I SA/Wr 1196/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Semiczek, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Protokolant Katarzyna Motyl, po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 8 września 2011 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. (dalej: Dyrektor Izby Skarbowej) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, jakie skarżąca T. K. wywiodła od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. (dalej: Naczelnik Urzędu Skarbowego) z dnia [...] (nr [...]) o odmowie umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za kwiecień 2009 r. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, stanowiąca przedmiot odwołania decyzja Naszelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]została doręczona stronie skarżącej w dniu 28 lipca 2009 r. Moment skutecznego doręczenia decyzji stronie zapoczątkował bieg terminu do wniesienia odwołania, który, zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.; dalej – O.p.) wynosił 14 dni i w sprawie mijał w dniu 11 sierpnia 2009 r. Tymczasem, odwołanie od w/w decyzji strona skarżąca wniosła w dniu 10 września 2009 r. (data stempla pocztowego), a zatem, trzydzieści dni po wymaganym terminie. Wskazując na powyższe, Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., postanowieniem z dnia [...] (nr [...]) stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od wskazanej na wstępie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego o odmowie umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług. Postanowienie to, będąc ostatecznym a przy tym kończącym postępowanie w sprawie podlegało zaskarżeniu bezpośrednio do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skarżąca, wskazując jako przedmiot zaskarżenia postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]w istocie domagała się rozpoznania jej wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w sprawie, który to wniosek złożyła dopiero na etapie skargi. Z tych względów argumenty uzasadnienia skargi koncentrowały się wyłącznie na kwestiach zdrowotnych, mających w ocenie skarżącej – usprawiedliwiać przyczyny, z powodów których uchybiła ona terminowi do wniesienia odwołania od odmownej decyzji w/s umorzenia jej zaległości podatkowych. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw prawnych do zmiany wyrażonego stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym, stosownie do § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. zarówno prawem materialnym jak i procesowym. W myśl przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.: dalej – u.p.s.a.) przeprowadzana w oparciu o powołane kryteria sądowa kontrola administracji publicznej dokonywana jest "w granicach danej sprawy", co oznacza, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oceniając zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z punktu widzenia wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Istota przeprowadzonej kontroli sprowadzała się do oceny, czy w stanie faktycznym sprawy, wydając postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania organ odwoławczy nie naruszył art. 228 § 1 pkt 2 O.p., a co tym idzie, czy działał na podstawie i w granicach wyznaczonych treścią tego przepisu w zw. z art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 O.p. Przypomnieć należy, że termin do wniesienia odwołania w postępowaniu podatkowym został określony w dyspozycji art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 O.p. Zgodnie z tymi przepisami, odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Jak wynika z art. 228 § 1 pkt 2 O.p., organ odwoławczy obowiązany jest w postępowaniu wstępnym badać, czy odwołanie zostało wniesione w przepisanym terminie, a w przypadku stwierdzenie jego uchybienia obowiązany jest wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania w sprawie. Jak podkreśla się w orzecznictwie, uchybienie terminowi stanowi kategorie obiektywną a treść art. 228 wyraźnie wskazuje, że wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz organ ten ma obowiązek wydać takie postanowienie w każdym przypadku, gdy stwierdzi przekroczenie terminu do wniesienia odwołania, bez względu na powody tego uchybienia. Ewentualne okoliczności usprawiedliwiające niedochowanie terminu podlegają badaniu jedynie w przypadku złożenia przez odwołującego się wniosku o przywrócenie terminu (art. 162 O.p. w zw. z art. 235 O.p.), o co musi wnioskować sam zainteresowany, albowiem w tym zakresie – podobnie zresztą jak w przypadku zainicjowania kontroli intonacyjnej – organ odwoławczy nie działa z urzędu, tj. nie podejmuje czynności wyjaśniających przyczyny stwierdzonego uchybienia. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 247 § 1 pkt 3 O.p.), oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 1982 r., SA 235/82, ONS 1982, nr 1 poz. 52; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt I FSK 854/08, LEX nr 537058; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 372/09, LEX nr 786866; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 1639/0, orzeczenie dostępne na stronie: https://cbois.nsa.gov.pl). W sprawie, skarżąca nie kwestionowała skuteczności, jak i daty doręczenia jej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego o odmowie umorzenia zaległości podatkowej. Bezsporną pozostawała również okoliczność, że na dzień wydania postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, stwierdzającego uchybienie terminu do zaskarżenia tej decyzji, organ odwoławczy nie dysponował wnioskiem strony w/s przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania. Wniosek taki nie został bowiem złożony ani w formie odrębnego pisma, ani nie został wyartykułowany w samym odwołaniu, w którym skarżąca jedynie wskazuje na fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim od 28 lipca 2009 r. