I SA/Wr 1412/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, zastępowany przez radcę prawnego, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 26.660 zł, wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, to jest od ww. wpisu ponad kwotę 1.000 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w 2014 r. uległ bardzo poważnemu wypadkowi samochodowemu. Długie leczenie szpitalne i rehabilitacja uniemożliwiły mu podejmowanie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Od 22 do 31 stycznia 2016 r. przebywał na rencie inwalidzkiej z powodu całkowitej niezdolności do pracy. Renta wynosiła 979,91 zł. Z uwagi na zły stan zdrowia ponownie złożył wniosek o kontynuację renty. W styczniu 2017 r. wnioskodawca przeszedł kolejną operację. Obecnie przebywa na leczeniu w szpitalu. Liczne kontrole organów podatkowych i niekorzystne decyzje pozbawiły go majątku. Mieszka razem z żoną, mają jednak ustanowioną rozdzielność majątkową. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym tylko z żoną i nie posiada jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych czy przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Jego żona posiada dom jednorodzinny obciążony licznymi hipotekami na rzecz banku i organów podatkowych. Dochody uzyskiwał tylko wnioskodawca, który pobierał rentę inwalidzką do 31 stycznia 2017 r. We wniosku nie zostały podane żadne zobowiązania ani stałe wydatki wnioskodawcy. Wnioskodawca w wyniku wezwania oświadczył nadto, że złożył wniosek o kontynuację renty, jednak z powodu pobytu w szpitalu nie mógł stawić się przed komisją lekarską w wyznaczonych terminach. Wniosek nie został jeszcze rozpatrzony. Od kilku lat nie prowadzi działalności gospodarczej. obecnie nie ma żadnych źródeł utrzymania – leki i żywność zapewnia szpital. Koszty utrzymania domu ponosi żona z obrotu z działalności gospodarczej, która z powodu licznych kontroli prowadzonych przez organy podatkowe i wydanych w ich wyniku decyzji przynosi ogromne straty. Wobec żony wnioskodawcy zastosowane zostały też zajęcia komornicze na olbrzymie sumy, który nie jest w stanie spłacić, gdyż nigdy nie osiągnęła takich zysków. Wnioskodawca nie posiada aktywnych rachunków bankowych ani żadnych środków transportu. pełnomocnik zastępujący go w niniejszej sprawie otrzyma wynagrodzenie. Z przedłożonych dokumentów wynika, że wnioskodawca w 2016 r. uzyskał przychód z renty w kwocie 18.590,18 zł, jego żona w 2015 r. uzyskała z działalności gospodarczej przychód w wysokości 3.658.167,67 i poniosła stratę na poziomie 3.169.298,61 zł. Na koniec grudnia 2016 r. przychód ten wyniósł od początku roku 5.181.407,69 zł, a strata 1.222.207,24 zł. Zobowiązania dochodzone w postępowaniach egzekucyjnych z majątku żony skarżącego wynoszą około 170.000.000 zł. W ocenie referendarza sądowego, powyższe dane nie dają podstawy do uwzględnienia żądania wniosku. Podstawą prawną rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim zaznaczyć trzeba, że co do argumentu dotyczącego małżeńskiej rozdzielności majątkowej, w orzecznictwie sądów administracyjnych niejednokrotnie już zwracano uwagę, iż w procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy kwestia ta nie ma znaczenia. Małżonkowie mają bowiem obowiązek wzajemnej pomocy i wspierania się, stosownie do treści art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obowiązek ten nie ma charakteru wyłącznie moralnego i nie jest zależny od ustanowionego ustroju majątkowego (zob. