I SA/Wr 1017/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 12 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odmowie rozłożenia na raty zapłaty zaległości w podatku od towarów i usług postanawia: oddalić wniosek. Postanowieniem z dnia [...]r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., odrzucił skargę B. S. na opisaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W.. Odpis postanowienia doręczono skarżącej w dniu [...]r. w trybie doręczenia właściwego. Pismem wniesionym osobiście w dniu [...]r., pełnomocnik skarżącej wniósł po pierwsze: o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, po drugie, z ostrożności procesowej: o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku, pełnomocnik wskazał, iż wniósł o przywrócenie dwóch terminów, bowiem w zależności od okoliczności, które Sąd uzna za uprawdopodabniające brak winy w uchybieniu terminu, możliwe jest przyjęcie zachowania lub przekroczenia siedmiodniowego terminu, który strona miała na złożenie wniosku. Jako okoliczność prowadzącą do przekonania skarżącej o braku winy w zaistniałym uchybieniu, pełnomocnik wskazał śmierć syna skarżącej, która nastąpiła w dniu [...]r. Na skutek tego zdarzenia, pogłębiła się depresja lękowa męża skarżącej, na którą cierpi od wielu lat. W czasie, gdy doszło do doręczenia w trybie prawnej fikcji doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu sądowego (w dniu [...]r.), małżonkowie przebywali poza W.. Wyjechali bowiem, by poprawić stan psychiczny męża skarżącej. Wyjazd ten rozpoczął się w dniu[...]., a zakończył w dniu [...]r. Skarżąca nie miała więc wiedzy o doręczeniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego. Z tych względów, w ocenie pełnomocnika, brak jest winy skarżącej w niedochowaniu terminu do uiszczenia wpisu. Dalej pełnomocnik wskazał, iż o uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu sądowego, skarżąca dowiedziała się w dniu [...]r., kiedy to doszło do doręczenia odpisu postanowienia z dnia [...]r. o odrzuceniu skargi. Jednak, co podkreślił pełnomocnik, w okresie tym nadal trwała pierwotna przyczyna uchybienia terminowi, wynikająca ze stanu zdrowia męża skarżącej, jak i samej skarżącej. Konieczność opieki nad mężem, która sama w sobie powinna prowadzić do przeświadczenia o braku zawinienia w niedochowaniu terminu, nie zmienia faktu, że również skarżąca znajdowała się w stanie psychicznym utrudniającym podejmowanie działań w postępowaniu sądowoadministarcyjnym. Pełnomocnik podniósł, że uzasadnienie postanowienia z dnia [...]r., nie pozwalało stronie działającej bez pełnomocnika, na prawidłowe zrozumienie jej sytuacji procesowej. Tym bardziej, że pouczono ją przy doręczeniu odpisu ww. postanowienia, że przysługuje jej 30 dniowy termin na wniesienie skargi kasacyjnej, co spowodowało, że była przeświadczona, iż taki jest czas na podjęcie działań procesowych. W związku z powyższym, jak wskazał pełnomocnik, w dniu [...]r. strona udała się do WSA we W., celem uzyskania informacji o sposobie dalszego postępowania w sprawie. Wówczas w Wydziale Informacji Sądowej mąż skarżącej uzyskał informację o niecelowości składania skargi kasacyjnej oraz o możliwości wnoszenia o przywrócenie terminu. Wcześniej strona nie wiedziała o istnieniu takiej instytucji. Dalej pełnomocnik oznajmił, że słysząc rozmowę męża skarżącej z pracownikiem Sądu w czasie, gdy przeglądał akta innej sprawy, zaproponował swoją pomoc. Tego dnia strona uzyskała poradę prawną a w dniu następnym udzieliła mu pełnomocnictwa. Końcowo pełnomocnik stwierdził, iż przyczyną, dla której skarżąca nie złożyła przedmiotowego wniosku był zły stan psychiczny zarówno jej jak i męża, którym zmuszona była się opiekować, ze względu na jego chorobę psychiczną. Dopiero poprawa tego stanu umożliwiła skarżącej zajęcie się sprawą i uzyskanie informacji o możliwości dalszego działania w sprawie, co nastąpiło w dniu [...]r. Ponadto pełnomocnik stwierdził, że przyjęcie przez Sąd dnia [...]r. jako dnia, w którym ustała przyczyna uchybienia terminowi, powoduje, iż złożony z ostrożności procesowej wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, będzie niedopuszczalny, gdyż 7-dniowy termin został zachowany. Do wniosku pełnomocnik załączył zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia męża skarżącej, odpis skrócony aktu małżeństwa i odpis skrócony aktu zgonu syna małżonków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że wniosek skarżącej zawiera dwa wnioski o przywrócenie terminu, mianowicie: o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi i o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Niniejszym postanowieniem Sąd rozpoznał drugi z wymienionych wniosków. Przepisy art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: "upsa", przewidują możliwość