VIII SO/Wa 12/16

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku [...] Szpitala Specjalistycznego im. [...] w R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Szpitala Specjalistycznego im. [...] w R. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 28 listopada 2016 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek [...] Szpitala Specjalistycznego im. [...] (dalej powoływany jako "szpital" lub "strona") o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że jest podmiotem leczniczym niebędącym przedsiębiorcą, którego głównym celem jest profilaktyka, diagnozowanie, leczenie i rehabilitacja pacjentów. Od lat znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, a nie pokryta strata z lat ubiegłych na dzień 30 września 2016 r. wynosi (-) [...] zł, natomiast w okresie dziewięciu miesięcy bieżącego roku szpital wygenerował ujemny wynik finansowy w wysokości (-) [...] zł. W dalszej części urzędowego formularza strona wykazała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok [...] zł, zaś strata za ostatni rok obrotowy według bilansu (-) [...] zł.. Strona ujawniła, iż posiada pięć rachunków bankowych, na których znajdują się środki w wysokości ok. [...] zł W rubryce "Inne dane dotyczące majątku" podano: fundusz własny – (-) [...] zł, niepokryta strata z lat ubiegłych (-) [...] zł, zobowiązania długoterminowe – [...] zł, zobowiązania krótkoterminowe – [...] zł. Do wniosku załączyła dokumenty finansowe, z których wynika, że na koniec 2015 r. działalność szpitala zakończyła się stratą w wysokości [...] zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz.817 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 powoływanej ustawy). Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Właściwe przedstawienie przez stronę okoliczności uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a referendarz na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy równocześnie podkreślić, że powyższy przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Dodatkowo należy podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 powoływanej ustawy, nie ma charakteru obowiązkowego. W ocenie referendarza sądowego strona nie spełniła przesłanki wskazanej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. [...] Szpital Specjalistyczny jest jednostką sektora finansów publicznych. W orzecznictwie przyjęto, że skoro ustawodawca w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wprowadził - wzorem procedury cywilnej - zwolnienia od opłat sądowych Skarbu Państwa oraz instytucji państwowych (których zadanie nie polega na prowadzeniu działalności gospodarczej), podmioty te powinny uwzględniać w swojej działalności koszty niezbędne do prowadzenia postępowań sądowych, albowiem w przeciwnym wypadku zostaną pozbawione możliwości realizacji swych praw przed sądem. Podmioty takie nie mogą też wymagać, by instytucja prawa pomocy wypełniała brak ustawowego zwolnienia wobec przyjmowanej praktyki nieuwzględniania kosztów postępowania w planach finansowych (zob. postanowienie NSA z 27 lutego 2007 r., sygn. akt l FZ 567/06, postanowienie NSA z 26 września 2012 r., sygn. akt II GZ 326/12, postanowienie NSA z 16 maja 2013 r., sygn. akt II GZ 211/13, postanowienie NSA z 13 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 648/13). Biorąc udział w postępowaniu sądowym strona powinna liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym kosztów i przewidzieć w budżecie środki na ten cel. Brak takich środków, bez względu na to, czy spowodowany niedopatrzeniem, czy też niezależnym od danej jednostki budżetowej ograniczeniem przyznanych środków, nie stanowi podstawy do przyznania prawa pomocy, które również jest formą pomocy finansowanej z budżetu Państwa. Ustawodawca nie przewidział generalnego zwolnienia jednostek sektora finansów publicznych od kosztów sądowych, zatem jednostki te obowiązane są uwzględniać ewentualność ponoszenia takich wydatków. Ponadto, podkreślenia również wymaga, że według wskazywanej przez stronę wartości przedmiotu sporu, wpis od skargi wynosić będzie ok. [...] zł. W świetle ugruntowanej linii orzecznictwa sądowoadministracyjnego, przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., GZ 61/04 http:/orzeczenia.nsa.gov.pl/). Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Porównując wielkość kosztów sądowych do sytuacji majątkowej i finansowej strony przedstawionej w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, stwierdzić należy, że strona nie znajduje się w sytuacji uzasadniającej zastosowanie instytucji prawa pomocy. Okoliczność, że za ostatni rok obrotowy strona odnotowała stratę, nie może przemawiać za uznaniem, że szpital nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Strona wnioskująca o prawo pomocy posiada znaczny majątek, gdzie wartość środków trwałych wynosi [...] zł. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wynika ponadto, że na pięciu rachunkach bankowych jest zgromadzona kwota wielokrotnie przewyższająca wysokość wpisu sądowego. Konta te nie zostały zajęte, ani zablokowane, a więc do dyspozycji strony pozostają wolne środki pieniężne. Zatem wykazana sytuacja majątkowa i finansowa strony ubiegającej się o prawo pomocy nie zezwala na przyjęcie, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności stwierdzić należy, że za zwolnieniem strony od kosztów sądowych nie przemawiają również argumenty, iż szpital w ostatnim okresie (za dziewięć miesięcy bieżącego roku) wygenerował ujemny wynik finansowy. Zestawiając bowiem wysokość wpisu od ewentualnej skargi ([...] zł), jeśli taka wpłynie do Sądu, z wysokością środków na rachunkach bankowych (ok. [...] zł), należy uznać, że mimo wskazanych trudności, szpital będzie w stanie ponieść taki wydatek. W związku z powyższy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.