I SA/Wr 1026/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Wr 1026/15 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej jako osoby trzeciej za zaległości w podatku od towarów i usług za: luty, marzec, kwiecień, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: przyznać pełnomocnikowi dor. pod. J. M. wynagrodzenie z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej na zasadzie prawa pomocy przed sądem pierwszej instancji, w kwocie 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym podatek VAT według stawki 23%. Postanowieniem z dnia 2 listopada 2015 r., przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Na tej podstawie, na pełnomocnika została wyznaczona dor. pod. J. M., która zastępowała skarżącego przed tutejszym Sądem. Na rozprawie pełnomocnik wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Wyrokiem z dnia 10 marca 2016 r. oddalono skargę w całości, od którego strona skarżąca, reprezentowana przez ww. pełnomocnika z urzędu, wywiodła skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2016 r. referendarz sądowy przyznał pełnomocnikowi wynagrodzenie tytułem nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej na zasadzie prawa pomocy przed sądem pierwszej instancji w kwocie 295,20 zł. Przyznając wynagrodzenie w podanej kwocie, referendarz sądowy uwzględnił stawkę minimalną wynoszącą 240 zł, a określoną w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153; dalej: rozporządzenie). Pozostała kwota stanowi natomiast podatek VAT według stawki 23% (§ 2 ust. 3 rozporządzenia). W ocenie referendarza sądowego, przyjęcie stawki wynagrodzenia określonej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, podyktowane było tym, że od skontrolowanej przez Sąd decyzji należny był wpis stały, a nie wpis stosunkowy. Referendarz sądowy zaznaczył przy tym, że kwestia rodzaju wpisu od skargi w sprawach dotyczących odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania spółek kapitałowych była niejednokrotnie rozstrzygana przez Naczelny Sąd Administracyjny (zob. np. postanowienia NSA: z 15 maja 2008 r. sygn. II FZ182/08, z 16 stycznia 2009 r. sygn. I FSK 1855/08, z 19 października 2010 r. sygn. II FZ 471/10, z 25 maja 2011 r. sygn. II FZ 233/11), w rezultacie czego ugruntowane zostało stanowisko, że decyzja w tym przedmiocie przede wszystkim kreuje odpowiedzialność członka zarządu, a nie należność pieniężną – zobowiązanie podatkowe ma tutaj bowiem charakter wtórny. W sprzeciwie na powyższe postanowienie pełnomocnik strony skarżącej zarzucił naruszenie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia przez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy zastosowanie winien znaleźć § 3 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia i wniósł o przyznanie wynagrodzenia według stawki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik podniósł, że sprawa w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej członka zarządu jest sprawą, w której docelowo przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna. Referendarz powinien więc przyznać pełnomocnikowi wynagrodzenie, przewidziane dla tego rodzaju spraw, a nie uzależniać przyznanie wynagrodzenia od rodzaju wpisu sądowego, należnego od skargi na decyzję o odpowiedzialności podatkowej (wpis stały). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Ww. rozporządzenie przewiduje odrębne stawki wynagrodzenia dla pełnomocnika reprezentującego stronę w sprawie, w której "przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna" (§ 3 ust. 1) oraz odrębnie "w pozostałych sprawach" (§ 3 ust. 1 pkt 2). W ocenie Sądu, w sprawach dotyczących odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej za zaległości podatkowe spółki, przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna wskazana w decyzji ustalającej taką odpowiedzialność, lecz ustalona przez organ okoliczność, że skarżący taką odpowiedzialność ponosi. Decyzje ustalające lub określające wysokość podatku zostały wydane na spółkę i to sprawy ze skarg na te decyzje byłyby sprawami, w których przedmiotem sporu (zaskarżenia) jest należność pieniężna. Z tego powodu, w sprawie należało przyznać pełnomocnikowi stawkę wynagrodzenia przewidzianą "w pozostałych sprawach". Stosownie do treści § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia, stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji, w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, wynosi 240 zł. Wobec tego, pełnomocnikowi należało przyznać wynagrodzenie w wysokości 240 zł, które podlega podwyższeniu o kwotę 55,20 zł stanowiącą wartość VAT według stawki 23% (§ 2 ust. 3 ww. rozporządzenia). Odnosząc się do zarzutów sprzeciwu wskazać też można, że, w ocenie Sądu, użyte przez prawodawcę w ww. rozporządzeniu wyrażenie: "sprawa, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna", nie pozostawia pola do interpretacji. Sformułowanie to wyraźnie wskazuje, że przyznanie stawki wynagrodzenia z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, ma być uzależnione od skierowania argumentacji skargi przeciwko generalnemu istnieniu lub wysokości zobowiązania podatkowego, a nie okoliczności odpowiedzialności konkretnej osoby, za bezsprzecznie istniejące zobowiązanie. W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano, przedmiotem sporu nie jest wysokość lub istnienie zobowiązania podatkowego, lecz okoliczność, czy skarżący za to zobowiązanie publicznoprawne może ponosić odpowiedzialność posiłkową. Analogiczny pogląd jest już utrwalony w orzecznictwie na tle rozporządzenia dotyczącego ustalania wpisu od skarg w sprawach sądowoadministracyjnych. Analizując rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) przyjęto, że użyte w tym rozporządzeniu przez ustawodawcę określenie: "należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem", należy odnosić tylko do decyzji, której przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności kreujące określoną należność pieniężną bądź stwierdzające jej istnienie (por. np. postanowienie NSA z 14 maja 2013 r., sygn. akt I OZ 357/13, opubl. w CBOSA). Uznano, że tylko w przypadku, w którym bezpośrednim przedmiotem sporu jest należność pieniężna, możemy stosować stawkę wpisu uzależnioną od wysokości podatku. W ocenie Sądu, w istocie rzeczy wskazana analogia w rozstrzyganej sprawie nie ma jednak znaczenia. Przepisy regulujące wynagrodzenie doradców podatkowych, którzy udzielili pomocy prawnej z urzędu, nie zawierają bowiem sformułowań, które podobnie jak przepisy dotyczące ustalania wysokości wpisu, należałoby odkodowywać w drodze wykładni. W sprzeciwie pełnomocnik twierdzi, iż sprawa w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej członka zarządu jest sprawą, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna. W żaden sposób nie odnosi jednak tego stwierdzenia do brzmienia przepisu, tj. nie podejmuje próby wykazania, że w sprawie "przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna", a nie kwestia ustalenia odpowiedzialności osoby trzeciej za tą należność. Stąd za chybione należy uznać ogólnikowe argumenty sprzeciwu zmierzające do wykazania konieczności odmiennej interpretacji pojęć, które ustawodawca w różnych aktach prawnych sformułował nieco inaczej oraz jeszcze bardziej ogólne argumenty zmierzające do wykazania konieczności powiązania zasad wynagradzania pełnomocnika za pomoc udzieloną z urzędu, z zasadami jego wynagradzania w sprawach prowadzonych komercyjnie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), art. 260 tej ustawy w brzmieniu sprzed nowelizacji, która weszła w życie 15 sierpnia 2015 r. oraz § 3 ust. 1 pkt 2 i § 2 ust. 3 rozporządzenia, postanowiono jak w sentencji.