I SA/Wr 1278/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 16 grudnia 2015 r. w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: przywrócić termin. Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2015 r. tut. Sąd oddalił skargę na wskazaną w komparycji niniejszego postanowienia decyzję. Pełnomocnik reprezentujący skarżącą nie stawił się na rozprawie. Jak wynika z akt sprawy, zawiadomienie o rozprawie zostało mu doręczone w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Przesyłka z zawiadomieniem po dwukrotnym awizowaniu w dniach 24 listopada 2015 r. i 2 grudnia 2015 r. została zwrócona do tut. Sądu i pozostawiona w aktach ze skutkiem doręczenia. W dniu 3 marca 2016 r. pełnomocnik skarżącej nadał w urzędzie pocztowym wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Wniósł jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu podniesiono, że operator pocztowy nie doręczył pełnomocnikowi zawiadomienia o terminie rozprawy. O zapadnięciu wyroku, pełnomocnik dowiedział się dopiero w dniu 29 lutego 2016 r., przeglądając akta w siedzibie tut. Sądu. Wskazał pełnomocnik, że jego kancelaria jest podmiotem obecnym na rynku doradztwa podatkowego od 1996 r. Prowadząc działalność, zdaje sobie sprawę ze skutków bezskutecznych upływów terminów sądowych. W związku z powyższym kwestia odbioru korespondencji jest traktowana z pełną uwagą, a korespondencja z sądów i urzędów jest odbierana prawie codziennie. Korespondencja była odbierana także w dniu 24 listopada 2015 r. czyli dniu rzekomego awizowania, czego dowodem jest dziennik korespondencji. Pełnomocnik podniósł także, że w dniach, kiedy w przedmiotowej sprawie powinna być doręczona korespondencja lub awizo, w pracy obecne były wszystkie zatrudnione w kancelarii osoby, czego dowodem jest lista obecności. Kancelaria jest czynna w dni robocze w godzinach od 8:00 do 16:00. Upoważnioną do obioru korespondencji jest sekretarka - bądź w czasie jej nieobecności inna, wskazana osoba. W dniu rzekomego pozostawienia awiza, w pracy obecna była nie tylko sekretarka, ale też wszystkie inne osoby. Obowiązkiem doręczyciela było przynieść korespondencję do sekretariatu, a nie pozostawianie awiza w skrzynce oddawczej. Jeżeli jednak doręczyciel nie dostarczył korespondencji - awizo powinno być złożone w skrzynce oddawczej. Znajduje się ona na parterze i jest sprawdzana codziennie. Ani w dniu wskazanym jako termin doręczenia pierwszego, ani w dniu wskazanym jako termin drugiego awiza, ani też w dniach następnych takiego powiadomienia nie było. Nawet dopuszczając, że skrzynka nie był sprawdzana codziennie, to niemożliwym jest jej niesprawdzanie przez 14 dni. Z tego powodu należy, zdaniem pełnomocnika, przyjąć, że doręczyciel nie pojawił się w siedzibie kancelarii aby doręczyć korespondencję. Pełnomocnik wskazał także, że w sprawie doręczeń do jego kancelarii osobiście interweniował u operatora pocztowego. Pracownik tegoż przyznał zaś, że wielu doręczycieli nie wywiązuje się ze swoich obowiązków i nie doręcza korespondencji ani awiza. Obecnie, po interwencji, współpraca układa się poprawnie. Pełnomocnik wskazał, że nie był to pierwszy przypadek, kiedy operator pocztowy, z którego usług korzystał wówczas tut. Sąd, nie doręczył na adres kancelarii kierowanej do niej urzędowej korespondencji. Do wniosku załączono dokumenty (listę obecności pracowników oraz ewidencję odebranych przesyłek) mające świadczyć, że w dniach, w których rzekomo pozostawiono dla pełnomocnika zawiadomienia (awiza) o możliwości odebrania w lokalu operatora pocztowego zawiadomienia o rozprawie - w siedzibie kancelarii pełnomocnika przebywały osoby uprawnione do odbioru korespondencji. Do wniosku załączono także skierowany do sądu rejestrowego wniosek pełnomocnika o przywrócenie terminu w sprawie rejestrowej, reklamację pełnomocnika w niniejszej sprawie, w których kwestionowano prawidłowość doręczenia przesyłek sądowych przez operatora pocztowego oraz odpowiedź operatora na reklamację w niniejszej sprawie. W ww. odpowiedzi na reklamację, operator pocztowy poinformował, że "przesyłka została prawidłowo przeprocesowana jako zwrot z powodu nie podjęcia przesyłki w terminie awizacji. Przesyłka została zaawizowana dnia 24 listopada 2015, II awizo pozostawiono 2 grudnia 2015 r. Do obu terminów operator posiada trasy GPS doręczycieli, potwierdzające doręczenie druków awizo". W piśmie z dnia 24 marca 2016 r. skierowanym do tut. Sądu skarżąca podniosła, że odnotowanie trasy doręczyciela na odbiorniku satelitarnym nie dowodzi, że druki awiza istotnie zostały doręczone. W odpowiedzi na pismo Sądu z dnia 13 kwietnia 2016 r., operator pocztowy w piśmie z dnia 13 maja 2016 r. ocenił, ze w sprawie brak jest podstaw do uznania reklamacji. Praca doręczycieli jest bowiem weryfikowana poprzez analizę jego trasy na urządzeniu GPS. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek strony o przywrócenie terminu zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie zgodnie z art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona skarżąca powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W ocenie Sądu, strona skarżąca uprawdopodobniła przedłożonymi dokumentami, że nie dokonała czynności sądowej bez swojej winy. Argumentacja wniosku skierowana jest na obalenie ustanowionego w art. 73 p.p.s.a. domniemania doręczenia w drodze tzw. podwójnego awiza. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Z kolei, w myśl art. 73 § 4 p.p.s.a. w razie nieodebrania pisma złożonego w urzędzie pocztowym, za datę doręczenia pisma przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie w dniu 8 grudnia 2015 r. