynności, ale także rozstrzygnięcia w przedmiocie stopnia spowodowanego nią naruszenia prawa i ewentualnego zastosowania środków dyscyplinujących. Stąd wypływa wniosek, że stwierdzenie, iż po wniesieniu skargi do Sądu ustał stan bezczynności, nie jest równoznaczne z bezprzedmiotowością w zakresie rozstrzygnięcia czy bezczynność była rażąca i ewentualnego wymierzenia organowi grzywny. Stosownie do art.149 § 1 p.p.s.a Sąd ma obowiązek ustalenia czy bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, niezależnie od tego czy w dacie wyrokowania organ pozostawał w bezczynności. Odnosząc się zatem do kwestii, czy w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa w zwłoce odnośnie udostępnienia przez podmiot do tego zobowiązany żądanej przez skarżącego informacji publicznej Sąd stwierdził, że bezczynność PKS nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Zważyć należy bowiem, ze Przedsiębiorstwo uczyniło zadość żądaniu, a więc udzieliło żądanej informacji już po wniesieniu skargi i było to po upływie ponad dwóch lat od daty złożenia przez skarżącego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, przyjmując że pismo wpłynęło do Spółki w dniu 25 marca 2013 r., zaś udzielona odpowiedź datuje się 5 październik 2015 r. (data wysłania pisma do skarżącego) . Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 ustawy). W tych okolicznościach należy stwierdzić, że przedsiębiorstwo bez wątpienia naruszyło zasadę udzielenia informacji publicznej bez zbędnej zwłoki pozostając w bezczynności przez ponad 2 lata, co uzasadniało Sąd do stwierdzenia w pkt. 2 wyroku stosownie do treści art. 149 § 1 zdanie 2 p.p.s.a, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a Sąd umorzył postępowanie w sprawie bezczynności (pkt. 1 sentencji) Za uzasadnione Sąd uznał również wymierzenie organowi grzywny na mocy art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. Sąd ustalił jej wysokość na kwotę [...] zł, uznając ją za adekwatną (współmierną) do stopnia naruszenia prawa. Zdaniem składu orzekającego, wysokość tej grzywny spełni swą rolę represyjną (ukaranie za przewlekłe prowadzenie postępowania), ale i prewencyjną, mającą na celu uniknięcie w przyszłości postępowania organu prowadzącego do przewlekłości w załatwieniu sprawy. Z uwagi na zgłoszenie przez skarżącego wniosku o przyznanie sumy pieniężnej zamiast wymierzania organowi grzywny, wyjaśnić należy, że zarówno orzeczenie o wymierzeniu grzywny, jak i przyznaniu sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Wybór zastosowanego środka zależy od uznania Sądu, albowiem ustawodawca zastosował w tym przypadku alternatywę. W ocenie Sądu, jak już wskazano powyżej, wymierzenie organowi grzywny w wysokości [...] zł, zamiast przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej, spełni swoją rolę represyjno – prewencyjną. Sąd miał również na uwadze, że skarżący w żaden sposób nie uzasadnił wniosku o przyznanie sumy pieniężnej, nie wykazał w jakim stopniu nie udzielenie mu wnioskowanej informacji publicznej naruszyło jego prawa lub przyczyniło się do wyrządzenia krzywdy. Skarżący domagał się zasądzenia kosztów postępowania sądowego, który to wniosek mógł być uwzględniony z uwagi na regulację ustawy p.p.s.a. Przepis art. 201 § 1 tej ustawy stanowi bowiem, iż zwrot kosztów postępowania przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. Taka sytuacja miała miejsce w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Zatem o kosztach postępowania orzeczono jak w pkt. 3 sentencji na podstawie art. 200 w związku z art. 201 § 1 i art. 205 § 1 p.p.s.a.