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia sprowadzała się zatem do oceny, czy prawidłowo organ odwoławczy obliczył termin do wniesienia odwołania w sprawie czy zasadnie przyjął, że wniesione odwołanie nastąpiło po upływie tego terminu, jak również, czy przekroczenie tego terminu przez skarżącą było oczywiste. Jak trafnie podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania może być wydane w sprawach, w których nie ma wątpliwości, że strona odwołanie wniosła po terminie (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 2079/06, LEX nr 294985). Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, mającego potwierdzenie w dowodzie zwrotnego potwierdzenia odbioru jakie znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego o odmowie umorzenia zaległości w podatku od tworów i usług została skarżącej doręczona osobiście w dniu 28 lipca 2009 r. .Zgodnie z powołanym na wstępie art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 O.p. (o którym strona została pouczona w treści decyzji), odwołanie od w/w decyzji należało wnieść za pośrednictwem organu który wydał zaskarżoną decyzję w terminie 14 dni licząc od daty doręczenia, tj. w terminie do 11 sierpnia 2009 r. włącznie. Tymczasem odwołanie, skarżąca nadała listem poleconym dopiero w dniu 10 września 2009 r. (data stempla pocztowego), a zatem, jak - prawidłowo wyliczył organ odwoławczy – 30 dni po upływie wymaganego terminu. Mając na uwadze w/w przedstawione, niesporne okoliczności faktyczne sprawy, w tym także fakt złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania dopiero na etapie złożenia skargi, prawidłowo orzekł Dyrektor Izby Skarbowej, że odwołanie strony skarżącej zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 pkt. 1 O.p. Odnosząc się szerzej do wniosku strony zawartego w skardze, należy wyjaśnić, że przedmiotem oceny Sądu na tym etapie sprawy były jedynie okoliczności związane z uchybieniem terminu, takie jak: doręczenie decyzji, termin do wniesienie odwołania, data wniesienia odwołania przez stronę, złożenie lub brak wniosku o przywrócenie terminu – a więc okoliczności decydujące o tym, czy w ogóle można mówić o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Nie były i nie mogły być natomiast przedmiotem badania przez Sąd same przyczyny tego uchybienia. Ocena legalności aktów administracyjnych wydawanych przez organy podatkowe dokonywana jest bowiem według stanu na dzień ich wydania i na podstawie dostarczonych Sądowi akt administracyjnych (art. 133 § 1 zd. 1 u.p.s.a.). Dodatkowo należy podkreślić, iż sąd administracyjny nie jest uprawniony do orzekania za organ podatkowy o ewentualnym przywróceniu terminu w sprawie. Wskazane w skardze okoliczności, mające świadczyć o braku winy skarżącej w uchybieniu terminu, nie były natomiast w ogóle przedmiotem wcześniejszej oceny za strony Dyrektora Izby Skarbowej, jako że skarżąca nie zwróciła się do tego organu z wnioskiem o przywrócenie terminu. Jak wskazano powyżej, rolą Sądu jest wyłącznie kontrola działalności administracji publicznej, która ograniczona jest tylko do zbadania, czy w sprawie organy podatkowe nie naruszyły prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny nie jest przy tym kolejną instancją administracyjną rozstrzygającą w określonej sprawie, albowiem przysługują mu uprawnienia wyłącznie kasacyjne. Skoro zatem, jak to wynika z akt sprawy, strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania i na etapie badania dopuszczalności odwołania nie złożyła wniosku o jego przywrócenie, to zasadnie organ odwoławczy stwierdził – w procesowej formie postanowienia – uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, pozbawiając w ten sposób skarżącą możliwości weryfikacji w trybie instancyjnym decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]. Późniejsze złożenie wniosku o przywrócenie utraconego terminu, tj. na etapie skargi od tego postanowienia, niezależnie od podniesionych w nim okoliczności nie mogło mieć wpływu na ocenę legalności postanowienia wydanego w trybie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., którego zastosowanie, jak to już zostało podkreślone, nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 372/09; LEX nr 786866). W tym kontekście nie mogły się okazać skuteczne także argumenty wyartykułowane na rozprawie, iż organ nie miał prawa wydać postanowienia stwierdzającego wniesienie odwołania z uchybieniem terminu, bowiem przyczyna uchybienia terminu ustała dopiero 10 kwietnia 2011, z uwagi na nieprzerwaną chorobę skarżącej do tego czasu. Należy bowiem wskazać, że sam fakt choroby podatnika, nawet gdy jest znany organowi, nie tylko nie nakazuje, ale i nie uprawnia organu do zwlekania z wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie odwoławcze. W tym miejscu trzeba zauważyć, że choroba nie musi uniemożliwiać stronie uczestnictwa w postępowaniu i podejmowania czynności procesowych – przykładem mogą być akta niniejszej sprawy, podobnie jak akta sądowe oraz znane sądowi z urzędu akta administracyjne do sprawy oznaczonej w postępowaniu sądowym sygn. akt I SA/Wr 428/11, które świadczą o tym, że skarżąca, mimo nieustannego przebywania na zwolnieniu lekarskim, wnosiła (zazwyczaj nieterminowo) szereg pism w postępowaniach podatkowych i sądowych. Strona, która ma trudności z osobistym uczestnictwem w postępowaniu, może też działać przez pełnomocnika. Wreszcie, w razie uchybienia terminowi z uzasadnionej przyczyny, niezawinionej przez stronę, ma ona prawo do przywrócenia jej terminu na dokonanie czynności procesowej – jednakże pod warunkiem złożenia stosownego wniosku w tym zakresie, w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. W przedmiotowej sprawie skarżąca, mimo że przebywała na zwolnieniu, była w stanie we wrześniu 2009 r. wnieść odwołanie, przedstawiając w nim szereg zarzutów i argumentów dotyczących sprawy umorzenia zaległości podatkowych, jednak nie zwróciła się do organu podatkowego II instancji z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Taki wniosek złożono dopiero na etapie skargi, kierując go do Sądu, wobec czego, z przyczyn wyżej już omówionych, nie podlegał on rozpoznaniu przez Sąd. Mając na uwadze przedstawioną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 151 u.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną, o czym orzekł jak w sentencji.