I SA/Wr 1175/16

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A Sp. z o. o. z siedzibą w P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o. o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za kwiecień 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawo pomocy w zakresie obejmującym o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca Spółka, wniosła o zwolnienie z kosztów sądowych. Wpis od skargi wynosi 9.577 zł. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca spółka podała, że nie posiada środków na opłacenie wpisu sądowego od skargi. W jego uzasadnieniu wskazała, że na dzień złożenia wniosku posiada ujawnione w bilansie zobowiązania z tytułu podatków, ceł i innych świadczeń w wysokości 502.676,31 zł. Straciła płynność finansową. Poprzez przedłużającą się kontrolę nie mogła zaciągnąć kredytu i realizować zaplanowanej strategii rozwoju. Nieruchomość jest zajęta przez komornika w postępowaniu egzekucyjnym z wniosku wierzyciela PKO BP. SA. Rok 2015 Spółka zakończyła odnotowując zysk w wysokości 82.759,98 zł. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy Spółki wynosi 50.000 zł, a wartość środków trwałych według bilansu za poprzedni rok (2015) – 3.695.237,98 zł (jest to wartość zakupionej nieruchomości, której zakup został zakwestionowany w czasie kontroli i która jest zajęta w postepowaniu egzekucyjnym). Spółka posiada jeden rachunek bankowy, zajęty przez komornika, którego saldo wynosiło na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku 0,00 zł. Z nadesłanych dokumentów (bilansu za 2015 r.) wynika, że w roku 2014 spółka uzyskała zysk netto w wysokości 163.461,10 zł, a na koniec 2015 r. zysk w wysokości 82.759,98 zł, a aktywa trwałe wyniosły na dzień 31 grudnia 2014 r. 3.797.851,27 zł, a na koniec 31 grudnia 2015 r. 3.695.237,98 zł, a aktywa obrotowe wyniosły na koniec 2014 r. 2.185.185,14 zł, a na koniec 2015 r. wyniosły 2.462.585,20 zł. Aktywa te obejmowały m. in. należności krótkoterminowe wynoszące na koniec 2014 r. 1.248.549,45 zł , a na koniec 2015 r. 1.554.899,88 zł oraz inwestycje krótkoterminowe, które wyniosły na koniec 2014 r. 52.656,58 zł, a na koniec 2015 r. 79.365,32 zł i obejmowały środki pieniężne w kasie i na rachunkach. Zobowiązania krótkoterminowe wyniosły na koniec 2014 r. 5.545.269,97 zł, a na koniec 2015 r. 5.659.293,76 zł. Zysk netto wyniósł na koniec 2014 r. 163.461,10 zł, a na koniec 2015 r. 82.759,98 zł. Fundusz rezerwowy wyniósł na koniec 2014 r. 204.308,34 zł, a na koniec 2015 r. 367.769,44 zł. Z informacji do sprawozdania za 2015 r. wynika, że spółka zakłada kontynuację działalności gospodarczej i nie istnieją zagrożenia dla kontynuowania tej działalności. Dokonano zmian w kapitale zapasowy i rezerwowym , gdyż na kapitał rezerwowy przekazano zysk z 2014 r. w wysokości 163.461,10 zł , a podział zysku bilansowego za 2015 r. to 42.000 zł wypłata dywidendy dla wspólników, a kwota 40.759,98 zł została przekazana na kapitał rezerwowy z przeznaczeniem na działalność inwestycją. W bilansie na dzień 31 lipca 2016 r. wykazano stratę -64.454.91 zł, fundusz rezerwowy 367.769,44 zł, zobowiązania krótkoterminowe 5.595.047,18 zł, aktywa trwałe 3.636.380,21, aktywa obrotowe 2.395.741,48 zł, w tym m in. należności krótkoterminowe 1.552.698,08 zł, inwestycje krótkoterminowe 12.734,40 zł . Z rachunku zysku i strat na koniec lipca 2016 r. wynika, że przychód ze sprzedaży z wyniósł 33.228, a koszty z działalności 97.682,91 zł, a strata wyniosła -64.454,91 zł. W bilansie na dzień 31 sierpnia 2016 r. wykazano stratę -74.702.86 zł, fundusz rezerwowy 367.769,44 zł, zobowiązania krótkoterminowe 5.604.494,91 zł, aktywa trwałe 3.632.829,10, aktywa obrotowe 2.403.492,37 zł, w tym m in. należności krótkoterminowe 1.564.825,64 zł, inwestycje krótkoterminowe 8.346,73 zł. Z rachunku zysku i strat na koniec sierpnia 2016 r. wynika, że przychód ze sprzedaży z wyniósł 42.638, zł, a koszty z działalności 117.340,86 zł a strata wyniosła -74.702,86 zł. W bilansie na dzień 30 września 2016 r. wykazano stratę -84.458,89 zł, fundusz rezerwowy 367.769,44 zł, zobowiązania krótkoterminowe 5.604.494,91 zł, aktywa trwałe 3.618.277,99 zł, aktywa obrotowe 2.404793,91 zł, w tym m in. należności krótkoterminowe 1.566.320,38 zł, inwestycje krótkoterminowe 8.153,53 zł. Z rachunku zysku i strat na koniec sierpnia 2016 r. wynika, że przychód ze sprzedaży z wyniósł 51.972, a koszty z działalności 136.430,89 zł, a i strata wyniosła -84.458,89 zł. Z deklaracji podatku VAT za III kwartał 2016 r. wynika, że spółka wykazała wartość dostaw towarów i usług na kwotę 27.964 zł, i nabycie towarów i usług na kwotę 25.804, zł. Spółka przedłożyła również wyciąg z rachunku bankowego za lipiec, sierpień i wrzesień 2016 r. oraz umowę spółki. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek o przyznanie prawa pomocy, w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści art 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.) wynika, że zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje prawa pomocy w zakresie częściowym. