I SA/Wr 1281/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Asesor WSA Tomasz Świetlikowski, Protokolant Marta Klimczak, po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2009 r. w Wydziale I na rozprawie sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] września 2008 r. nr [...], [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2006 r. oraz miesiące październik, listopad i grudzień 2006 r. oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. oddala skargę. W odwołaniach od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] nr [...] określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2006 r. i za październik, listopad i grudzień 2006 r. oraz z dnia [...] nr [...] określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. M. K. wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji z uwagi na ważny interes strony. Wnioskodawca wyjaśnił, że uiszczenie podatku w znacznej wysokości stanowi zbyt dużą dolegliwość i uszczerbek dla koniecznego utrzymania strony i jego rodziny. Według strony wątpliwości budzi też zasadność wymierzonego zobowiązania podatkowego z uwagi na naruszenia prawa wskazane w odwołaniu. W piśmie z dnia [...] wnioskodawca dodatkowo wyjaśnił, że utrzymuje niepracującą żonę i dwoje dzieci w wieku szkolnym ([...] i [...]). Koszty utrzymania dzieci wynoszą [...], a koszty utrzymania domu (opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie) w wysokości [...]. Ponadto wnioskodawca wskazał, że spłaca kredyt zaciągnięty w [...] na budowę domu w wysokości [...]. Tytułem zabezpieczenia kredytu została ustanowiona na nieruchomości hipoteka umowna. Pozostała do spłaty kwota kredytu w wysokości [...]. Wnioskodawca wskazał też, że spłaca dwa kredyty zaciągnięte w A S. A. na bieżące potrzeby rodziny. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej postanowieniem z dnia [...] nr [...] odmówił wstrzymania wykonania decyzji. Organ kontroli skarbowej stwierdził, że w przedłożonych pismach strona nie wskazała kwoty uzyskanych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. W związku z powyższym, w ocenie organu, brak jest podstaw do przyjęcia, że ponoszone na utrzymanie rodziny wydatki nie pozwolą na uiszczenie zobowiązania podatkowego i zagrożą jego egzystencji. W zażaleniu na to postanowienie podatnik zarzucił naruszenie art. 122, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej przez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i w następstwie błędne przyjęcie, że ponoszone przez podatnika wydatki i koszty na utrzymanie rodziny, pozwolą na uiszczenie w całości zobowiązania podatkowego. Dochody z prowadzonej działalności gospodarczej znane są organowi z urzędu i wynikają z akt postępowania kontrolnego. Podatnik od daty wszczęcia postępowania kontrolnego nie zmienił profilu działalności gospodarczej i uzyskuje dochody na tym samym poziomie, tj. od [...] do [...] miesięcznie. Organ nie wziął pod uwagę, że ponoszone przez podatnika koszty utrzymania rodziny, wydatki na spłatę kredytu i pożyczek w porównaniu z osiąganymi dochodami nie pozwalają na uiszczenie zobowiązań podatkowych. Wykonanie zobowiązań stanowi zagrożenie dla podstawowej egzystencji rodziny. Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia [...] nr [...], [...], utrzymał w mocy postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania decyzji, stwierdzając w uzasadnieniu, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji jest instytucją wyjątkową, znajdującą zastosowanie tylko w szczególnych przypadkach, zwłaszcza jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ponoszenie wydatków na utrzymanie rodziny i domu, jak również konieczność spłaty kredytów zaciągniętych na budowę domu lub bieżące potrzeby rodziny nie ma charakteru nadzwyczajnego. Należności względem Skarbu Państwa mają pierwszeństwo w zaspokajaniu przed innymi należnościami. Poza tym decyzje dotyczą świadczeń pieniężnych, a więc ze swej istoty świadczeń odwracalnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, zarzucając naruszenie art. 122, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej przez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i w następstwie błędne przyjęcie, że ponoszone przez podatnika wydatki i koszty na utrzymanie rodziny pozwolą na uiszczenie w całości zobowiązania podatkowego oraz naruszenie art. 224 § 2 Ordynacji podatkowej przez nieprawidłowe przyjęcie, że wykonanie decyzji nie narusza uzasadnionego interesu strony, ponieważ nie łączy się z