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie, stanowiące rodzaj fikcji prawnej, stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Domniemanie doręczenia polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe (w niniejszej sprawie - rozpoczęcie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku). Domniemanie doręczenia pisma nie nastąpi tylko w razie niespełnienia tak ukształtowanych warunków i tylko wówczas nie wywoła skutków prawnych dla strony dokonującej czynności procesowej. Dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2013 r. II FSK 2228/13, opubl. LEX nr 1361277 oraz CBOSA). Domniemanie powyższe ma charakter domniemania usuwalnego i może zostać obalone przeciwdowodem (postanowienie NSA z 2 marca 2011 r., sygn. akt I GSK 167/2011, opubl. w LexPolonica nr 2490274 oraz CBOSA w którym Sąd przyjął, że strona może w szczególności wykazywać, iż nie zostało jej doręczone pismo w trybie zwykłym (do rąk własnych) ani też nie dotarło do niej zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym). W literaturze i orzecznictwie wskazuje się, że jedną z możliwości służących obaleniu tego domniemania jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Istotne jest, aby w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej reklamacja, zgodnie z art. 92 ust. 2 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1529 ze zm.) oraz w oparciu o zasady określone w rozporządzeniu Ministra Cyfryzacji i Administracji z 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz.U. z 2013 r., poz. 1468), została zgłoszona w formie pisemnej, ustnej do protokołu lub innej, która ujawnia wolę reklamującego w sposób dostateczny, w tym również w formie elektronicznej (por. LEX 2013 - komentarz , stan prawny: 30 kwietnia 2013 r. , inne wydania (4) do art. 73 p.p.s.a. - Dauter Bogusław, powołujące ten komentarz postanowienie NSA z dnia 16 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 550/14, opubl. LEX nr 1460094 oraz CBOSA). W piśmie z dnia 24 marca 2016 r. strona zauważa, że zgodnie z art. 92 ust. 2 ustawy Prawo pocztowe, formalnie kancelaria byłaby uprawniona do złożenia reklamacji, o ile z takiego uprawnienia zrzekłby się nadawca. Sąd wskazuje, że w praktyce przyjęte jest jednak, iż to strona, obligowana przez art. 87 § 2 p.p.s.a. nakładający na nią ciężar dowodu, występuje do operatorów pocztowych o wyjaśnienie prawidłowości doręczenia, a operatorzy pocztowi takie pisma rozpatrują. Przekładając powyższe na realia niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, strona uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku (art. 141 § 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, uzasadnienie wniosku strony poparte dokumentami wskazuje, że doręczyciel zatrudniany przez operatora pocztowego, z którego usług korzystał tut. Sąd, istotnie mógł nie pozostawić w skrzynce pocztowej kancelarii zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki sądowej w lokalu operatora. Pełnomocnik strony szczegółowo opisał obowiązujące w kancelarii zasady postępowania z kierowaną do kancelarii korespondencją. Zgodnie z praktyką przyjętą w kancelarii, skrzynka odbiorcza sprawdzana jest na bieżąco, a poczta rejestrowana. W dniach rzekomego pozostawienia zawiadomień, w siedzibie kancelarii przebywali pracownicy. Okoliczności te zostały wykazane dokumentami w postaci potwierdzonych za zgodność z oryginałem list obecności oraz rejestru korespondencji. W tych okolicznościach, zważywszy także na wieloletnie profesjonalne działanie pełnomocnika, w ocenie Sądu, nie jest prawdopodobne, że pełnomocnik lub jego pracownik, dwukrotnie przeoczył lub zagubił zawiadomienie o nadejściu przesyłki sądowej. Pełnomocnik dołożył także należytej staranności w celu wyjaśnienia sprawy, kierując do operatora pocztowego pismo z żądaniem wyjaśnienia sprawy prawidłowości doręczenia. Nie bez znaczenia pozostaje także w sprawie przytoczona przez pełnomocnika treść rozmowy z pracownikiem operatora, zgodnie z którą tenże przyznał, iż zatrudniani wówczas doręczyciele, nie zawsze prawidłowo wywiązywali się ze swoich obowiązków. Okoliczność, iż w niniejszej sprawie zawinił doręczyciel, uprawdopodabnia także przedłożone przez pełnomocnika pismo skierowane do operatora w innej sprawie, w której pełnomocnik kwestionuje prawidłowość doręczenia mu korespondencji urzędowej. W ocenie Sądu, we wskazanych okolicznościach, informacja przedstawiona w odpowiedzi na reklamacje strony i Sądu, iż operator monitorował i dokumentował trasy swoich doręczycieli przy pomocy urządzeń elektronicznych, nie może zapobiec obaleniu podważanej przez stronę fikcji prawnej. Przyjmując bowiem nawet, że monitoring był prawidłowy, wynika z niego jedynie, że doręczyciel mógł być w określonych dniach w pobliżu siedziby kancelarii. W realiach niniejszej sprawy należy jednak, w ocenie Sądu, przyjąć, że taka okoliczność jest niewystarczająca dla podważenia twierdzeń pełnomocnika strony skarżącej popartych konkretnymi dowodami. Mając powyższe na względzie, przyjąć należy, że strona uprawdopodobniła, iż nie złożyła wniosku o uzasadnienie wyroku w terminie – bez swojej winy. Wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, a wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dokonano czynności, tj. złożono opłacony wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Z tych względów, na podstawie art. art. 86 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.