I SA/Wr 1271/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do czerwca 2012 r. postanawia: przyznać prawo pomocy w części poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 5.000 zł (pięć tysięcy złotych). W sprawie, strona skarżąca A Sp. z o.o. z siedzibą w L. (reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego) złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazała na zablokowanie jej rachunku bankowego w styczniu 2012 r. oraz środków pieniężnych jedynego wspólnika spółki, co doprowadziło do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej i w rezultacie - powstania zaległości w dokonywaniu bieżących płatności. W oświadczeniu o majątku i dochodach podała strona skarżąca, że wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 5.000 zł, wartość jej środków trwałych - 0 zł, strata za ostatni rok obrotowy według bilansu (-) 31.988,613,16 zł, natomiast stan jej rachunków bankowych – 0 zł. Z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że strona w latach 2013 i 2014 poniosła stratę w kwocie odpowiednio 66.501.984,05 zł i 500 zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio 103.530,51 zł i 0 zł), natomiast w lutym, marcu i kwietniu 2015 r. nie wykazała świadczenia usług ani dostarczenia towarów. Jej obciążenie z tytułu egzekwowanych zaległości podatkowych na rzecz Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego we W. według stanu na dzień 27 września 2013 r. wynosiło 88.081.838,46 zł. Na dzień 31 grudnia 2014 r. strona realizowała inwestycje krótkoterminowe o wartości 200.000 zł (udzielone pożyczki), a saldo jej rachunku bankowego w B w okresie od stycznia do marca 2015 r. wynosiło 0 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, w piśmie procesowym z dnia 7 sierpnia 2015 r. skarżąca spółka oświadczyła, że zgłoszeniem rejestracyjnym VAT-R złożyła w dniu 5 maja 2015 r. oświadczenie, że będzie korzystała ze zwolnienia, o którym mowa w art. 113 ust. 1 lub 9 ustawy o podatku od towarów i usług oraz, że zaprzestała dokonywania wewnątrzwspólnotowych dostaw oraz wewnątrzwspólnotowych nabyć towarów oraz świadczenia usług, do których stosuje się art. 100 ust.1 pkt 4 ustawy o podatku od towarów i usług, oraz nabywania usług, do których stosuje się art. 28b ustawy o podatku od towarów i usług. Jednocześnie wskazała, że z uwagi na brak majątku wystarczającego na pokrycie nawet kosztów postępowania upadłościowego Sąd Rejonowy w Legnicy Wydział V Gospodarczy postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2013 r. sygn. akt VGU 42/14 oddalił wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. o ogłoszenie jej upadłości. Ponadto, przedłożyła dokument z dnia 6 lipca 2015 r. o rozwiązaniu przez Bank B umowy rachunku bankowego spółki oraz umowę o honorarium zawartą z pełnomocnikiem, w której postanowiono, że wypłata honorarium w kwocie 7.200 zł nastąpi po zakończeniu postępowania w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy nie udzielił stronie skarżącej wnioskowanego prawa pomocy. W sprzeciwie od ww. postanowienia strona skarżąca nie zgodziła się z prezentowaną tam argumentacją i wniosła o przyznanie wnioskowanego prawa pomocy, ewentualnie o zwolnienie z kosztów sądowych w części przekraczającej 2.000 zł. W ocenie skarżącej spółki, wykazała ona w sposób wystarczający brak środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych. Z przedłożonych przez nią dokumentów wynika bowiem, że zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, nie osiąga dochodów, a przyczyną tej rzeczy są prowadzone postępowania podatkowe oraz zastosowanie przez Prokuratora Okręgowego w L. (postanowienie z 7 września 2012 r.) wobec prezesa spółki R. K. (wcześniej aresztowanego), środka zapobiegawczego w postaci poręczenia majątkowego, oddania pod dozór Policji, zakazu opuszczania kraju i wydania paszportu a także nakazu powstrzymania się od prowadzenia działalności związanej z obrotem paliwami. Podniosła, że w toku prowadzonych postępowań zostały zabezpieczone również środki pieniężne należące do prezesa spółki. Dalej wyjaśniła, że na wysokość przychodów spółki w 2013 r. miała wpływ wierzytelność przysługująca z tytułu wynajęcia trzech pojazdów marki [...], która do dnia dzisiejszego nie została uregulowana, pomimo skierowanych do dłużnika (C sp. z o.o.) wezwań do zapłaty. Skarżąca zrezygnowała jednak z dochodzenia tych roszczeń, z uwagi na brak środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. W kwestii zaś inwestycji krótkoterminowej, tj. udzielonej pożyczki wyjaśniła, że