powstaniem nieodwracalnych skutków. Błędne jest stanowisko organu podatkowego, że dochody skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] za rok 2007 pozwolą na uiszczenie zobowiązań podatkowych w wysokości [...] i [...], ustalonych w błędny sposób. Organ podatkowy nie uwzględnił, że poza dochodami z działalności gospodarczej, skarżący nie posiada innych przychodów, oszczędności ani lokat na rachunkach bankowych. Natychmiastowe uiszczenie kwot wynikających z decyzji stanowi zagrożenie dla podstawowej egzystencji rodziny skarżącego i spowoduje nieodwracalne skutki w postaci uszczuplenia majątkowego i niemożności zabezpieczenia przez skarżącego środków utrzymania rodziny. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej ( ... ). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2 ). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Działając w ramach przyznanych kompetencji Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie znalazł podstaw do uchylenia objętego skargą postanowienia. Istotą sporu jest kwestia istnienia przesłanek do wstrzymania wykonania decyzji merytorycznych określających skarżącemu zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. Zgodnie z art. 224 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), wniesienie odwołania od decyzji organu podatkowego nie wstrzymuje jej wykonania. Takie rozwiązanie, co do mocy odwołania oznacza, że decyzja organu podatkowego pierwszej instancji jest wykonalna, a obowiązek z niej wypływający jest wymagalny. Decyzja nieostateczna jest zatem tytułem wykonawczym i na jej podstawie może być wszczęte postępowanie egzekucyjne. Odstępstwem od zasady wykonalności decyzji nieostatecznej jest przewidziana w art. 224 § 2 Ordynacji podatkowej możliwość wstrzymania wykonania takiej decyzji. W świetle tego unormowania organ podatkowy w przypadku uzasadnionym ważnym interesem strony lub interesem publicznym, wstrzymuje w drodze postanowienia wykonanie decyzji w całości lub w części. Oznacza to, że organ podatkowy wstrzymuje wykonanie decyzji, a ocenę opiera na kryterium wystąpienia ważnego interesu strony lub interesu publicznego. W sytuacji stwierdzenia przez organ podatkowy zaistnienia przywołanych przesłanek wstrzymanie wykonania decyzji ma charakter obowiązkowy. Pojęcie "ważny interes strony", jak i "interes publiczny" są pojęciami nieostrymi, ocena zatem jakie okoliczności sprawy przemawiają za wstrzymaniem wykonania decyzji, pozostawiona jest organowi podatkowemu. Zakres swobody organu podatkowego jest ograniczony:- po pierwsze przez przyjęcie, że organ orzeka w formie postanowienia, na które służy zażalenie, a tym samym zobowiązany jest uzasadnić motywy swojej oceny; po drugie, organ związany jest, wyrażoną w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, ogólną zasadą pogłębiania zaufania do organów podatkowych, co zobowiązuje go do szczególnie starannego rozważenia zasadności wstrzymania wykonania decyzji ( B. Adamiak , Ordynacja podatkowa – Komentarz 2006, UNIMEX 2006 ). W świetle powyższego uzasadniony jest pogląd, że rozstrzygnięcie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uzależnione jest od istnienia wskazanego przez stronę "ważnego jej interesu" lub "interesu publicznego". Brak ustawowego określenia co należy rozumieć pod tymi pojęciami stwarza możliwość pojemnego, elastycznego ich traktowania, uwzględniającego różnorodność sytuacji faktycznych. W znaczeniu ważnego interesu strony należy pojmować m.in. obawę utraty pracy przez podatnika, także przez jego pracowników, również prawdopodobieństwo zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w wyniku utraty płynności finansowej, możliwość utraty źródła utrzymania podatnika i jego rodziny, niebezpieczeństwo utraty rynku, konkurencyjności, prawdopodobieństwo wyrządzenia znacznej szkody podatnikowi oraz inne okoliczności mogące mieścić się w pojęciu uzasadnionego ważnego interesu strony. Przesłanką wstrzymania wykonania decyzji może być trudna sytuacja osobista podatnika, spowodowana np. klęską żywiołową lub innymi zdarzeniami losowymi, które były niezależne od sposobu jego postępowania bądź też inne nadzwyczajne okoliczności. W żadnym wypadku przesłanki wstrzymania wykonania decyzji nie stanowi "wątpliwy" charakter należności wynikającej z decyzji podatkowej. Wydanie decyzji administracyjnej (również decyzji podatkowej) stwarza określony stan prawny ukształtowany treścią tej decyzji. Decyzja obowiązuje i wywiera materialnoprawne