I SA/Wr 1193/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie w podatku od towarów i usług za kwiecień 2013 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, zastępowany przez adwokata, wezwany do uiszczenia wpisu od skargi, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wobec jego firmy toczy się wiele postępowań egzekucyjnych i podatkowych. Jej działalność jest zablokowana, przez co brak jest dochodów i majątku. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i córką, posiada mieszkanie w T., z żoną ma ustawioną rozdzielność majątkową. Nie uzyskuje żadnych dochodów. Jako zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawca wymienił ZUS i US. Dodał, że firma nie funkcjonuje z powodu pełnej blokady, w tym rachunków bankowych, przez wierzycieli i US w T. Do wniosku załączone zostały kopie dokumentów potwierdzających egzekucję z nieruchomości będącej mieszkaniem skarżącego. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) i doręczone na adres Kancelarii pełnomocnika w dniu 21 listopada 2016 r., poinformowano, że ze względu na urlop osoby zajmującej się księgowością skarżącego nie było możliwe przedłożenie wszystkich żądanych dokumentów. Pełnomocnik zobligował się do ich przedłożenia nie szybciej niż w pierwszym tygodniu grudnia 2016 r., wnosząc jednocześnie o wtrzymanie rozpoznania wniosku do czasu uzupełnienia dokumentacji. Do dnia wydania niniejszego orzeczenia żadne oświadczenia ani dokumenty nie zostały nadesłane. Mając na uwadze powyższe, wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony. Podstawą prawną jego rozpoznania są przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do ich treści, prawo pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powyższej regulacji, to wnioskodawca ma obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających jego żądanie. Zgodnie z brzmieniem art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące – co należy podkreślić – dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Rola sądu/ referendarza sądowego ogranicza się jedynie do wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, jeżeli dane udostępnione na urzędowym formularzu okażą się niewystarczające dla oceny stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy lub budzą wątpliwości, co wynika z powołanego wyżej art. 255 p.p.s.a. W niniejszej sprawie wnioskodawca wprawdzie wykazał gotowość przedłożenia żądanych w wezwaniu oświadczeń i dokumentów, jednakże ostatecznie nie wypełnił tego obowiązku w terminie, który sam wskazał. W rezultacie nie są znane źródła utrzymania wnioskodawcy, który twierdzi, że nie ma żadnych dochodów, nie jest też znane źródło finansowania profesjonalnego pełnomocnika, który go zastępuje w sprawie. Brak jest jakichkolwiek danych, które pozwoliłyby na ocenę obiektywnie postrzeganych możliwości płatniczych wnioskodawcy. Odnosząc się do małżeńskiej rozdzielności majątkowej, na którą skarżący się powołuje zwrócić należy uwagę, że powołane wyżej przepisy art. 252 § 1 i art. 255 p.p.s.a. wyraźnie wskazują na obowiązek przedstawienia nie tylko sytuacji finansowej i majątkowej, ale również sytuacji rodzinnej wnioskodawcy. Stąd też uzasadnione było – zdaniem referendarza – żądanie przedłożenia dokumentów odzwierciedlających stan finansowy jego żony, który niezależnie od małżeńskiego ustroju majątkowego ma również wpływ na możliwości płatnicze samego wnioskodawcy. Poza tym w kwestii wpływu okoliczności rozdzielności majątkowej na ogólną ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy niejednokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne podkreślając, że rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego. Zgodnie bowiem z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonkowie obowiązani są – każdy według swoich sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych – przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, między innymi uregulowania zawartego w art. 27 k.r.o. (por. postanowienie NSA z 24 września 2013 r., sygn. akt II FZ 752/13). W związku z tym, poszerzenie ustaleń faktycznych o dokumenty dotyczące bezpośrednio żonę skarżącego, w celu ustalenia sytuacji majątkowej samego skarżącego, było konieczne (zob. postanowienie NSA z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt I GZ 417/13 oraz z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt I GZ 179/16). Końcowo zauważyć wypada, że wnioskodawca nie udostępnił wszystkich wymaganych informacji na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mianowicie zakreślona została rubryka dotycząca posiadanych papierów wartościowych oraz praw majątkowych, w tym udziałów, polis inwestycyjnych, jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych. Tymczasem z ogólnodostępnych danych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że wnioskodawca jest współudziałowcem m.in. w spółkach (pesel znany z akt administracyjnych sprawy zgodny): A Sp. z o.o., w której pełni też funkcję członka zarządu, B sp. z o.o. i C sp. z o.o. SKA. Jest też prezesem zarządu w D sp. z o.o., w której połowę udziałów posiada jego żona. Pominięcie tak istotnych informacji co do sytuacji majątkowej dodatkowo nasuwa wątpliwości co do wiarygodności danych udostępnionych na urzędowym formularzu, a w konsekwencji co do możliwości płatniczych wnioskodawcy. W tym stanie rzeczy, wobec wskazanych wyżej braków, wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony. Wobec tego postanowiono jak w sentencji na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.