kwota 200.000 zł stanowiła pożyczkę udzieloną prezesowi spółki – R. K. na zakup samochodu osobowego [...] (umowę pożyczki załączyła do sprzeciwu), która w całości została przeznaczona na zadatek z tego tytułu, co potwierdza przedłożona umowa kupna wraz z aneksami. Ponadto, jak wskazała, z umowy pożyczki wynika, że w przypadku niewywiązania się z jej warunków, pożyczkobiorca zobowiązał się do przekazania zakupionego pojazdu na rzecz spółki skarżącej. Z uwagi jednak na tymczasowe aresztowanie R. K., zaprzestał on wpłat kolejnych rat. Natomiast w dniu 18 lipca 2012 r. sprzedawca – D sp. z o.o. złożył oświadczenie o odstąpieniu od umowy sprzedaży, a wobec niemożności zaspokojenia ceny sprzedaży, pojazd został zwrócony do salonu [...] w L.. Tym samym, jak stwierdziła skarżąca spółka, nie jest możliwa likwidacja wspomnianej inwestycji krótkoterminowej. W ocenie spółki, złożone przez nią dokumenty, w tym postanowienie oddalające wniosek o upadłość, wskazują, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Niemniej, na wypadek uznania, że w dalszym ciągu nie wykazała zasadności zgłoszonego żądania, skarżąca spółka zawnioskowała o zwolnienie jej z kosztów sądowych w części przekraczającej kwotę 2.000 zł, którą prezes spółki może pożyczyć od rodziny. Na koniec dodała, że R. K., wobec treści ww. postanowienia referendarza sądowego, zwrócił się do Prokuratury Okręgowej o zwolnienie spod zabezpieczenia kwoty 100.000 zł wpłaconej tytułem poręczenia majątkowego (wniosek z dnia 2 września 2015 r. w załączeniu). Na wezwanie Sądu, w piśmie z dnia 4 listopada 2015 r. skarżąca spółka wyjaśniła, że wniosek o zwolnienie spod zabezpieczenia kwoty 100.000 zł tytułem poręczenia majątkowego zastosowanego wobec R. K., nie został uwzględniony, na dowód czego przedłożono kopię postanowienia Prokuratora Okręgowego w L. z dnia 7 września 2015 r. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że R. K. już raz skorzystał ze zwolnienia z zabezpieczenia kwoty 25.000 euro na poczet opłaty od skargi, co zostało wyrażone w postanowieniu Prokuratora z dnia 12 stycznia 2015 r. W ww. piśmie skarżąca spółka sprecyzowała, że zwolnienie spod zabezpieczenia kwoty 25.000 euro uzasadnione było koniecznością poniesienia opłaty sądowej od skargi w innej sprawie podatkowej za 2011 rok. Z urzędu wskazać należy, że wyznaczony w sprawie wpis sądowy od skargi wynosi 100.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z akt sprawy wynika, że skarżąca spółka (osoba prawna) wniosła o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Kwestię rozstrzygnięcia tak zakreślonego żądania reguluje art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., w myśl którego osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. W konsekwencji tak rozumianej instytucji prawa pomocy, to na wnioskodawcy (stronie) spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ponadto, jak przyjmuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie, gdy wnioskodawcą jest osoba prawna, obowiązana jest ona wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 568; postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 191/11, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanego wniosku, Sąd uznał, że uzasadnione jest zwolnienie skarżącej spółki z części należnego w sprawie wpisu sądowego do skargi. Rozpocząć należy od wskazania, że skarżąca spółka została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu [...]listopada 2009 r., a jej jedynym wspólnikiem jest R. K. (wartość udziałów 5.000 zł), będący jednocześnie prezesem jednoosobowego zarządu spółki. Jak wynika z przedłożonych dokumentów źródłowych, R. K. w śledztwie nadzorowanym przez Prokuratora Okręgowego ds. Przestępczości Gospodarczej w L. jest podejrzanym m.in. o udział w zorganizowanej grupie przestępczej związanej z nielegalnym obrotem paliwami. W postępowaniu tym, wobec wymienionego zastosowano środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na trzy miesiące, który w dniu 7 września 2012 r. został uchylony. W stosunku do podejrzanego zastosowano inne środki zapobiegawcze, tj. poręczenie majątkowe, zakaz opuszczania kraju połączony z zakazem wydania mu paszportu, dozór Policji, nakaz powstrzymania się od prowadzenia działalności gospodarczej związanej z obrotami paliwami. Ostatecznie jednak, na skutek postanowienia z dnia 8 czerwca 2015 r., wobec podejrzanego zastosowanie mają środki zapobiegawcze w postaci poręczenia majątkowego w kwocie 100.000 zł i nakazu powstrzymania się od prowadzenia działalności