skutki, niezależnie od tego, czy jest prawidłowa, czy też wadliwa. Z kolei pojęcie "interesu publicznego" odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem Państwa oraz innych ciał publicznych jako pewnej całości, a szczególnie z funkcjonowaniem podstawowej struktury Państwa. Strona wnosząca o wstrzymanie wykonania decyzji w swojej indywidualnej sprawie w oparciu o przypadek uzasadniony interesem publicznym, powinna wskazać na okoliczności ten interes wykazujące (vide wyrok WSA z dnia 20 marca 2007 r. o sygn. akt I SA/Wr 20/07 niepubl., wyrok WSA z dnia 17 sierpnia 2007 r. o sygn. akt I SA/Wr 851/07 niepubl. oraz wyrok WSA z dnia 25 września 2007 r. o sygn. akt I SA/Wr 568/07 niepubl.) . Należy też zaznaczyć, że ciężar wykazania wystąpienia przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji - w przypadku złożenia wniosku przez stronę - spoczywa na stronie, która domaga się wydania pozytywnego rozstrzygnięcia i wywodzi z tego korzystne dla siebie skutki prawne. Przystępując do rozpoznania zarzutów podniesionych w skardze przede wszystkim należy wyjaśnić, że merytoryczne zarzuty wobec samej decyzji i subiektywne przekonanie skarżącego odnośnie wadliwego określenia wysokości zobowiązań podatkowych pozostają bez wpływu na rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, bowiem nie są to kwestie, będące przedmiotem badania w tym postępowaniu wpadkowym. Trafne jest stanowisko organów podatkowych, że skarżący nie wykazał ważnego i słusznego interesu własnego, który mógłby uzasadniać pozytywne rozpatrzenie wniosku. Strona nie wykazała też, że wykonanie zaskarżonej decyzji zagrażało interesowi publicznemu. Należy zaznaczyć, że przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji nie stanowi jedynie znaczna wysokość podatków określonych w decyzjach organów, jak i powoływanie się przez stronę na brak możliwości jednorazowego uiszczenia podatku. Przepisy Ordynacji podatkowej przewidują bowiem możliwość ubiegania się przez podatnika z ulg związanych z zapłatą podatku. Jednocześnie należy zauważyć, że skarżący nie przedstawił całościowo swojej sytuacji majątkowej, w szczególności nie przedstawił danych dotyczących bieżącej kondycji finansowej przedsiębiorstwa prowadzonego przez podatnika, wartości majątku związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą. Twierdzenia skarżącego odnośnie wysokości osiąganych aktualnie dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej są gołosłowne i nie poparte jakimikolwiek dowodami. Przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji nie stanowi również konieczność spłaty kredytów bankowych, przeznaczonych na potrzeby osobiste skarżącego i jego rodziny. Uiszczanie tych należności nie może bowiem odbywać się kosztem regulowania zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Wobec powyższego Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w zakresie nieuwzględnienie ważnego interesu podatnika, który zgodnie z powołanym art. 224 § 2 Ordynacji podatkowej stanowi kryterium wstrzymania wykonania decyzji w zbiegu z interesem publicznym. Jak powyżej wskazano, organy podatkowe sprostały obowiązkowi dokładnego określenia ważnego interesu podatnika i rozważenia na tym tle jego konkretnej sytuacji finansowej. Sąd nie stwierdził również, aby organy podatkowe nie przeprowadziły postępowania dowodowego w takim zakresie, jaki był wymagany w tej sprawie od organu podatkowego, jak również by zaskarżone postanowienie nienależycie uzasadniało stanowisko organu podatkowego. Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił się pismem z dnia [...] do Naczelnika Urzędu Skarbowego o przesłanie informacji, którymi dysponują organy podatkowe, m. in. o przekazanie informacji dotyczącej wielkości dochodu wykazanego w zeznaniu podatkowym za 2007 r. Natomiast ciężar przedłożenia pozostałych dowodów uzasadniających wystąpienie przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji obciążał podatnika. W związku z czym nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Dokonana ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie mieściła się także, zdaniem Sądu, w ramach przewidzianej w art. 191 Ordynacji podatkowej zasady swobodnej oceny dowodów. Okoliczność, że dokonana ocena odbiega od samooceny dokonywanej przez skarżącego, nie świadczy, że ocena ta była dowolna. Z powyższych względów uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione i nie stwierdzając naruszenia prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.