I SA/Wr 133/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Haberka (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Cichoń, Sędzia WSA Marta Semiczek, po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym 8 listopada 2022 r. sprawy ze skargi R. S.A. zs. we Wrocławiu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 14 października 2021 r. znak SKO 4011/455/21 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2018-2020 oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi R. S.A. z siedzibą we W. (dalej: strona, skarżąca, spółka) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, organ odwoławczy) z 14 października 2021 r. nr SKO 4011/455/21, utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Wrocławia (dalej: organ I instancji) z 8 września 2021 r. znak WPO-DNT.3120.1.37.2021.PR, WPODNT.3120.1.38.2021.PR, WPO-DNT.3120.1.38.2021.PR o odmowie zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2018-2020. Postępowanie przed organami. 30 sierpnia 2021 r. spółka złożyła wniosek o zawieszenie postępowania podatkowego w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540, ze zm.; dalej: o.p.), na czas toczących się postępowań sądowych, których rozstrzygnięcia mogą wywołać przeciwstawne skutki w sferze prawnej i faktycznej, w tym w sferze obowiązków podatkowych. W piśmie złożonym 21 lipca 2021 r. tj. zanim organ wszczął postępowanie podatkowe za lata 2018-2020 strona wskazała na inne trwające postępowania, które według niej mogą mieć wpływ na postępowanie podatkowe tj. postępowanie przed Sądem Okręgowym we W. Wydział [...] Gospodarczy w sprawie o uznanie umowy sprzedaży nieruchomości za bezskuteczną (sygn. akt [...]), w której syndyk masy upadłości żąda ubezskutecznienia ww. umowy, na mocy której spółka nabyła nieruchomość przy ul. [...]; postępowanie prowadzone przez [...] Urząd Celno-Skarbowy w O. (sygn. akt [...]; [...]) w sprawie o przestępstwo; postępowanie przed Sądem Rejonowym dla W.-[...] (sygn. akt [...]), w którym spółka pozwała syndyka o wydanie nieruchomości w związku z bezprawnym pozbawieniem posiadania ww. nieruchomości; postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Rejonową W. – [...] (sygn. akt [...]) oraz Prokuraturę Okręgową we W. (sygn. akt [...]) w sprawie sfałszowania ww. umowy dzierżawy; postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w O. [...] Wydział Śledczy (sygn. akt [...]) w sprawie sfałszowania umowy dzierżawy. Strona powołała się na postępowanie przed Sądem Okręgowym we W. Wydział [...] Gospodarczy w sprawie o uznanie umowy sprzedaży nieruchomości za bezskuteczną w której syndyk masy upadłości żąda ubezskutecznienia umowy, na mocy której spółka nabyła nieruchomość przy ul. [...]. Po przeanalizowaniu złożonego wniosku organ I instancji wskazał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka zawieszenia postępowania. Orzeczenie w sprawie uznania czynności prawnej za bezskuteczną względem wierzyciela powoduje, iż wierzyciel ma możliwość zaspokojenia swojej wierzytelności z przedmiotów majątkowych osoby trzeciej z pierwszeństwem przez innymi wierzycielami tej osoby. Zatem wyrok uznający bezskuteczność określonej czynności nie skutkuje automatycznie ich powrotem do majątku dłużnika. Wyrok taki daje wierzycielowi prawo zaspokojenia się z tego przedmiotu lub prawa, pozostających nadal w majątku osoby trzeciej, przed jej wierzycielami. Wydanie wyroku w tej sprawie nie spowoduje zatem, że spółka utraci prawo własności nieruchomości, położonej we W. przy ul. [...]. Ponadto, toczące się postępowania o przestępstwo w sprawie sfałszowania umowy dzierżawy zawartej między R.