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt I FZ 530/13, publ. LEX nr 1422571). Małżonkowie winni wspierać się również finansowo. Chodzi tutaj nie tylko o wsparcie w utrzymaniu, ale także w przypadku obowiązku ponoszenia zobowiązań publicznych. Powyższe zatem uzasadniało żądanie przedłożenia dokumentacji dotyczącej sytuacji finansowej żony wnioskodawcy, tym bardziej że sam wnioskodawca nie ma żadnego źródła dochodów. Tymczasem jego żona prowadzi działalność gospodarczą, w której obroty sięgały w 2015 r. ponad 3.000.000 zł, a w 2016 r. wzrosły do ponad 5.000.000 zł. Fakt odnotowania jednocześnie straty świadczy tylko o ponoszeniu wysokich kosztów uzyskania przychodu, na wielkość których w dużej mierze ma wpływ sam przedsiębiorca, a także o tym, że przedsiębiorca dysponował środkami na poniesienie tych kosztów. Poza tym wielkości takie jak strata, dochód i koszty podatkowe są wykazywane przede wszystkim na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym i zwykle nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Dlatego też to wartość przychodu jest najbardziej wymiernym punktem odniesienia dla oceny jego możliwości płatniczych. Zdaniem referendarza, bez wpływu pozostaje tutaj fakt prowadzenia wobec żony wnioskodawcy postępowania egzekucyjnego, w którym dochodzone są kwoty o wartości ponad 100 mln zł. Zarządzenia zabezpieczenia zobowiązań zostały wydane już w listopadzie 2015 r., zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym były dokonywane w 2016 r. Okoliczności te jednak nie przeszkodziły w prowadzeniu przez żonę skarżącego działalności gospodarczej, a nadto w odnotowaniu wzrostu obrotów przy znacznie niższej kwocie straty w porównaniu z rokiem 2015. Poza tym wnioskodawca nie przedłożył wszystkich żądanych dokumentów, dotyczących sytuacji finansowej jego żony, w tym deklaracji VAT-7 czy wydruków historii posiadanych przez nią rachunków bankowych, w tym związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. W związku z tym referendarz przyjął do rozpoznania fakty znane z urzędu. W sprawie I SA/Wr 1425/16, w której stroną skarżącą jest M. G., wydane zostało w dniu [...] marca 2017 r. postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, którym ww. została zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 50.000 zł. Z przedłożonych w tej sprawie dokumentów wynika, że za ostatnie trzy miesiące 2016 r. obroty w prowadzonej przez żonę wnioskodawcy działalności były na poziomie 100.000-300.000 zł. Dane z wydruków rachunków bankowych za ten sam okres wskazują natomiast, że działalność prowadzona była z ich pominięciem, gdyż nie ma na nich odnotowanych jakichkolwiek uznań czy obciążeń na rzecz kontrahentów. Jako wiadomy należy też przejąć fakt zajęcia przez organ egzekucyjny 3.000.000 zł w grudniu 2016 r. Niemniej powtórzyć wypada uzasadnienie postanowienia z dnia [...]r., że na tę samą okoliczność żona wnioskodawcy powołała się w czerwcu 2016 r. w sprawie I SA/Wr 276/16, przy czym środki te były zablokowane. Fakt ten jednak nie przeszkodził prowadzeniu działalności gospodarczej na dużą skalę. Nie stało temu też na przeszkodzie zajęcie posiadanych samochodów i naczep. Mając na uwadze dotychczasowe uwagi, w ocenie referendarza, brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca jest w stanie opłacić jedynie 1.000 zł. Twierdzenie to pozostaje aktualne nawet przy uwzględnieniu faktu aktualnego na dzień wydania niniejszego postanowienia – to jest, że w sprawie I SA/Wr 1425/16 żona wnioskodawcy obowiązana jest uiścić wpis od skargi do kwoty 50.000 zł. Dodać końcowo trzeba, że zgodnie z oświadczeniem, wnioskodawca zamierza jeszcze opłacić wynagrodzenie radcy prawnego po zakończeniu niniejszej sprawy, w której wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 2.665.867 zł. Przy czym, pomimo wezwania do oświadczenia o źródłach finansowania pełnomocnika zastępującego w niniejszej sprawie, wnioskodawca nie udzielił wyraźnej odpowiedzi. W tym stanie rzeczy referendarz uznał, że przedmiotowy wniosek nie jest uzasadniony i w związku z tym postanowił jak w sentencji, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.