gospodarczej związanej z obrotami paliwami. Z przedłożonych natomiast do akt sprawy dokumentów mających odniesienie do sytuacji finansowo-majątkowej spółki wynika, że w 2013 r. osiągnęła ona przychód wynoszący 103.530,51 i poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości 66.605.514,56 zł. W kolejnym, 2014 r. skarżąca spółka nie wygenerowała żadnego przychodu, poniosła jedynie koszty uzyskania przychodów w kwocie 500 zł, a w 2015 r. w miesiącach: luty, marzec i kwiecień, nie wykazała świadczenia usług ani dostawy towarów. Wobec skarżącej spółki prowadzona jest egzekucja należności publicznoprawnych. Nie jest jednak znana ich aktualna wysokość, gdyż najpóźniejsza informacja o obciążeniach spółki pochodzi z dnia 27 września 2013 r. Wedle zaś treści uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w Legnicy Wydział V Gospodarczy z dnia 2 kwietnia 2013 r. sygn. akt VGU 42/14 oddalającego wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, nie posiada ona majątku wystarczającego nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że sytuacja finansowo-majątkowa skarżącej spółki jawi się niekorzystnie na tyle, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W sytuacji jednak, gdy stroną skarżącą – jak w niniejszej sprawie - jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, trzeba mieć na względzie pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że ubiegająca się o prawo pomocy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może pokryć opłaty sądowe przez żądanie dopłat od wspólników (por. postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 796/11, CBOSA). Z przedłożonego w sprawie odpisu z KRS wynika, że jedynym wspólnikiem skarżącej spółki jest R. K., którego wartość udziałów wynosi 5.000 zł. Jak wskazała skarżąca spółka w sprzeciwie od skarżonego postanowienia referendarza sądowego, R. K. może przeznaczyć na wpis sądowy w niniejszej sprawie kwotę 2.000 zł, którą pożyczy od rodziny. Tymczasem z informacji pozyskanych przez Sąd z urzędu wynika, że R. K. pod adresem wskazanym w niniejszej sprawie jako adres do korespondencji skarżącej spółki, tj. L. ul. [...] , prowadzi od 2004 r. działalność gospodarczą pod firmą R. K. Biuro Usługowo Handlowe E, Biuro Turystyczne F, której przedmiotem w przeważającym zakresie jest działalność usługowa wspomagająca produkcję roślinną. Ponadto, zwrócić należy uwagę na informację zawartą w postanowieniu Prokuratora Okręgowego z dnia 7 września 2015 r., wedle której, na wniosek R. K. postanowieniem z dnia 12 stycznia 2015 r. zwolniono już spod zabezpieczenia kwotę 25.000 euro, którą wymieniony miał przeznaczyć na poczet opłaty sądowej od skargi złożonej przez skarżącą spółkę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Z informacji zawartych w sądowym Systemie Obsługi Spraw Orzekanych (OSO) wynika, że w sprawie I SA/Wr 553/14, w której została zaskarżona decyzja w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r., wezwano skarżącą spółkę do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100.000 zł i pomimo stwierdzenia przez nią w piśmie z dnia 4 listopada 2015 r., że zwolnienie spod zabezpieczenia kwoty 25.000 euro uzasadnione było "koniecznością poniesienia opłaty sądowej" w tej sprawie, do zapłaty owego wpisu jednak nie doszło (uiszczono jedynie 500 zł). Z tego też powodu, postanowieniem z dnia 6 marca 2015 r. Sąd skargę odrzucił (postanowienie jest prawomocne). Nie ulega zatem wątpliwości, że R. K. nie wypełnił celu, który przyświecał wnioskowi rozstrzygniętemu pozytywnie przez Prokuratora Okręgowego postanowieniem z dnia 12 stycznia 2015 r. Ponadto, R. K. nie wyjaśnił jaki jest los kwoty ponad 100.000 zł, którą dysponował. Wiadomym natomiast Sądowi jest - wbrew twierdzeniu zawartym piśmie z dnia 4 listopada 2015 r. - że opłata sądowa w sprawie I SA/Wr 553/14 nie została poniesiona. Mając zatem na uwadze powyżej wskazane okoliczności, które mogą wskazywać, że jedyny wspólnik skarżącej spółki R. K. może posiadać kwotę wyższą niż 2.000 zł, Sąd stwierdza, że skarżąca spółka w celu dokonania częściowej zapłaty wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie, może zażądać od wymienionego wspólnika dopłaty w wysokości odpowiadającej wartości posiadanych przez niego udziałów, tj. w kwocie 5.000 zł. W konsekwencji, Sąd uznał, że wniosek skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy jest zasadny w części przekraczającej kwotę 5.000 zł z tytułu wpisu sądowego od skargi. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.