(1) S.A. (obecnie R. S.A.) jako wydzierżawiającym a P. S.A. jako dzierżawcą nie mają znaczenia dla zdefiniowania podatku od nieruchomości. Zawarcie umowy dzierżawy nie przenosi obowiązku podatkowego z wyjątkiem posiadania nieruchomości będących własnością jednostki samorządu terytorialnego bądź Skarbu Państwa. Na podstawie aktu notarialnego Rep. A numer [...] z 18 maja 2016 r. spółka stała się właścicielem ww. nieruchomości i zgodne z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1170, ze zm.; dalej: u.p.o.l.) i jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Po rozpoznaniu zażalenia strony, SKO utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W pierwszej kolejności SKO przeanalizowało treść art. art. 201 § 1 pkt 2 o.p. i wskazało, że ww. przepis pozwala na wyodrębnienie czterech elementów składających się na konstrukcję zagadnienia wstępnego tj. zagadnienie wyłania się w toku postępowania podatkowego; jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu; rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, co powoduje że zagadnienie wstępne musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy; pomiędzy rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji istnieje zależność. Jeżeli dane zagadnienie wykazuje jedynie pośredni, luźny związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, to nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego i nie powoduje obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego. Dalej SKO podniosło, że spółka upatruje przesłanki zawieszenia postępowania w postępowaniu toczącym się przed Sądem Okręgowym we W. w sprawie o uznanie umowy sprzedaży nieruchomości za bezskuteczną ([...]), w której syndyk masy upadłości P. S.A. żądać ma "ubezskuteczenienia" umowy sprzedaży nieruchomości przy ul. [...] we W., na podstawie której własność nieruchomości nabyła spółka. SKO przytoczyło następnie treść art. 3 ust. 1 u.p.o.l. i wskazało, że spółka jest właścicielem podlegającej opodatkowaniu nieruchomości, co wynika z umowy sprzedaży z dnia 18 maja 2016 r. (akt notarialny rep. A nr [...]) i jest to wystarczające do uznania jej za podatnika podatku od nieruchomości oraz przeprowadzenia postępowania podatkowego w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Pomiędzy postępowaniem podatkowym w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2018-2020., a prawomocnym wyrokiem, jaki zapadnie przed ww. sądem cywilnym, zdaniem SKO nie występuje zależność uniemożliwiająca rozpatrzenie sprawy podatkowej i wydanie decyzji przez organ I instancji. Pomiędzy tymi sprawami zachodzi jedynie pośredni związek. Z kolei okoliczności dotyczące zawarcia i ewentualnej ważności umowy dzierżawy nieruchomości nie mają żadnego wpływu na wymiar podatku, bowiem dzierżawca, jako posiadacz zależny, nie jest i nie może być podatnikiem podatku od nieruchomości. Również kwestie wzajemnych roszczeń pomiędzy spółką a jej przeciwnikami procesowymi jako mające charakter cywilnoprawny, pozostają bez wpływu na prowadzone postępowania podatkowe. Postępowanie przed Sądem. Od powyższego postanowienia SKO skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając naruszenie: 1) art. 131 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2003 r., nr 60, poz. 535, ze zm.; dalej: p.u.) w zw. z art. 134 ust. 1 p.u. poprzez pominięcie skutków, jakie powoduje stwierdzenie bezskuteczności przeniesienia własności nieruchomości znajdujących się przy ul. [...] we W. na wniosek syndyka, gdy czynność dotyczyła upadłego dłużnika, którego masą upadłości ten syndyk zarządza, tj. pominięcie, że na skutek uznania czynności prawnej za bezskuteczną składnik majątkowy, który na skutek takiej czynności wyszedł z majątku upadłego, jest traktowany w postępowaniu upadłościowym jak składnik masy upadłości, 2) art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 122 o.p., polegające na: a) niezebraniu materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w szczególności niezebraniu materiału dowodowego dotyczącego postępowań wskazanych przez stronę, tj. sprawy prowadzonej przez Sąd Okręgowy we W. [...] Wydział Gospodarczy pod sygn. akt [...] oraz wskazanego przez stronę postępowania przygotowawczego dot. możliwości sfałszowania umowy dzierżawy, podczas gdy wskazany przez stronę materiał dowodowy potwierdza podnoszoną przez nią okoliczność, iż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd; b) nierozważeniu w sposób wszechstronny zebranego materiału dowodowego, poprzez pominięcie zarówno przez organ I jak i II instancji podnoszonej przez stronę okoliczności, iż w przeciwieństwie do typowego postępowania w