I SA/Wr 1335/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 9 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej z dnia 27 lipca 2017 r. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty, marzec o kwiecień 2013 r. postanawia: 1. odmówić przywrócenia terminu; 2. zwrócić skarżącemu kwotę 2.000,00 zł (słownie: dwa tysiące złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 1335/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę M. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty, marzec i kwiecień 2013 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że pismem z dnia 27 kwietnia 2017 r. strona skarżąca wezwana została – za pośrednictwem zastępującego ją w sprawie pełnomocnika procesowego r. pr. A. W. – do opłacenia skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 2.000 zł, w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wskazane wezwanie pełnomocnik strony skarżącej otrzymał w dniu 8 maja 2017 r., zatem termin do opłacenia skargi upływał z dniem 15 maja 2017 r. Skarga nie została opłacona w wyznaczonym terminie. Postanowienie o odrzuceniu skargi zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 17 lipca 2017 r. Pismem z dnia 24 lipca 2017 r. (data nadania w placówce pocztowej) skarżący osobiście wniósł do Sądu pismo zatytułowane "zażalenie na postanowienie z dnia 3 lipca 2017 r. odrzuceniu skargi z dnia 20 września 2016 r.". W piśmie skarżący wskazał, że wskazane postanowienie zaskarża w całości i wnosi o jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od przedmiotowej skargi. Wyjaśnił, iż do nieopłacenia skargi doszło bez winy skarżącego, w związku z subiektywną oceną Sądu, iż skarżący ma możliwość dokonania opłaty bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania skarżącego wraz z rodziną. Wobec zakwalifikowania powyższego pisma jako wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi pismem z dnia 31 sierpnia 2017 r. poinformowano o złożonym wniosku pełnomocnika strony oraz wezwano do uzupełnienia wniosku poprzez uprawdopodobnienie braku winy w przekroczeniu terminu oraz wskazania kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu do uiszczenia należnego w sprawie wpisu sądowego od skargi. Pełnomocnik strony został ponadto wezwany do dokonania czynności, której strona skarżąca uchybiła tj. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W wyznaczonym terminie strona skarżąca uiściła należny w sprawie wpis sądowy w kwocie 2.000,00 zł. Z pisma z dnia 13 września 2017 r. wniesionego osobiście przez skarżącego wynika, iż przyczyną uchybienia terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi był brak wymaganej kwoty pieniężnej, którą skarżący uiścił po jej zgromadzeniu. Ponadto z uwagi na częste nieobecności w domu wynikające z poszukiwania pracy oraz wykonywania czynności doraźnych skarżący nie otrzymał informacji o obowiązku uiszczenia należnej opłaty. Informację tę uzyskał dopiero na etapie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i w dniu 13 września 2017 r. dokonał wymaganej wpłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie zgodnie z art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona skarżąca powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Przystępując do oceny zasadności wniosku należy w pierwszej kolejności ocenić czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w zakreślonym przez ustawodawcę w art. 87 § 1 p.p.s.a. terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Podkreślić w tym miejscu należy, że fakt spóźnienia musi wyraźnie wynikać z treści wniosku, sąd zaś nie ma prawa domniemywać, że strona uchybiła terminowi w tej czy innej dacie. Jeżeli zaś z okoliczności faktycznych sprawy nie da się jednoznacznie ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. został zachowany – zdaniem Sądu - należy wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Ponieważ z treści złożonego wniosku nie wynika w sposób jednoznaczny kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu – wniosek należało rozpoznać merytorycznie. Jednocześnie należy zauważyć, że strona dopełniła warunków formalnych wniosku poprzez uiszczenie należnego w sprawie wpisu sądowego od skargi. Kontynuując, ustawodawca nie określił, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony, zaś ocena istnienia przesłanki braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Umożliwia to sądowi uwzględnienie wszystkich okoliczności, tworzących otwarty katalog, jakie sąd uzna za istotne. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik szczególnej staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy uwzględnieniu także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (komentarz do art. 87 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Hanna Knysiak – Molczyk, Lex wersja elektroniczna). Oznacza to, że okoliczności przemawiające za uznaniem braku winy w uchybieniu terminowi muszą mieć charakter wyjątkowy i niezależny od wnioskodawcy. Nawet lekkie niedbalstwo wyklucza przyjęcie, że okoliczność na którą powołuje się wnioskodawca, miała charakter niezawiniony. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania (uprawdopodobnienia), że uchybienie terminu nastąpiło nie z jego winy. W przypadku zaś, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania nie samej strony, a jego pełnomocnika, który dopuszczając się zaniedbań oraz uchybień swoim działaniem działa bezpośrednio na szkodę mocodawcy. Dodatkowo, gdy jest to pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (postanowienie NSA z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt II GZ 523/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku, gdy strona korzysta z zastępstwa fachowego pełnomocnika kryterium należytej staranności jest podwyższone, ponieważ adwokat czy radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (postanowienie NSA z dnia 31 marca 2009 r., I FZ 69/09, LEX nr 565711). Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Z treści wniosku, jak i jego uzupełnienia wynika iż powodem nieuiszczenia w terminie wpisu od skargi był brak środków finansowych w terminie otwartym dla jego uiszczenia. Okoliczność ta nie może być w ocenie Sądu podstawą uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Brak środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych mogło bowiem stanowić podstawę do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy - art. 243-246 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 886/10; z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt II FZ 752/06, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zwrócić należy uwagę, że skarżący ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia go z kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 20 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, rozpoznając sprzeciw skarżącego utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 23 stycznia 2017 r. wydane w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym referendarz odmówił stronie skarżącej zwolnienia z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. W związku z powyższym strona winna liczyć się z koniecznością uiszczenia kosztów sądowych zainicjowanego przez siebie postępowania sądowego, co w istocie oznacza, że od momentu otrzymania postanowienia o odmowie zwolnienia z kosztów sądowych winna zadbać o to aby środki na pokrycie tych kosztów zgromadzić. Na marginesie zauważyć należy, że jeżeli sytuacja materialna skarżącego uległa zmianie w stosunku do sytuacji przedstawionej we wniosku o przyznanie prawa pomocy, to istniała możliwość złożenia ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący nie skorzystał z tego prawa, stąd też po bezskutecznym wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (wezwanie z dnia 27 kwietnia 2017 r. doręczone pełnomocnikowi w dniu 8 maja 2017 r.) Sąd postanowieniem z dnia 3 lipca 2017 r. skargę odrzucił. Z treści wniosku Sąd wywiódł ponadto, iż wnioskując o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego strona podnosiła również okoliczność nieotrzymania korespondencji z Sądu informującej o stanie sprawy. W chwili zaś powzięcia wiedzy o konieczności uiszczenia opłaty od wniesionej skargi, jej zapłata została dokonana w dniu 13 września 2017 r. W tym miejscu należy podkreślić, iż w rozpoznawanej sprawie skarżący zastępowany jest przez profesjonalnego pełnomocnika, co ma znaczenie przy ocenie miernika staranności wymaganego przy czynnościach procesowych strony. Wszelka korespondencja sądowa jest bowiem doręczana skutecznie umocowanemu pełnomocnikowi, zaś brak wiedzy skarżącego o czynnościach podejmowanych przez Sąd nie może stanowić okoliczności świadczącej o braku winy strony w uchybieniu terminowi do dokonania czynności w postępowaniu sądowym. Tym samym również wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego skierowane zostało do pełnomocnika strony i skutecznie doręczone w dniu 8 maja 2017 r. Na marginesie Sąd wyjaśnia, iż w sytuacji gdy strona korzysta z zastępstwa procesowego profesjonalnego pełnomocnika, to jego działania i zaniedbania podlegają ocenie w kontekście niezawinionego uchybienia terminowi, a nie działania czy zaniedbania samej strony. Sąd w takiej sytuacji mógłby ewentualnie dokonywać oceny czy sam pełnomocnik nie napotkał takich przeszkód, które mogą świadczyć o braku po jego stronie winy w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Takich jednak strona nie wskazała jednocześnie wyjaśniając, iż główną przyczyną uchybienia terminu był brak odpowiednich środków finansowych. W konsekwencji Sąd uznał, że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy nie zostały zrealizowane przesłanki określone w art. 87 p.p.s.a., od których zaistnienia uzależnione jest uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności. W związku z czym, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.