przywrócenia terminu w sytuacji, gdy strona uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak jego winy, a wniosek o przywrócenie terminu zostanie złożony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i gdy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostanie dopełniona czynność, dla której termin był wyznaczony. Łączne spełnienie wymienionych przesłanek gwarantuje zatem merytoryczną ocenę złożonego wniosku. Podstawowym kryterium przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu są okoliczności uprawdopodabniające brak winy w uchybieniu terminu. Zarówno w nauce prawa, jak i w orzecznictwie sądowym przyjęte jest, iż wskazane kryterium jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej oraz, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04, niepubl.). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (por. postanowienie NSA z dnia 18 sierpnia 2000 r., sygn. akt III SA 1716/99, LEX nr 45409). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi zalicza się z reguły: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (...) (T. W., H. K.-M., M. R.: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", Wydawn. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 333). Jako braku winy – w kategorii przesłanki przywrócenia uchybionego terminu – nie można zakwalifikować nieuwagi leżącej po stronie skarżącej. Ponadto, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu przez stronę, należy wziąć pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). W rozpoznawanej sprawie, poczyniona przez Sąd analiza złożonego w sprawie wniosku z dnia [...]r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, doprowadziła do konstatacji, że wniosek na uwzględnienie nie zasługuje. Wskazać przy tym trzeba, niejako na marginesie, że z akt sprawy bezspornie wynika, iż siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, licząc od dnia doręczenia skarżącej odpisu postanowienia Sądu odrzucającego skargę, tj. dnia [...]r., upłynął w dniu [...]r. Zapoznanie się z treścią uzasadnienia postanowienia spowodowało bowiem ustanie przyczyny uchybienia terminu dla złożenia takiego wniosku. Odnośnie zaś daty [...]r., kiedy to mąż skarżącej otrzymał pomoc prawną od doradcy podatkowego, którego dzień później żona skarżącego ustanowiła pełnomocnikiem w niniejszej sprawie, stwierdzić należy, że właśnie tę datę powołano jako moment ustania okoliczności uzasadniających niezłożenie w terminie 7 dni wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Tymi okolicznościami, w ocenie skarżącej, są: nieznajomość skutków procesowych wynikających z doręczonego jej postanowienia Sądu z dnia [...]r., konieczność opiekowania się chorym mężem oraz zły stan psychiczny spowodowany śmiercią syna. Przystępując zatem do merytorycznej oceny wniosku o przywrócenie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, Sąd stwierdza, iż skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu tego terminu. Skarżąca nie wykazała bowiem, by nie miała zdolności postrzegania i rozumienia sytuacji procesowej w jakiej się znalazła. Jakkolwiek przyznać należy, iż śmierć syna wpłynęła w sposób negatywny na stan emocjonalny skarżącej, jednak nie można przyjąć tego stanu jako okoliczności uprawdopodabniającej przyczynę uchybienia terminu, która trwała aż do dnia [...]r. W tym dniu, co wynika z uzasadnienia wniosku, skarżąca dowiedziała się o możliwości złożenia wniosku o przywróceniu terminu oraz o tym, że wskazany w pouczeniu doręczonego jej odpisu postanowienia odrzucającego skargę, termin do wniesienia skargi kasacyjnej, nie odnosi się do złożenia takiego wniosku. Tym samym skarżąca podniosła okoliczność nieznajomości regulacji prawnych w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W ocenie Sądu, okoliczność niewiedzy strony o jej sytuacji procesowej, a więc o istniejących instytucjach procesowych, jak np. instytucji przywrócenia terminu dla złożenia wniosku o przywrócenie terminu dla dokonania uchybionej czynności, nie jest jednak okolicznością ekskulpującą winę strony w niedochowaniu terminu. Nieznajomość prawa nie jest bowiem okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu, co potwierdza ugruntowane w tym zakresie orzecznictwo (np. postanowienia NSA z dnia 26 sierpnia 2009 r., II GZ 181/09, niepubl., z dnia 19 sierpnia 2009 r., I OZ 782/09, niepubl. i z dnia 1 lutego 2005 r., FZ 713/04, niepubl. oraz wyrok NSA z dnia 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97, niepubl.). Reasumując, Sąd stwierdza w świetle powyższego, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, co uniemożliwiło pozytywne rozpatrzenie przedmiotowego wniosku. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. na podstawie art. 86 § 1 upsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.