przedmiocie rozpatrzenia tzw. "skargi pauliańskiej", postępowanie toczące się wobec nieruchomości znajdujących się przy ul. [...] we W. zostało wszczęte przez syndyka, a konsekwencją ewentualnego uwzględnienia żądania syndyka będzie przeniesienie ww. nieruchomości do masy upadłości; c) nierozważeniu w sposób wszechstronny zebranego materiału dowodowego, poprzez pominięcie, iż obecnie posiadaczem samoistnym ww. nieruchomości jest P. S.A. w upadłości, a po rozpoznaniu ww. postępowania może dojść do ustalenia, iż właścicielem nieruchomości w całym okresie objętym postępowaniem przed organem podatkowym była ww. spółka w upadłości, które to naruszenia stanowią naruszenie zasady postępowania podatkowego, wyrażonej w przepisie art. 122 o.p. nakazującej organowi, by podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym; 3) art. 201 § 1 pkt 2 o.p. poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania, mimo że gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, a to postępowania prowadzonego przez Sąd Okręgowy we W. [...] Wydział Gospodarczy pod sygn. akt [...], przedmiotowe postępowanie nie zostało zawieszone. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Wskutek takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie w razie naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W przypadku kwalifikowanego naruszenia prawa sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie, przedmiotem wyrokowania nie jest bowiem pisemna interpretacja przepisów prawa podatkowego, lecz postanowienie o odmowie jej wydania. Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie. Zasadniczy spór dotyczy tego, czy w postępowaniu w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego podatku od nieruchomości wystąpiła przesłanka obligująca organ do zawieszenia postępowania podatkowego. W szczególności czy powodem do takiego zawieszenia są: – okoliczności związane z ustaleniami dotyczącymi posiadania samoistnego nieruchomości, – postępowanie prowadzone przed Sądem Okręgowym we W. w sprawie o uznanie umowy sprzedaży nieruchomości za bezskuteczną. Przywołując ramy prawne sprawy wskazać należy, że stosownie do brzmienia art. 201 § 1 pkt 2 o.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jak stanowi at. 3 ust. 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1. właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; 2. posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych; 3. użytkownikami wieczystymi gruntów; 4. posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (...). W myśl art. 3 ust. 3 u.p.o.l. jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (np. wyrok NSA z 22 lutego 2022 r., sygn. akt I FSK 273/18, wszystkie powołane wyroki dostępne są w CBOSA) pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, którego organ nie może rozstrzygnąć w ramach własnych kompetencji. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia wstępnego zagadnienia prawnego (prejudycjalnego) przez inny organ lub sąd, wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego "zależeć" powinno rozpatrzenie sprawy w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści (wyrok NSA z 3 listopada 2021 r., I FSK 1779/18). W orzecznictwie podkreśla się, że charakteru zagadnienia wstępnego nie mają w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 o.p. ustalenia faktyczne, które zachowując wpływ na rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji, wykazują jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji (wyrok NSA z 27 października 2021 r., III FSK 117/21). Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 o.p. może być wyłącznie kwestia prawna, która dotyczy istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, co oznacza, że takim zagadnieniem nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, gdyż należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie w danej sprawie (wyrok NSA z 3 grudnia 2020 r., II GSK 1073/20. Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, że zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 o.p., nie powstaje, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji podatkowej mogą mieć wpływ ustalenia faktyczne. Zależności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego i rozpatrzenia sprawy podatkowej nie można utożsamiać z wymogiem ukierunkowania tej ostatniej na określoną treść decyzji podatkowej. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależeć bowiem powinno rozpatrzenie sprawy podatkowej w ogóle, a nie zaś wydanie decyzji o określonej treści. W świetle tego co zostało wyjaśnione, podnoszone przez stronę argumenty dotyczące samoistnego posiadania nieruchomości łączone przez skarżącą z kwestią ewentualnego sfałszowania umowy dzierżawy nieruchomości, będzie stanowiło przedmiot ustaleń faktycznych podejmowanych przez organ w prowadzonym postępowaniu podatkowym w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego podatku od nieruchomości, a w konsekwencji zostaną wzięte pod rozwagę – jako element wpływający na ustalony stan faktyczny sprawy – przy podejmowaniu kończącego postępowanie rozstrzygnięcia. Jak słusznie skonstatowało bowiem SKO w skarżonym postanowieniu, to na organie właściwym dla określenia wysokości zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości spoczywa obowiązek ustalenia podmiotu, któremu przysługuje status podatnika. W poczynieniu tych ustaleń nie wyłoniło się żadne zagadnienie prawne, w związku, z którym rozpatrzenie sprawy przez organ I instancji uzależnione byłoby od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Również postępowanie prowadzone przed Sądem Okręgowym we W. w sprawie o uznanie umowy sprzedaży nieruchomości za bezskuteczną nie stanowi zagadnienia wstępnego, od którego rozstrzygnięcia uzależnione jest rozpatrzenie sprawy określenia zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości. Nie jest sporną pomiędzy organami, a stroną okoliczność, że spółka jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Jak ustaliły organy wynika to z umowy sprzedaży z 18 maja 2016 r. (akt notarialny rep. A nr [...]). Tej konstatacji nie zmienia fakt prowadzenia przed Sądem Okręgowym we W. sprawy o uznanie umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości za bezskuteczną. Jego przyszły wynik, mógłby stanowić przedmiot oceny w kontekście wystąpienia przesłanek do wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym, jak również zostać wziętym pod rozwagę, gdyby zapadł do czasu zakończenia postępowania podatkowego. Jak słusznie uznało SKO w skarżonym postanowieniu, to ustalenie, tj., że na mocy ww. umowy sprzedaży spółka jest właścicielem nieruchomości, jest wystarczające do uznania spółki za podatnika podatku od nieruchomości. Jednak co wyżej wskazano, z poczynionym wyżej zastrzeżeniem, że skoro proces w sprawie określenia wysokości podatku od nieruchomości został już zainicjowany, a w jego toku wyłoniły się zagadnienia dotyczące podmiotu, któremu przysługuje status podatnika w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości (tj. właścicielowi nieruchomości, czy jej ewentualnemu posiadaczowi samoistnemu), to okoliczności te będą stanowiły przedmiot ustaleń faktycznych. Konkludując, w ocenie Sądu, postępowanie prowadzone przed Sądem Okręgowym we W. w sprawie o uznanie umowy sprzedaży nieruchomości za bezskuteczną nie wpływa na możliwość kontunuowania przedmiotowego postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości, bowiem rozstrzygnięcie ww. procesu nie stanowi zagadnienia wstępnego w wyrokowanej sprawie. Z tych względów poczyniony organowi zarzut w tym zakresie Sąd ocenił jako niezasadny. Końcowo wskazać należy, odnosząc się do zarzutów naruszenia przez organ w skarżonym postanowieniu wskazanych przepisów prawa upadłościowego, tj. art. 131 w zw. z art. 134 ust. 1 p.u. że tych przepisów SKO nie naruszyło bowiem – mając na uwadze przedmiot orzekania, jakim było zawieszenie postępowania podatkowego – ww. przepisy nie miały w sprawie zastosowania. W świetle powyższego zarzuty naruszenia art. 201 § 1 pkt 2 o.p. oraz przepisów art. 122 i art. 187 § 1 o.p. nie są zasadne. Niezasadnym okazał się również zarzut naruszenia art. 131 oraz art. 134 ust. 1 p.u. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.