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż strona skarżąca nie wskazała, aby konieczność poniesienia kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w wysokości 9.577 zł ł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) przekraczała jej możliwości finansowe. Przepisy ustawy nakazują wykazania, że nie posiada się dostatecznych środków na koszty sądowe (i że nie ma ich, pomimo iż podjęto wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków), nie jest zatem wystarczające samo oświadczenie czy też subiektywne przekonanie władz spółki o braku takich środków. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, znajdującą zastosowanie tylko w stosunku do podmiotów pozbawionych w ogóle możliwości uzyskania środków na ich pokrycie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (zob. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyznania prawa pomocy nie uzasadnia wykazana strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w lipcu, sierpniu i we wrześniu. Strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Wykazanie w danym roku podatkowym niewielkiego dochodu lub nawet straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Przychód netto ze sprzedaży wyniósł bowiem w lipcu 33.228 zł, w sierpniu 42.638 zł i we wrześniu 51.972 zł. Poza tym w poprzednim roku spółka wykazała zysk w kwocie 82.759,98 zł. O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą na co wskazują powyższe przychody i nadesłane deklaracje podatku VAT za III kwartał z wykazaną wartością towarów i usług odpowiednio 27.964 zł oraz nadesłane rachunki bankowe za sierpień, gdzie odnotowane zostały wpłaty w wysokości 500 zł i 3100 zł. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08; postanowienia NSA z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto Spółka wykazała w bilansie na koniec lipca , sierpnia i września 2016 r. w pozycji nr VI fundusz rezerwowy wynoszący 367.769,44 zł. Fundusz w tej wysokości wykazała także w bilansie na koniec ubiegłego roku. Ponadto ze sprawozdania za 2015 r. wynika, że na kapitał rezerwowy przekazano zysk z 2014 r. w wysokości 163.461,10 zł, a w 2015 r. przekazano zysk na ten kapitał w wysokości 40.749,98 zł, a ponadto 42.0000 zł wypłacono jako dywidendę dla wspólników. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz osobowe, a więc także skarżąca, nie mają obowiązku tworzenia funduszy zapasowych i rezerwowych. Często jednak tworzą je dobrowolnie. W przeciwieństwie do spółki akcyjnej, pozostałe spółki nie są ograniczone co do sposobu wykorzystania kapitału zapasowego. Nie istnieje bowiem dotyczący ich przepis, analogiczny do ww. art. 396 § 5 k.s.h. (zob. np. Kidyba Andrzej, Komentarz aktualizowany do art. 1-300 Kodeksu spółek handlowych, opubl.: LEX/el. 2016, art. 154; Kidyba Andrzej, Komentarz aktualizowany do art. 301-633 Kodeksu spółek handlowych Komentarz aktualizowany do art. 301-633 Kodeksu spółek handlowych, opubl.: LEX/el. 2016, art. 396; Prezentacja kapitałów (funduszy) własnych w bilansie wg załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości - Zeszyty Metodyczne Rachunkowości http://www.gofin.pl/bilans/17,8,565,460,prezentacja-kapitalow-funduszy-wlasnych-w-bilansie.html; Rutkowski A., Zarządzanie finansami, PWE, 2003 s. 46-47). Kapitał zapasowy (rezerwowy ) powinny więc stanowić realne środki finansowe, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych. Oprócz tego należy wskazać na możliwość pozyskania przez spółkę środków finansowych poprzez zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 k.s.h., umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 k.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Sąd stwierdza, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z 2 grudnia 2011 r., II FZ 701/11, CBOSA). Postanowienia dotyczące dopłat zostały zwarte w paragrafie 10 umowy spółki. Co do zaś prowadzenia egzekucji wobec skarżącej należy zauważyć, że okoliczność ta nie miała dużego wpływu na prowadzoną przez stronę działalność gospodarczą. Z akt sprawy wynika, że w 2016 r. spółka nadal prowadziła działalność. Ponadto w sprawozdaniu finansowym przyjęto, że spółka w 2016 r. nie przewiduje zaniechania prowadzenia działalności handlowej i produkcyjnej. Świadczy to, iż spółka przewiduje dalsze funkcjonowanie w obrocie gospodarczym, co związane jest z możliwością uregulowania zobowiązań. Tym samym należy przyjąć, że strona ma możliwość pokrycia również kosztów sądowych, które w relacji do przykładowo wykazanych w bilansie na koniec września 2016 r,. zobowiązań krótkoterminowych (w wysokości 5.607.001,37 zł ) są stosunkowo niewielkie. W świetle zatem ciągłej aktywności gospodarczej spółki (brak zawieszenia ani też zakończenia prowadzonej działalności gospodarczej), wysokości jej kapitału rezerwowego oraz możliwości pozyskania środków z dopłat, udzielenie jej wsparcia przez Skarb Państwa oznaczałoby swoistego rodzaju jej uprzywilejowanie. Przedsiębiorca bowiem w ramach ryzyka prowadzenia działalności powinien liczyć się z możliwością, albo koniecznością, dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej. Tym samym w przypadku planowania, bądź wystąpienia na drogę sądową, powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, bądź z bieżącej działalności lub ze zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu. Wymaga podkreślenia, że koszty sądowe przedsiębiorca powinien traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne czy wynagrodzenia pracownicze (por. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2013 r., II GZ 42/13, CBOSA). W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzec jak w sentencji.