VIII SAB/Wa 41/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi W. P. na bezczynność Wójta Gminy K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy K. do udostępnienia żądanej informacji publicznej; 3) oddala wniosek skarżącego o wymierzenie Wójtowi Gminy K. grzywny; 4) zasądza od Wójta Gminy K. na rzecz skarżącego W. P. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W. P. (dalej: skarżący) pismem z dnia [...] marca 2014 r. wystąpił do Wójta Gminy K. (dalej: organ) z wnioskiem o przekazanie w trybie przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2001 r., Nr 112, poz. 1198 ze zm.; dalej: "u.d.i.p.") protokołów z wszystkich kontroli przeprowadzonych w Urzędzie Gminy w K. w 2013 r., których przedmiotem analizy był zakup komputerów do Urzędu Gminy wraz z zaleceniami pokontrolnymi. Pismem z dnia [...] marca 2014 r. organ poinformował skarżącego, że z przedmiotowymi dokumentami może zapoznać się w Referacie Organizacyjnym w Urzędzie Gminy w K. (co też skarżący uczynił). W dniu [...] marca 2014 r. skarżący wystąpił z kolejnym wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, wnosząc o udostępnienie kserokopii pisma wysłanego przez Władzę Wdrażającą pod adresem UG K. z dnia [...] stycznia 2014 r. o sygn. [...] dotyczącego zakupu komputerów. Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. organ poinformował skarżącego, iż przedmiotowe pismo zostanie mu udostępnione po zakończeniu procedury oceny postępowania przetargowego przez Władzę Wdrażającą Programy Europejskie. Skarżący pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] marca 2014 r. Zarzucił naruszenie art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Jednocześnie wniósł o: 1) zobowiązanie Wójta Gminy K. do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi; 2) zobowiązanie Wójta Gminy K. do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy K. wniósł o oddalenie skargi. Poinformował, iż pismem z dnia [...] maja 2014 r. znak: [...] udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek z dnia [...] marca 2014 r. przesyłając żądany dokument oraz ostateczne stanowisko Władzy Wdrażającej kończące prowadzone postępowanie kontrolne. Jednocześnie organ za nietrafne uznał zarzuty naruszenia art. 13 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Wyjaśnił, iż Gminie K. przysługiwało prawo zgłaszania zastrzeżeń do zarzutów stwierdzonych w piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r., a których rozpoznanie i ocena przez Władzę Wdrażającą mogło rzutować na ostateczne stanowisko w sprawie objętej postanowieniem kontrolnym. Dlatego też za celowe organ uznał udostępnienie tej informacji po wyczerpaniu postępowania odwoławczego, które przysługiwało Gminie K. Podczas rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 27 sierpnia 2014 r. pełnomocnik skarżącego wniosła o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego w zakresie zobowiązania wójta do udzielenia żądanej informacji. Nadto cofnęła wniosek o zobowiązanie wójta do ukarania pracownika. Wskazała, że naruszenie prawa przez wójta było rażące, stąd wniosła o wymierzenie grzywny, ponieważ skarżący uzyskał żądane pismo dopiero po 2 miesiącach od złożenia wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przedmiotem skargi jest zarzucana Wójtowi Gminy K. bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej udzielanej na zasadach i w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.; dalej: "u.d.i.p."). Art. 21 u.d.i.p. stanowi, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego przepisu obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Badając skargę na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej trzeba mieć na względzie, iż zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może odmówić udzielenia tej informacji z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Jednakże, jeśli odmawia, to ma tego dokonać w procesowej formie decyzji administracyjnej. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę. Dopiero przejaw działalności organu w jednej z ww. form działania zwalnia podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej z zarzutu bezczynności. Wyjaśnić także należy, że instytucja skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 149 p.p.s.a. ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie oraz ustaleniu, czy bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Przepis art. 149 p.p.s.a. w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. Użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12 (dostępnym na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.), z analizy tego przepisu, w kontekście przepisu art. 4171 § 3 K.c., wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Należy zatem stwierdzić, że dokonanie żądanej czynności lub wydanie żądanego aktu przed rozpoznaniem przez sąd skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pogląd ten został podzielony w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt I OSK 2443/12 i z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2626/12 – oba dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Z powyższych względów, Sąd wydał rozstrzygnięcie o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. zdanie drugie i stwierdził w punkcie 1) sentencji wyroku, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Dla oceny, czy w rozpoznawanej sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa, nie jest bowiem wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów. Musi być ono znaczne, bądź też wręcz przejawiać się w braku reakcji organu na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. W niniejszej zaś sprawie kwalifikowana postać bezczynności – w ocenie Sądu – nie miała miejsca. Analiza akt sprawy jednoznacznie wskazuje, iż Wójt Gminy K. pismem z dnia [...] maja 2014 r. znak: [...] odpowiedział na wniosek skarżącego, co uczynił niezwłocznie po otrzymaniu w dniu [...] kwietnia 2014 r. pisma będącego odpowiedzią na zastrzeżenia Gminy K. do stwierdzonych w piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r. naruszeń. Jednocześnie Sąd zauważa, iż wcześniej, w ustawowym terminie 14 dni od daty złożenia wniosku, Wójt Gminy K. poinformował skarżącego, iż żądane pismo z dnia [...] stycznia 2014 r. zostanie mu udostępnione po zakończeniu procedury oceny postępowania przetargowego przez Władzę Wdrażającą Programy Europejskie. A zatem Wójt Gminy K. podjął właściwe czynności zakończone wskazanym pismem, już po wniesieniu skargi. Zatem organ usunął stan bezczynności. W sytuacji, gdy organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, do daty orzekania przez sąd administracyjny wyda akt lub podejmie czynność, której domagała się strona, to organ ten przestaje tkwić w bezczynności. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 149 p.p.s.a. (zdanie pierwsze) rozpatrzenie i uwzględnienie skargi na bezczynność organu może doprowadzić jedynie do zobowiązania organu do załatwienia sprawy w określonym terminie, gdyż rozpoznanie skargi na bezczynność w żadnym razie nie może wkraczać w kwestie merytoryczne dotyczące przyszłego rozstrzygnięcia. Uznać należy, że gdy po wniesieniu skargi na bezczynność, organ wyda akt lub dokona czynności, której domagała się strona, a co do których pozostawał w bezczynności, to postępowanie przed sądem administracyjnym – w zakresie orzeczenia o zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa – staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, dostępna na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Udzielenie skarżącemu żądanej informacji poprzez przekazanie pisma z dnia [...] stycznia 2014 r., jak i pisma z dnia [...] kwietnia 2014 r. będącego ostatecznym stanowiskiem Władzy Wdrażającej kończącym prowadzone postępowanie kontrolne postępowania przetargowego na "Dostawę Internetu i zestawów komputerowych dla uczestników projektu pn. [...] – nowoczesna Gmina" czyni postępowanie sądowoadministracyjne bezprzedmiotowym, co do rozstrzygnięcia o zobowiązaniu organu do udzielenia żądanej informacji publicznej, gdyż na dzień orzekania Wójt Gminy K. nie pozostaje już w tym zakresie w bezczynności. W zaistniałej sytuacji oraz mając na względzie wniosek złożony przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie o umorzenie postępowania w zakresie udostępnienia żądanej informacji Sąd w punkcie 2) wyroku umorzył postępowanie sądowe w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] marca 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku o którym mowa w § 1 cyt. przepisu może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Z wnioskiem takim w skardze wystąpił skarżący i wniosek ten został na rozprawie podtrzymany przez pełnomocnika skarżącego. W ocenie Sądu nie stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przez Wójta Gminy K. w zakresie realizacji wniosku skarżącego udostępnienia informacji publicznej wyklucza możliwość wymierzenia organowi grzywny przez Sąd. Z tego względu Sąd oddalił wniosek skarżącego o wymierzenie Wójtowi Gminy K. grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt 3 wyroku). Rozstrzygnięcie o kosztach Sąd zaś oparł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 490) uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu od skargi oraz koszty związane z zastępstwem procesowym strony skarżącej tj. wynagrodzenie pełnomocnika i opłata skarbowa od pełnomocnictwa (punkt 4) sentencji wyroku).