VIII SAB/Wa 46/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2016 r. sprawy ze skargi A. C. na bezczynność Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w P. w przedmiocie zwrotu kosztów upomnienia i odsetek 1. zobowiązuje Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w P. do rozpoznania wniosku A. C. z dnia [...] stycznia 2015 r. o zwrot kosztów upomnienia i odsetek od uchylonej kary pieniężnej – w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w P. dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Wojewódzkiemu Inspektorowi Transportu Drogowego w P. grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych; Pismem z dnia 1 czerwca 2016 r. skarżący A. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność w prowadzonym przez Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w P. postępowaniu wnosząc o stwierdzenie niezałatwienia sprawy w terminie dotyczącej zwrotu odsetek i kosztów upomnienia, wyjaśnienia przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie. W uzasadnieniu skargi wskazał, że w dniu 15 stycznia 2015 r. wniósł o zwrot nienależnie pobranej kary wraz z odsetkami i dodatkowymi opłatami wyznaczonymi przez WITD w P.. Po kilku miesiącach karę zwrócono jednak bez odsetek i dodatkowych opłat wyznaczonych przez WITD w P.. Do dnia skargi nie została wydana decyzja ani żadna informacja dlaczego nie rozpatrzono wniosku skarżącego. W związku z monitem do wyższej instancji otrzymał pismo z 28 stycznia 2016 r. od Głównego Inspektora Transportu Drogowego wzywające [...] Wojewódzkiego Inspektora transportu Drogowego do nadesłania pisma skarżącego z 15 stycznia. W piśmie z dnia 21 września 2016 r. stanowiącym uzupełnienie skargi i wnoszącym o stwierdzenie przewlekłości postępowania podniósł też, iż w piśmie z dnia 19 marca 2015 r. WITD w P. poinformował skarżącego o braku podstaw prawnych do zwrotu poniesionych kosztów upomnienia i odsetek. Pismem z dnia 21 kwietnia 2015 r. skarżący zwrócił się ze skargą do GITD i zaskarżył powyższe pismo. Pismem z dnia 4 maja 2015 r. WITD poinformował skarżącego, że na załatwienie sprawy mają wpływ ewentualne wydanie nowych decyzji z uwagi na to, że decyzje na podstawie których pobrano opłaty zostały wycofane z obrotu prawnego. Działanie takie zdaniem skarżącego zmierza do pozbawienia go podstawowego prawa jakim jest prawo do sądu. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wskazał, że decyzją [...]WITD z dnia [...] listopada 2012 r. została nałożona na skarżącego kara pieniężna w wysokości [...] zł. na podstawie ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, która została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. Wyrokiem z dnia 11 lipca 2013 r. WSA w Warszawie w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 239/13 uchylił decyzję organu odwoławczego GITD z dnia [...] grudnia 2012 r. i poprzedzającą ją decyzję [...]WITD z dnia [...] listopada 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2124/13 oddalił skargę kasacyjną. Pismem z dnia 19.03. 2015 r. – w odpowiedzi na wniosek skarżącego z 15.01.2015 r. o zwrot kary pieniężnej i o zwrot poniesionych kosztów upomnienia i odsetek – [...]WITD poinformował, że kara pieniężna zostanie niezwłocznie przekazana na rachunek skarżącego, po otrzymaniu kopii wyroku NSA z 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2124/13 z klauzulą prawomocności od GITD, zaś brak jest podstaw prawnych do zwrotu poniesionych kosztów upomnienia i odsetek. Pismem z 9 kwietnia 2015 r. GITD wskazał, że nie otrzymał prawomocnego wyroku WSA wraz z aktami sprawy załączając kopię wyroku NSA z dnia 13 stycznia 2015r. Pismem z 21 kwietnia 2015 r. GITD przekazał według właściwości pismo skarżącego z 12 kwietnia 2015 r. zatytułowane odwołanie, w którym skarżący podniósł, że skarży decyzję [...], a [...]WITD poinformował skarżącego o niemożności uwzględnienia odwołania. Następnie pismem z 29 kwietnia 2015 r. GITD przekazał kopię prawomocnego wyroku WSA w Warszawie. Podniesiono, że ponieważ decyzja [...]WITD z dnia [...] listopada 2012 r. o nałożeniu kary pieniężnej wydana została w wyniku kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu 10 września 2012 r. zakończonej protokołem kontroli nr [...] na drodze powiatowej nr [...] w miejscowości W., to nałożona kara pieniężna stanowi stosownie do art. 40a ust. 1 ustawy o drogach publicznych dochód budżetu powiatu w L.. Wskazano też, w oparciu o informację Zarządu Dróg Powiatowych w L., że w dniu 10 czerwca 2015 r. przekazano skarżącemu, na jego rachunek bankowy, należną kwotę w wysokości [...] zł tytułem zwrotu uiszczonej kary pieniężnej. Jak wynika z akt administracyjnych pismo skarżącego inicjujące postępowanie w przedmiocie zwrotu kary pieniężnej w wysokości [...] zł określonej w decyzji [...], zwrotu należnych odsetek, zwrotu niezasadnie naliczonych odsetek i kosztów upomnienia datowane 15 stycznia 2015 r. wpłynęło do organu w dniu 2 marca 2015 r., a pismem z dnia 19 marca 2015 r. poinformowano skarżącego odnośnie wniosku o zwrot odsetek i kosztów upomnienia, że brak jest podstaw prawnych do ich zwrotu. Skarżący w dniu 26 listopada 2015 r. złożył zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w P. Oddział Terenowy w L.. Postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zażalenia na przewlekłość oraz niezałatwienia sprawy w terminie. W uzasadnieniu organ przedstawił stan sprawy wskazując miedzy innymi, że w dniu 10 czerwca 2015 r. organ wojewódzki otrzymał wiadomość o przekazaniu stronie należnej kwoty w wysokości [...] zł tytułem zwrotu uiszczonej kary pieniężnej, nadto brak jest podstaw, jak słusznie zauważono w piśmie z 19 marca 2015 r., do zwrotu poniesionych przez stronę kosztów upomnienia i odsetek. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje bowiem tylko w jednym przypadku zwrot zobowiązanemu kosztów egzekucyjnych, tj. wówczas, gdy po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. W sprawie niniejszej w ocenie GITD postępowanie wszczęto prawidłowo, bowiem w momencie wszczynania postępowania nic nie wskazywało na niemożność jego prowadzenia, na dzień wystawienia tytułu wykonawczego obowiązek wynikający z decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego był wymagalny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć należy, że bezspornym jest wyczerpanie przez skarżącego trybu przewidzianego przepisem art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący w piśmie z dnia 26 listopada 2015r. wystąpił do Głównego Inspektora Transportu Drogowego z zażaleniem na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ wojewódzki i niezałatwienie sprawy w terminie (art. 37 kpa). Analiza akt sprawy wskazuje na zasadność skargi. Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kognicja sądu administracyjnego obejmuje między innymi kontrolę działalności administracji publicznej przez orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organu w przypadku, gdy nie wydają decyzji administracyjnej w sprawach indywidualnych, podlegających załatwieniu w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpatrując skargę na bezczynność sąd kontroluje, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a powołanej ustawy oraz czy zwłoka w załatwieniu sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa. Zatem skarga wniesiona w tym trybie jest środkiem dyscyplinującym organy administracji publicznej do terminowego załatwienia spraw, mającym na celu wyeliminowanie stanu bezczynności organu i doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Wskazać należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy zgodnie z art. 12 § 1 kpa, ale także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i 77§ 1 kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia celowych działań zmierzających do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 15 stycznia 2015 r., w części dotyczącej żądania zwrotu naliczonych odsetek i kosztów upomnienia od zwróconej należności pieniężnej. Przy czym, z przepisu art. 35 § 1 i 2 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Żądanie skarżącego wpłynęło do organu I instancji 2 marca 2015r. W związku z tym, po stronie organu, powstał obowiązek wynikający z art. 104 kpa załatwienia w drodze decyzji, bez zbędnej zwłoki, sprawy administracyjnej, w terminie określonym w art. 35 § 1 i 3 kpa. W oparciu o powyższe stwierdzić należy, że organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie zgodnie ze standardami wskazanymi w powołanych przepisach. Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc pozostawanie przez organ w bezczynności. Zatem organ pozostaje w bezczynności, w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa. Treść obowiązku płynącego z art. 35 § 1 kpa oznacza zakaz nieuzasadnionego przetrzymywania spraw bez nadania im właściwego biegu oraz obowiązek prowadzenia postępowania bez niepotrzebnych zahamowań i przewlekłości w postępowaniu. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie zaistniała taka sytuacja, bowiem Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w P. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów prawa, tzn. nie wykonał obowiązku niezwłocznego załatwienia sprawy. Oceny tej nie zmienia podnoszona przez organ wojewódzki w odpowiedzi na skargę okoliczność poinformowania skarżącego A. C., iż brak jest podstaw prawnych do zwrotu poniesionych kosztów upomnienia i odsetek. Konieczna jest bowiem merytoryczna ocena dla załatwienia sprawy administracyjnej wywołanej zgłoszonym żądaniem. Organ administracyjny wbrew przepisom proceduralnym nie rozstrzygnął sprawy co do jej istoty pomimo istnienia takiego obowiązku. Pismo organu informujące o braku podstaw prawnych do zwrotu w/w należności jest uchyleniem się od rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty przez wydanie decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia co do meritum. Zauważyć też trzeba, że regulacja dotycząca naliczenia i zapłaty odsetek od zwróconej należności pieniężnej, a w istocie od zwróconej kary pieniężnej, o której mowa w ustawie o transporcie drogowym, jest sprawą administracyjną – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2016 r. sygn. akt II GSK 2974/14, który sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela. Ponad wszelką wątpliwość stwierdzić zatem należy, że organ w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy znacznie przekroczył terminy prawem przewidziane. Okoliczności te uzasadniają uwzględnienie skargi na bezczynność, bowiem w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w P. z nieuzasadnionych powodów nie rozpoznał wniosku skarżącego, czym naruszył postanowienia przepisu art. 35 § 1i 3 kpa i korespondujący z nim art. 12§ 1i 2 oraz 36 § 1 kpa. Wobec powyższego mając na uwadze, że organ od ponad roku nie podjął żadnej czynności zmierzającej do załatwienia sprawy, termin do jej załatwienia – nawet jeśliby przyjąć, że sprawa ma szczególnie skomplikowany charakter – został już znacznie przekroczony. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że wyznaczony trzydziestodniowy termin do rozpoznania wniosku będzie adekwatny do czasu zakreślonego terminami wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego i stworzy realną możliwość załatwienia sprawy przez organ. Przekroczenie terminów załatwienia sprawy nosi cechy rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art.149 § 1a p.p.s.a. Należy mieć tu na uwadze, że organ w sposób absolutnie nieuzasadniony, mimo zażalenia skarżącego, pozostawał w bezczynności zatem cechuje go tak poważny stopień naruszenia prawa. Konsekwencją stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności jest rozstrzygnięcie o nałożeniu grzywny (art. 149 § 2 p.p.s.a.) celem wzmocnienia instytucji przeciwdziałających bezczynności w prowadzeniu postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1 a i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. ----------------------- 5