I SA/Wr 1126/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we . z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując w treści skargi, że jest emerytem pobierającym świadczenie w wysokości 1.400 zł, z działalności prowadzonej w ograniczonym zakresie nie uzyskuje istotnych przychodów. Z żoną ma ustanowioną rozdzielność majątkową. Ma dwie córki w wieku [...] i [...] lat, obie obecnie studiują. Wnioskodawca nie ma jakichkolwiek oszczędnością ani przychodów dających możliwość pokrycia kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca powtórzył, że z żoną ma ustanowioną rozdzielność majątkową, a we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają córki. Posiada grunty rolne, które nie są wykorzystywane rolniczo i nie uzyskuje w związku z tym dopłat. Poza tym nie dysponuje żadnymi innymi nieruchomościami, zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 5.000 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały zaległości wobec ZUS, postępowania egzekucyjne, potrącenie z emerytury dokonywane przez komornika oraz koszty bieżącego utrzymania około 1.400 zł. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego skarżącego i jego żony wnioskodawca podtrzymał, iż pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej. Oświadczył nadto, że jego świadczenie emerytalne wynosi 1.406,27 zł po potrąceniu egzekucyjnym, w 2016 r. jego dochód netto wyniósł 83.542,39 zł, przy czym zaznaczył, że kwota przychodu za 2016 r. wykazana w rocznym zeznaniu podatkowym PIT-36 w wysokości 65.447 zł została zakwestionowana przez organ podatkowy. Pomimo wezwania nie przedłożono żadnych dokumentów źródłowych. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wpis od skargi w niniejszej sprawie został wyznaczony na kwotę 426 zł. Mając na uwadze powyższe, w ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, iż Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Należy zwrócić uwagę, iż przytoczona wyżej regulacja prawna stanowi, że okoliczności mające potwierdzać zasadność żądania powinny być wykazane, a zatem nie wystarczy jedynie ich uprawdopodobnienie – konieczne jest w miarę możliwości potwierdzenie oświadczeń wnioskodawcy stosowną dokumentacją. Tymczasem wnioskodawca całkowicie zignorował wezwanie, w którym enumeratywnie zostały wymienione dokumenty i oświadczenia, które miały pozwolić na ustalenie okoliczności, które kształtują jego możliwości płatnicze. Przy czym zwrócić należy uwagę, że możliwości te są zależne nie tylko od dochodu wnioskodawcy (którego wysokość wbrew wezwaniu nie została potwierdzona), ale również od stanu majątkowego i rodzinnego. Właśnie pod kątem tych trzech aspektów (sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej), badana jest zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wyraźnie to wynika z przepisów art. 252 § 1 i art. 255 p.p.s.a. – zgodnie z treścią pierwszego z nich, ubiegający się o przyznanie prawa pomocy obowiązany jest do złożenia oświadczenia obejmującego stan majątkowy i finansowy, zaś w przypadku osoby fizycznej – co należy podkreślić – dokładne dane o stanie rodzinnym. Art. 255 stanowi z kolei, że w sytuacji, gdy dane wynikające z urzędowego formularza dotyczące stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego są niewystarczające lub budzą wątpliwości, do wnioskodawcy kierowane jest wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Stąd też uzasadnione było żądanie przedłożenia dokumentów odzwierciedlających stan finansowy żony wnioskodawcy, który niezależnie od małżeńskiego ustroju majątkowego ma również wpływ na możliwości płatnicze samego wnioskodawcy. Tym bardziej w sytuacji, gdy ma niską emeryturę, nie jest właścicielem nieruchomości zajmowanej przez jego rodzinę, a we wspólnym gospodarstwie domowym, na utrzymaniu pozostają dwie córki, które studiują. Nie są też znane bieżące koszty utrzymania wnioskodawcy, gdyż nie została udzielona odpowiedź na wezwanie w zakresie szczegółowego zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków. Poza tym w kwestii wpływu okoliczności rozdzielności majątkowej na ogólną ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy niejednokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne podkreślając, że rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego. Zgodnie bowiem z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonkowie obowiązani są – każdy według swoich sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych – przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, między innymi uregulowania zawartego w art. 27 k.r.o. (por. postanowienie NSA z 24 września 2013 r., sygn. akt II FZ 752/13). W związku z tym, poszerzenie ustaleń faktycznych o dokumenty dotyczące bezpośrednio żony skarżącego, w celu ustalenia sytuacji majątkowej samego skarżącego, było konieczne (zob. postanowienie NSA z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt I GZ 417/13 oraz z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt I GZ 179/16). Końcowo zauważyć wypada, że zgodnie z informacjami wynikającymi Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, wnioskodawca nadal prowadzi działalność adwokata, brak jednak jakichkolwiek informacji co do wysokości dochodów uzyskiwanych z tego źródła. W tym stanie rzeczy, przy tak wybiórczych danych, brak było podstaw do dokonania oceny zasadności przedmiotowego wniosku. Mając zatem na uwadze powyższe postanowiono jak w sentencji na podstawie oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.